Оңдо штаты: Нигерияның оңтүстік-батысында орналасқан, 1976 ж. құрылған. Ақуре қаласы – астанасы. Шекаралас штаттар, географиясы және орналасуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигерия штаты
State of Nigeria
Ондо штаты – Нигерияның оңтүстік-батысында орналасқан штат. Ол 1976 жылдың 3 ақпанында бұрынғы Батыс штатынан бөлініп құрылды. Солтүстікте Экити штатымен, солтүстік-шығыста 45 км-ге дейін Коги штатымен, шығыста Эдо штатымен, оңтүстік-шығыста 36 км-ге дейін Дельта штатымен, оңтүстік-батыста 179 км-ге дейін Огун штатымен, солтүстік-батыста 77 км-ге дейін Осун штатымен және оңтүстікте Атлант мұхитымен шектеседі. Штаттың орталығы – Акуре, ежелгі Акуре Королдығының бұрынғы орталығы. Штат құрамына Бенин шығанағына жақын мангр батпақты ормандары кіреді. "Күн нұры" аталған Ондо штаты елдегі халық саны бойынша 18-ші, ал жер ауданы бойынша 25-ші орында тұр. Штаттың халқы негізінен йоруба тілді, йоруба тілі кеңінен қолданылады. Штат экономикасында мұнай өнеркәсібі басты рөлде. Какао өндірісі, асфальт кенін өндіру және штаттың ұзақ жағалауымен байланысты қызметтер де экономиканың маңызды бөлігін құрайды. Бұл Нигерияның батыс жартысындағы ең биік географиялық нүкте – 1000 метрден астам биіктіктегі Иданре инселберг тауларының орналасқан жері.
Ondo State is a state in southwestern Nigeria. It was created on 3 February 1976 from the former Western State. It borders Ekiti State to the north, Kogi State to the northeast for 45 km, Edo State to the east, Delta State to the southeast for 36 km, Ogun State to the southwest for 179 km, Osun State to the northwest for 77 km, and the Atlantic Ocean to the south. The state's capital is Akure, the former capital of the ancient Akure Kingdom. The State includes mangrove swamp forest near the Bights of Benin. Nicknamed the "Sunshine State", Ondo State is the 18th most populated state in the country, and the 25th largest state by landmass. The state is predominantly Yoruba, and the Yoruba language is commonly spoken. The state economy is dominated by the petroleum industry. Cocoa production, asphalt mining, and activities related to the state's extensive coastline also are part of the economy. It is the home to the Idanre inselberg hills, the highest geographical point in the western half of Nigeria at over 1000 metres in elevation.
Әкім
Лакки Айедатива – Ондо штатының қазіргі әкімі. "Барлық прогрессивтілер" партиясының (АПК) әкімі Лакки Айедатива 2023 жылдың 27 желтоқсанында, сол күні ісік қысылынан қайтыс болған Олуаротими Одунайо Акередолудың орнына ант берді.
Lucky Aiyedatiwa is the sitting governor of Ondo state. Governor Lucky Aiyedatiwa of the All Progressives Congress (APC) was sworn in on December 27, 2023 as the successor of Oluwarotimi Odunayo Akeredolu who died as a result of cancer complications earlier that day.
Саясат
Мемлекеттік үкіметті демократиялық жолмен сайланған әкім басқарады, ол штаттың құрылтай жиналысының мүшелерімен тығыз жұмыс істейді. Штаттың астанасы – Акуре қаласы.
The State government is led by a democratically elected governor who works closely with members of the state's house of assembly. The Capital city of the State is Akure.
Сайлау жүйесі
Әрбір штаттің сайлау жүйесі өзгертілген екі турлы жүйе арқылы таңдалады. Бірінші турда жеңіске жету үшін кандидат көпшілік дауыс алып, сондай-ақ штаттың кемінде екі үшін бір бөлігіндегі жергілікті әкімшілік аймақтарында 25%-дан астам дауыс жинауы керек. Егер ешбір кандидат белгілі бір шекті өте алмаса, екінші турда ең көп дауыс жинаған кандидат пен жергілікті әкімшілік аймақтарының ең көп санында көпшілік дауыс жинаған кандидат арасында сайлау өтеді.
The electoral system of each state is selected using a modified two round system. To be elected in the first round, a candidate must receive the plurality of the vote and over 25% of the vote in at least two third of the State local government Areas. If no candidate passes threshold, a second round will be held between the top candidate and the next candidate to have received a plurality of votes in the highest number of local government Areas.
Этностық топтар
Ондо штатының этникалық құрамы негізінен Иданре, Акоко, Акуре, Икале, Илаже, Ондо және Ово халықтарының йоруба тілінің кіші топтарынан тұрады. Апои және Арогбо сияқты ижау халқы Эдо штатының шекарасына жақын оңтүстік-шығыс батпақтарында қоныстанған. Осун штатының шекарасына жақын Оке Игбо қаласындағы шағын топ Ифе диалектіне ұқсас йоруба тілінің бір түрінде сөйлейді.
The ethnic composition of Ondo State consists largely of Yoruba subgroups of the Idanre, Akoko, Akure, Ikale, Ilaje, Ondo, and Owo peoples. Ijaw people, such as the Apoi and Arogbo populations inhabit the southeastern swamps close to the Edo state border. A small population of people speak a variant of the Yoruba language similar to the Ife dialect in Oke Igbo town close to the Osun state border.
Дін
Халықтың басым көпшілігі христиандар; азшылықтар ислам дінін және дәстүрлі йоруба анимизмін ұстанады. Нигерия шіркеуі құрамындағы Ондо англикандық провинциясы (2002?) епископ Джейкоб О. Б. Бада (2019) басқаратын Акоко епархиясын (2008), епископ Симеон Борокини басқаратын Акурені (2013), сондай-ақ 2022 жылдан бастап Ондо провинциясының архиепископын, епископ Сейи Пирисола басқаратын Жайлау (1995, Икале Иладже епархиясы ретінде), епископ Адегоке Олударэ Агара басқаратын Идоаниді (2020), епископ Фредрик Идоу Олугбеми басқаратын Илажені (2009), епископ Абель Олуйеми Ажибоду басқаратын Иле Олужиді (2017), епископ Джошуа Жексенбі Оинлола басқаратын Иреле Эсеодоны (2009), епископ Стивен Аден Ониран басқаратын Ондоны (1952) және епископ Стивен Айодеджи Фэгбеми басқаратын Овоны (1983) қамтиды (2017). 174,148 католик (2021) Ибаданның суфраганы болып табылатын Ондо епархиясында (1943), епископ Джуд Аёдеджи Арогундаде (2010) басқаруындағы 60 приходқа бөлінген.
The vast majority of the population are Christians; minorities practice Islam and traditional Yoruba animist worship. The Anglican Province of Ondo (2002?) within the Church of Nigeria includes the Dioceses of Akoko (2008) led by Bishop Jacob O. B. Bada (2019), Akure led by Bishop Simeon Borokini (2013), also Archbishop of Ondo Province (2022), On the Coast (1995 as the Diocese of Ikale Ilaje) led by Bishop Seyi Pirisola (2019), Idoani led by Bishop Adegoke Oludare Agara (2020), Ilaje led by Bishop Fredrick Idowu Olugbemi (2009), Ile Oluji led by Bishop Abel Oluyemi Ajibodu (2017), Irele Eseodo (2009) led by Bishop Joshua Sunday Oyinlola (2019), Ondo (1952) led by Bishop Stephen Adeniran Oni (2018), and Owo (1983) led Bishop Stephen Ayodeji Fagbemi (2017). 174,148 Catholics (2021) in the Diocese of Ondo (1943) a suffragan of Ibadan, with 60 parishes under Bishop Jude Ayodeji Arogundade (2010).
Климат
Онда тропикалық ылғалды және құрғақ немесе саванна климаты басым. Қаланың жылдық орташа температурасы 28,42 °C (83,16 °F) және бұл Нигерияның орташа көрсеткіштерінен 1,04%-ға төмен. Онда жылына шамамен 182,94 миллиметр (7,2 дюйм) жауын-шашын жауады және 266,26 күн жаңбырлы болады (жылына 72,95% уақыт).
Ondo has a Tropical wet and dry or savanna climate. The city's yearly temperature is 28.42 °C (83.16 °F) and it is 1.04% lower than Nigeria's averages. Ondo typically receives about 182.94 millimeters (7.2 inches) of precipitation and has 266.26 rainy days (72.95% of the time) annually.