Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жохор сұлтаны (1959–1981)
Sultan of Johor (r. 1959–1981)
Сұлтан Сэр Исмаил әл-Халиди ибн Әлмархум Сұлтан Сэр Ибрахим әл-Масйхур (Жауи: سلطان سر إسماعيل الخالدي ابن المرحوم سلطان سر إبراهيم المشهور; 1894 жылдың қазаны – 1981 жылдың 10 мамыры) – Жохордың 23-ші сұлтаны және Жаңа Жохордың 3-ші сұлтаны.
Sultan Sir Ismail Al Khalidi Ibni Almarhum Sultan Sir Ibrahim Al Masyhur (Jawi: سلطان سر إسماعيل الخالدي ابن المرحوم سلطان سر إبراهيم المشهور; October 1894 – 10 May 1981) was the 23rd Sultan of Johor and the 3rd Sultan of Modern Johor.
Ерте өмір
Түнку Исмаил 1894 жылғы 28 қазанда Жохор-Бахрудағы Истана Семаямда дүниеге келді. Ол Түнку Ибрагимнің (кейіннен сұлтан Ибрагим) екінші және ең үлкен тірі қалған ұлы, ал анасы – Сұлтанә Унку Маимуна бинті Унку Абдул Маджид. Сұлтан Абу Бакардың қайтыс болуынан кейін Түнку Ибрагим Жохор сұлтандығына тағайындалғанда, 1895 жылғы 2 қарашада ол Жохордың Тунку Махкотасы атанды. Алғашқы білімін Жохор-Бахрудағы малай мектебінде алды. 1904 жылы ол Англияға, Тунбридж Уэллстегі Роуз Хилл мектебіне, Кент және Саффолк графтығындағы Альдебург Лодж мектебіне, сондай-ақ Норфолк графтығындағы Ройдон Холл мен Оксфордтағы Крайст Черч колледжіне оқуға жіберілді. Оның бауырлары Тунку Абу Бакар мен Тунку Ахмад, сондай-ақ бес досы, оның ішінде Он Джафар да одан кейін соңғыларын ілесіп келді. 1910 жылы Тунку Исмаил Онон Жафармен бірге Жохорға оралып, Перакта үш жыл өткізді, онда олар Куала-Кангсар Малай колледжіне қабылданды. 1913 жылы ол тағы да Англияға жоғары білім алу үшін интернатқа жіберілді; оның бауырлары да 1920 жылғы 5 наурызға дейін одан кейін соңғыларын ілесіп келді.
Tunku Ismail was born on 28 October 1894 at Istana Semayam, Johor Bahru and was the second and eldest surviving son of Tunku Ibrahim (later Sultan Ibrahim) by his first wife, Sultanah Ungku Maimunah binti Ungku Abdul Majid. He was made the Tunku Mahkota of Johor on 2 November 1895, when Tunku Ibrahim was installed as the Sultan of Johor following Sultan Abu Bakar's death. He started his early education in a Malay school in Johor Bahru. In 1904, He was sent to England to attend Rose Hill School in Tunbrdige Wells, Kent and Aldeburgh Lodge School in Suffolk as well as Roydon Hall in Norfolk and Christ Church in Oxford; his brothers Tunku Abu Bakar and Tunku Ahmad as well as his five friends, including Onn Jaafar later followed suit. In 1910, Tunku Ismail, accompanied by Onn Jaafar, returned to Johor and spent three years in Perak, where they were enrolled into the Malay College Kuala Kangsar. In 1913, He was once again sent to England to receive his tertiary education in a boarding school; his brothers again later followed suit until 5 March 1920.
Регент
1928 жылы Тунку Исмаил мемлекеттік істерді басқару үшін мемлекеттік регент болып тағайындалды, себебі Сұлтан Ибрагим шетелде көбірек уақыт өткізе бастады. 1937 жылы Тунку Исмаил мемлекеттік атқарушы кеңесші және отбасылық танысы Онн Джаафарды жеке хатшысы етіп тағайындады және келесі жылы Сан-Францискодағы әлемдік көрмедегі Жохор павильонын басқаруды тапсырды. Онн Сан-Францискодан оралғаннан кейін Тунку Исмаил оны бұрынғы қызметіне қайта оралуға шақырды, ол оған келісті. Жапон әскерлері Малайяны басып алғанға дейін, Тунку Исмаил жапон әскери үкіметі оны әкесінің орнына таққа отырғызуы мүмкін деген қорқынышпен Англияға қашып кетті. Соғыс аяқталғаннан кейін Тунку Исмаил Жохорға оралды және Малайялық Одақ жобасына билеушілердің наразылығынан туындаған малай ұлтшыл қозғалыстарымен бетпе-бет келді. Сұлтан Ибрагим сер Гарольд МакМайклмен Малайялық Одақ шартына қол қоюға дайын болғандықтан, малай халқы мен ұлтшыл көшбасшылар тарапынан сынға ұшырады, ал Тунку Исмаил британ үкіметі мен малай ұлтшыл көшбасшылары арасында бейтарап қарым-қатынас сақтады. Дегенмен, Тунку Исмаил 1946 жылдың мамыр айында Ұлыбританияның Астанасында өткен Біріккен Малайлар Ұлттық Ұйымының (UMNO) алғашқы съезінің ашылу салтанатын өткізді, ал Сұлтан Ибрагим Лондон қаласында болып жатқанда. Тунку Исмаил 1940-1950 жылдары мемлекеттік істерге жауапкершілікті өз мойнына алды және ресми шараларда әкесінің атынан сөз сөйледі. 1957 жылдың 27 тамызында Тунку Исмаил Малайя Федералды Конституциясына қол қою рәсімінде тоғыз патшалық қол қоюшының бірі болды. Дегенмен, ол Жохордағы бірнеше ұлтшыл көшбасшылардан, әсіресе Жохордың Малайядан бөлінуін жақтаған ұлтшыл партия Persatuan Kebangsaan Melayu Johor (PKMJ) партиясының төрағасы Ұңғу Абдулладан шағын қарсылыққа тап болды. Федералды Конституцияға қол қоюдан бірнеше күн бұрын Ұңғу Абдулла Сұлтан Ибрагимге рәсімді бойкоттау туралы телеграмма жіберді, ол Ұңғу Абдуллаға мемлекеттік атқару билігін Тунку Исмаилға жүктегенін хабарлады. Ұңғу Абдулла Тунку Исмаилді қол қою рәсімінен бас тартуға шақырды, бірақ ол оның шақыруларын қабылдамады.
Tunku Ismail was made the state's regent to take care of state affairs in 1928 as Sultan Ibrahim began to spend more time travelling overseas. In 1937, Tunku Ismail appointed a state executive councillor and a family acquaintance, Onn Jaafar as his private secretary and entrusted him to run the Johore Pavilion at the world fair in San Francisco the following year. Upon Onn's return from San Francisco, Tunku Ismail invited Onn to resume his former duties, which he accepted. Shortly before the Japanese armies occupied Johor during the Japanese Invasion of Malaya, Tunku Ismail fled to England for fear that the Japanese military government may manipulate him onto the throne in his father's stead. Tunku Ismail returned to Johor after the war and was confronted with Malay nationalist movements which had erupted as a result of the rulers' dissatisfaction with the Malayan Union scheme. While Sultan Ibrahim faced widespread criticisms from the Malay grassroots and nationalist leaders due to his initial willingness to sign the Malayan Union scheme treaties with Sir Harold MacMichael, Tunku Ismail maintained a neutral relations between the British government and the Malay nationalist leaders. Nevertheless, Tunku Ismail officiated the opening ceremony of the United Malays National Organisation's (UMNO) first congress which was held at Istana Besar in May 1946 while Sultan Ibrahim was residing in London. Tunku Ismail took over the responsibility to state affairs during the late 1940s and 1950s, and presented upon his father's behalf at official functions. On 27 August 1957, Tunku Ismail was one of the nine royal signatories at the royal signing ceremony of the Malaya's Federal Constitution. Nevertheless, he faced mild opposition from a few nationalist leaders in Johor, notably Ungku Abdullah, the party leader of Persatuan Kebangsaan Melayu Johor (PKMJ), a nationalist party that advocated Johor's secession from Malaya. A few days before signing the Federal constitution, Ungku Abdullah cabled to Sultan Ibrahim to boycott the signing ceremony, who notified Ungku Abdullah that he had since delegated the state's executive powers to Tunku Ismail. Ungku Abdullah called for Tunku Ismail to boycott the signing ceremony, who quickly turned down his calls.
Жохор сұлтаны
Тунку Исмаил 1959 жылдың 8 мамырында әкесінен кейін Жохор сұлтаны болды. Ол 1960 жылдың 10 ақпанында Жохор-Бахрудағы Istana Besar сарайының Тақ бөлмесінде таж кигізілді. Сұлтан халқына өте жақын болғандығымен белгілі болды; ол жыл сайын Жохордың барлық сегіз ауданындағы таңдалған ауылдарға сапарлап, штат үкіметі үшін жұмыс істейтін мемлекеттік қызметкерлермен жиі танысып отырды.
Tunku Ismail succeeded his father as the Sultan of Johor on 8 May 1959. He was crowned at Throne Room of the Istana Besar, Johor Bahru on 10 February 1960. The Sultan was known to be very close to his subjects; he made annual trips to visit selected villages in all eight districts of Johor and frequently acquainted himself with the civil servants working for the state government.
Мұрагерлік мәселесі
1961 жылы 10 тамызда ол үлкен ұлы Тунку Махмуд Искандарды тәртіпсіздік салдарынан Тунку Махота лауазымынан шеттетіп, бірақ 1966 жылы 1 желтоқсанда оған Раджа Муда лауазымы берілді. Оның екінші ұлы Тунку Абдул Рахман (1933–1989) оның орнына Тунку Махота атанды. Дегенмен, 1981 жылғы сәуірде қайтыс болмас бұрын Сұлтан Исмаил Тунку Искандарды қайтадан Тунку Махота етіп тағайындады, ол келесі айда оның орнын басты.
On 10 August 1961, he stripped his eldest son Tunku Mahmood Iskandar, of the post of Tunku Mahkota due to misconduct–although he was given the post of Raja Muda on 1 December 1966. His second son, Tunku Abdul Rahman (1933–1989) became the Tunku Mahkota instead. However, shortly before his death in April 1981, Sultan Ismail reappointed Tunku Iskandar as the Tunku Mahkota, who succeeded him the following month.
Өлім
Сұлтан Исмаил 1981 жылғы 10 мамырда сағат 18:12-де Жохор-Бахрудағы Корольдік Больницада 86 жасында қайтыс болды. Ол екі апта бұрын ауруға шалдыққаннан кейін жатқызылған еді. Оның өлімі туралы ресми түрде Жохордың Menteri Besar-ы Tan Sri Dato' Haji Othman Saat сағат 20:45-те хабарлады. Ол Жохор-Бахрудағы Istana Besar-ға сақтау үшін әкелінді және келесі күні Махмудях корольдік мазарында жерленді. Оның ұлы, Жохордың Тунку Махмұд Искандар да 11 мамырда Жохордың келесі сұлтаны деп жарияланды.
Sultan Ismail died on 10 May 1981 at 6:12 pm at the Royal Ward Hospital Besar, Johor Bahru after being admitted two weeks earlier following an illness at the age 86. His death was only officially announced at 8:45 pm by Menteri Besar of Johor Tan Sri Dato' Haji Othman Saat. He was brought to the Istana Besar, Johor Bahru for laying in state and is buried in the Mahmoodiah Royal Mausoleum the next day. His son the Tunku Mahkota of Johor Tunku Mahmood Iskandar was proclaimed as the next Sultan of Johor also on 11 May.
Жохордың марапаттары
Бірінші сынып (Д. К. I.) (1920) және Жохор Корольдік Отбасы Орденінің Ұлы Шебері (1959)
Бірінші сынып (С. П. М. Ж.) (1941) және Жохор Тажы Орденінің Ұлы Шебері (1959)
Бірінші дәрежелі Сұлтан Ыбырайым медалі (П. С. И.) (1928)
First Class (D. K. I.) (1920) and Grand Master (1959) of the Royal Family Order of Johor
First Class (S. P. M. J.) (1941) and Grand Master (1959) of the Order of the Crown of Johor
First Class Sultan Ibrahim Medal (P. S. I.) (1928)