Кіріспе

Талап етілмеген табиғи ресурстарға қатысты құқықтық принцип – бастапқы иелену актісі арқылы иесіз табиғи ресурсты меншікке көшіру принципі. Иелену, иесіз ресурсты белсенді пайдалану (мысалы, қандай да бір өнім шығару үшін қолдану), оны бұрын алынған мүлікпен біріктіру немесе оны меншік деп белгілеу (мал тегін белгілеу сияқты) арқылы іске асырылуы мүмкін. Жер иелену Ротбардтық анархокапитализм мен оңшыл либертариандық идеологияның негіздерінің бірі болып табылады.

Мұхаммед

Ислам дінінде бұрын ешкімге тиесілі болмаған немесе пайдаланылмаған "өлі" жерді "қайта жандандыру" арқылы меншікке алуға болады, пайғамбардың (ﷺ) сөзінде айтылғандай: "Кім өлі жерді қайта жандандырса, ол оған тиесілі болады, ал залымдықпен иеленгеннің құқығы жоқ". Дегенмен, бұл принцип қауымның жерге қатысты белгілі бір ортақ құқықтарын жоққа шығармайды, мысалы, көршінің жеріне су өткізу құқығы сияқты.

Мюррей Ротбард

Либертариандық философ және Австрия мектебінің экономисі Мюррей Ротбард отарлаудың отарлау әрекетін жүзеге асыру үшін қажетті барлық құқықтарды, соның ішінде зиян келтіру және ластану құқықтарын қамтитынын айтты. Ол былай деп жазады: Көптеген адамдар отарлауды ескіше түсінеді – иесі жоқ жерді тазарту және оны өңдеу. Мысалы, көптеген бос жерлермен жабдықталған әуежай құрылсын. Әуежайдан шығатын шу деңгейі, мысалы, x децибел болсын, ал дыбыс толқындары бос жер үстінен өтеді. Кейіннен тұрғын үйлер салушылар әуежайға жақын жер сатып алады. Біраз уақыттан кейін үй иелері әуежайды шамадан тыс шудың үйді пайдалануға және тыныштықпен қамтамасыз етуге кедерілтіруі үшін сотқа береді. Шамадан тыс шу агрессияның бір түрі болып есептелуі мүмкін, бірақ бұл жағдайда әуежай бұрыннан x децибел шуға иелік етеді. Осы алдыңғы талабы арқасында әуежай енді айналасындағы аумақта x децибел шу шығаруға "құқылы". Заң тұрғысынан қарағанда, әуежай отарлау арқылы x децибел шу шығаруға сервитут құқығын алды деуге болады. Бұл отарланған сервитут – бұл "прескрипция" деп аталатын ежелгі құқықтық ұғымның мысалы, онда белгілі бір әрекетті істеуші адамға осы әрекетке байланысты прескриптивтік меншік құқығы беріледі. Ротбард отарлау әрекетінің меншік құқығын белгілейтін физикалық көлемді тиісті "технологиялық бірлік" тұрғысынан түсіндірді, яғни ресурстың практикалық қолданылуы үшін қажетті ең төменгі мөлшер. Ол былай деп жазады: