Аризонадағы Маунт Грэм тауы: Қасиеттілік пен экологиялық маңызға толы аймақ
Mount Graham
Аризонадағы Маунт Грэм тауы – АҚШ-тың бірегей флорасы мен фаунасы, көне шыршы ағаштары, сирек жануарлар (Маунт Грэм қызыл қоян) мен индей қасиетті орны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ, Аризона штатындағы тау.
Mountain in Arizona, United States
Сипаттама
Грэхам тауының шыңдары бес ірі ботаникалық аймақтар арқылы құлап ағып жатқан көптеген көпжылдық өзендердің бастауы болып табылады. Оңтүстік Роки таулары мен Мексиканың Сиерра-Мадре-Оксиденталь аралығында орналасқан және мыңжылдықтар бойы биологиялық жағынан оқшауланған жоғары биіктіктегі жерлер, өсімдіктер мен жануарлардың реликтік популяцияларына Плейстоцен мұз дәуірінің экологиялық жағдайларына негізделген бейімделу стратегияларымен пана берді. Ерекше атауға лайық – АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы ең көне қылқан жапырақты ағаштардың тоғайлары және қауіп төнген және жойылып бара жатқан түрлердің, әсіресе Маунт-Грэхам қызыл білгірінің мекендеу орындары. Чирикауа апачилердің отанының солтүстік шегіне және Батыс апачилер аумағының оңтүстік жиегіне жақын орналасқан бұл таулар тізбегі Батыс апачилердің төрт ең қасиетті тауының бірі болып саналады және аймақтың барлық жергілікті халықтары оны қасиетті деп есептейді. 2002 жылы Тіркелімнің сақтаушысы анықтағаннан бері Dził Nchaa Sí'an, Батыс апачи тілінде белгілі болғандай, Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген немесе ресми түрде оған жататын ең үлкен және кең аумақты (шамамен 330 000 акр) мүлік болып табылады. 1993 жылы таудың етегінде Санкт-Паисий православиелік монастыры құрылды. Грэхам тауында Аризонаға тән алабұғаның екі түрі – Гила және Апач алабұғасы, сондай-ақ әкелінген алабұғаның үш түрі кездеседі.
Mount Graham summits are headwaters for numerous perennial streams that tumble through five major botanical zones. Located between the southern Rocky Mountains and Mexico's Sierra Madre Occidental, and biologically isolated for millennia, the higher elevations have provided refuge for relict populations of plants and animals with adaptive strategies rooted in Pleistocene ice age environmental conditions. Of particular note are stands of the oldest conifer trees in the U. S. Southwest and associated habitats for threatened and endangered species, especially the Mount Graham Red Squirrel. Located near the northern limit of the Chiricahua Apache homeland and the southern margins of Western Apache territory, the range is one of the Western Apache's four holiest mountains and is considered sacred by all of the region's Native peoples. Since a determination by the Keeper of the Register in 2002, Dził Nchaa Sí'an, as it is known in the Western Apache language, ranks as the largest and most extensive (~330,000 acres) property listed on or formally determined eligible for the National Register of Historic Places. In 1993, the St. Paisius Orthodox Monastery was founded at the base of the mountain. Mount Graham hosts both species of Arizona native trout – Gila and Apache trout and three species of introduced trout.
Маунт Грэм обсерваториясы
Маунт-Грехам тауында Маунт-Грехам халықаралық обсерваториясы орналасқан. Мұнда бірнеше ұйым, АҚШ экологиялық заңдарына ерекше жағдай жасау арқылы, бірнеше жеке обсерваторияларда үлкен телескоптар орнатқан. АҚШ Конгресі 1988 жылы тауға обсерваториялар салуға рұқсат берді, бірақ бұл жерді қасиетті санайтын Батыс Апачи ұлтының және түпкілікті американдықтардың федералды деңгейде мойындалған төрт тайпасы наразылық білдірді. "Сьерра клубы" сияқты экологиялық ұйымдар да Маунт-Грехам халықаралық обсерваториясына қарсы, себебі таудың биік бөліктері Маунт-Грехам қызыл білгірінің соңғы мекені болып табылады.
Mount Graham is home to the Mount Graham International Observatory area, where multiple organizations have set up large telescopes in a few separate observatories authorized by a rare peace time Congressional waiver of U. S. environmental laws. The United States Congress authorized construction of the observatories on the mountain in 1988, but there has been outcry from the four federally recognized tribes of the Western Apache Nation and Native American groups, who consider the site to be sacred. Environmental groups, including the Sierra Club, also oppose the Mount Graham International Observatory because the higher elevations are the last remaining habitat for the Mount Graham Red Squirrel.