Кіріспе

Идеосфера – ноосфераға (яғни, ақыл-ойының әлеміне) ұқсас, ойлар, теориялар, идеялар мен ойлау процесінің метафизикалық ‘мекені’ болып табылады, онда олар туып, бағаланып, дамиды. Биосфераға (биологиялық эволюцияның саласы) ұқсас, идеосфера – меметикалық эволюцияның саласы, онда “мемдер” биологиялық гендердің рөлін атқарады. Осылайша, идеосфера – толыққанды меметикалық экология: барлық адамдардың ұжымдық интеллектуалдық қабілеті, онда мемдер өмір сүріп, көбейеді, бәсекелеседі және өзгеріске ұшырайды. Идеосфераның денсаулығы, осы тұрғыдан алғанда, оның меметикалық әртүрлілігімен өлшенуі мүмкін. Мысалы, цинизм мен сезімталдықтың қоспасынан және басқаның сөздерін күштеп қолданудан тұратын тілдік жүйе айналасында идеосфера қалыптасады. Дуглас Хофстадтер мен Аарон Линч 1980-ші жылдардың ортасында идеосфера терминін тәуелсіз түрде бірлесіп ойлап тапқан деп есептеледі. Көптеген адамдар идеосфераны физикалық орын деп санамайды; керісінше, ол әлемдегі барлық адамдардың “ойларында” орналасқан. Кейде Интернет, кітаптар және басқа да бұқаралық ақпарат құралдары идеосфераның бір бөлігі деп есептелуі мүмкін, бірақ олардың құрамындағы ойларды өңдеу қабілеті жоқ. Философ Ясухико Кимураның пікірінше, идеосфера пішін жағынан “концентрлі”, себебі идеялар бірнеше адамдар тарапынан туындайды, ал қалғандары оларды осы “сыртқы биліктерден” қабылдайды. Ол “омицентрлі” конфигурацияны жақтайды, онда барлық адамдар жаңа идеялар жасайды және өздерін-өздері басқарушылар ретінде өзара әрекеттеседі. Адамзаттың көп бөлігі идеяларды өндірудің орнына тұтынушы болып қала береді деген пікір бар. Бұл мәселені шешу үшін Кимура идеосфералық трансформация деп аталатын өзгерісті ұсынды, ол шынайы және тәуелсіз ойлаушылардың жеткілікті саны пайда болуынан туындаған синергиялық құбылыс нәтижесінде басталады.