Кіріспе
Чжанцзян (; Лейчжоу Мин: Tchiàm kōng), тарихи түрде Цамконг деп жазылған, Қытайдың Гуандун провинциясындағы қала. Префектуралық деңгейдегі Чжанцзян қаласы Лейчжоу түбегінің барлық аумағын басқарады және Циончжоу бұғазы арқылы Хайнань провинциясының Хайкоу қаласына қарама-қарсы орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 6 981 236 адамды (2010 жылы 6 994 832) құрады, олардың 1 931 455-і Чикан, Сиашань, Поту және Мажанг секілді төрт қалалық ауданнан тұратын құрылған аймақта (немесе метрополитен аймағында) тұрады. 2007 жылы Чжанцзян қаласы Қытай қалаларының бренд құндылығы жөніндегі баяндамада Қытайдың өмір сүруге ең қолайлы он қаласының қатарына енді, бұл баяндама 2007 жылғы Қытай қалалары форумының Бейжің саммитінде жарияланды.
Императорлық Қытай дәуірі
Цинь дәуірінде (б.з.д. 221–206) бұл аймақ Сян округіне қарасты. Хан әулетінің императорлық үкіметі (б.з.д. 206 – 220 ж.ж.) Лэйчжоу түбегінің барлық аймағын басқару үшін Сюэвен округін тағайындады. Бұл Теңіз Жібек жолындағы ең алғашқы порттардың бірі болды. Көп ұзамай қалалық портқа айналды. Сун империясы кезінде Путианнан келген көптеген қоныс жайлаушылар Лэйчжоу түбегіне қоныстанды және отарлар құрды. Олар көп ұзамай Лейчжоу түбегіндегі тілдік және этникалық басымдықты құрады, ал Байюэ, кантондықтар, Танка сияқты басқа халықтар түбектің жағалауында тұрды.
Француздық оккупация
1898 жылы француздар бұл аймақты басып алған кезде, ол шағын балық аулау порты болған. Келесі жылы француздар қытайлықтарды Чжанцзянның шағын анклавын 99 жылға (1997 жылға дейін) жалға беруге мәжбүр етті, сияқты Британ империясы Гонконгтың Жаңа аумақтарында, ал немістер – Киаутшу шығанағының жалға алынған аумағында Куан Чжоу Ван аймағы ретінде істеді. Француздар келгенге дейін жергілікті халық қашып кеткендіктен, француздардың шақыруымен Лейчжоудың солтүстігінен кантондық шаруалар бос қалған француз иелігін қайта толықтыруға келді, осылайша жергілікті қарым-қатынас тілі юэ тіліне ауысты. Француздар оңтүстік Қытайға қызмет ету үшін, Франция теміржол және минералдық ресурстарды дамытуға эксклюзивті құқықтары бар аймақтарда, Форт-Байард деп атаған портты дамытқысы келді. Алайда, олардың күш-жігеріне айналасындағы аймақтың кедейлігі кедергі келтірді. Француздар 1943 жылға дейін шағын анклавты бақылады, содан кейін екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония бұл аймақты басып алды. Соғыс аяқталғаннан кейін анклав қысқа мерзімге француздарға қайтарылды, ал 1946 жылы Франция мемлекетінің басшысы генерал Шарль де Голль оны Қытайға ресми түрде қайтарды.
Қытайға оралу
Аумақты француздардан қайтарып алғаннан кейін Қытай Республикасы үкіметі Куанг Чэу Ванды қайта атауға шешім қабылдады. Бұл аймақ тарихи түрде Жанчуань округіне қарасты, оның шығыс аралында Жанчуань кеден бекеті орналасқан. "Жанцзян" – "Жанчуанның" тарихи атауы болғандықтан, қаланы "Жанцзян" деп атауға шешім қабылданды. 1949 жылы Халық Республикасы құрылғаннан кейін, Жанцзян жаңа маңызға ие болды. 1957 жылдан бастап Жанцзян Қытайдың оңтүстігіне қызмет ететін, 50 000 тоннаға дейінгі кемелерге арналған ірі заманауи портына айналды. 1984 жылы Жанцзян Қытайдың "ашық" қалаларының бірі деп жарияланды, онда орталық үкімет шетелдік инвестицияларды шақырды, бұл қаланың өнеркәсіптік дамуын одан әрі жеделдетті. Қала кеме жасау және инженерлік кәсіпорындарымен, автомобиль, электр құралдары және тоқыма фабрикаларымен, қант фабрикаларымен, ұн және күріш диірмендерімен, сондай-ақ химиялық өндіріс орындарымен жабдықталған. 1990 жылдардың басында Жанцзян мен провинция астанасы Гуанчжоуды байланыстыратын жаңа теміржол желісі салынды. Кейіннен бұл желі Лейчжоу түбегінің ең оңтүстік нүктесі – Хайанға дейін созылды, онда пойыздар Гуандун-Хайнань паромдары (Гуандун-Хайнань теміржолының бөлігі) арқылы Хайнань бұғазынан Хайкоу қаласына тасымалданды.
География
Жанцзян қаласы Гуанчжоу қаласының оңтүстік-батысында, Оңтүстік Қытай теңізінің шығанағында орналасқан. Ол Лейчжоу түбегінің шығыс жағалауында жатыр. Поту ауданында және басқа аудандарда сөйлейтін тіл – кантондық шаруалар әкелген юэ тілі, олардың ата-тегі Гуандунның ауылдық аймақтарына дейін жетеді. Француздар қала орталығын басып алған кезде, олардың ата-бабалары осы аймаққа қоныс аударған, ал Мин тілінде сөйлейтін көпшілік француздар келгенге дейін қашып кеткен. Сиашань ауданында, Мажанг ауданында, Сювен округінде, Лейчжоу қаласында және басқа да жерлерде Лейчжоу-мин тілі басымдыққа ие. Лянцзян округінде хака тілінің диалектісі қолданылады.
Климат
Чанцзян ылғалды субтропиктік климатқа (Кёппен Cwa) ие, қысқа, жұмсақ, бұлтты қыстары және ұзақ, өте ыстық, ылғалды жаздары болады. Қаңтар айының күндізгі орташа температурасы 16,2 °C (60,6 °F), ал шілде айында 29,1 °C (84,2 °F) құрайды. Сәуірден қыркүйекке дейін жауын-шашын ең көп және жиі жауады. Жазғы және қысқы температуралар жақын жердегі мұхиттың әсеріне байланысты жұмсақ болады.
Әскери
Жанцзян Халықтық азаттық армиясының Оңтүстік теңіз флотының бас штабы болып табылады. Бұдан өзге, екі теңіз жаяу әскері бригадасының да базасы осы қалада орналасқан.
Экономика
Чжаньцзян – портовый город и торговый центр с диверсифицированной промышленной базой, включающей судостроительную верфь, текстильные фабрики, сахарные заводы, предприятия по производству автомобилей, химической продукции и электроприборов, а также рисовые мельницы. С 2012 по 2014 год экономика Чжаньцзяна достигла нового уровня. В 2013 году общий объем инвестиций по 92 ключевым проектам составил 306,9 миллиона. В 2014 году ВВП Чжаньцзяна составил 225,87 миллиарда юаней. Рост ВВП составил 10 процентов. Добавленная стоимость промышленных предприятий выше установленного размера составила 73,49 миллиарда юаней. Фиксированные инвестиции составили 102 миллиарда юаней, а рост составил около 30 процентов. Кроме того, общий объем розничных продаж потребительских товаров составил 116 миллионов долларов США, с ростом в 13,5 процента. Правительство считает, что ВВП Чжаньцзяна удвоится к 2017 году и достигнет 400 миллиардов, а темпы роста ВВП останутся около 12 процентов. С открытием нефтяного месторождения Уши в Южно-Китайском море у побережья Чжаньцзяна в 2016 году, город приобрел еще большее значение в деятельности по разведке нефти и газа в Южно-Китайском море.
Чжаньцзян порты
Жанцзян порты – Қытайдағы ең жақсы терең су порттарының бірі. Оның тарихи атауы Гуанчжоуван болған. Бұл – Қытай материгінің жағалауындағы ең оңтүстік порт және Оңтүстік-Батыс Қытайдың көп бөлігі үшін тасымал арнасы болып табылады. 1956 жылы салынған Жанцзян порты – Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін жобаланған және дамытылған алғашқы заманауи порт. Ол Халық Азаттық Армиясының Теңіз күштерінің Оңтүстік теңіз флотының бас штабы ретінде қызмет етеді. Жанцзян порты – Қытайдың сегіз ірі портының бірі, оның жылдық өткізу көлемі 2,6 миллиард тоннадан астам. Табиғи порт ретінде оның тереңдігі шамамен 17 метр және сыртында үш арал орналасқан. Порт Оңтүстік және Батыс Қытай провинцияларының теңізге оңай қол жеткізуіне мүмкіндік береді, сондай-ақ Жанцзянның 100-ден астам елмен теңіз қатынасы жасауына жағдай жасайды. Бұл Жанцзян қаласындағы болат өнеркәсібінің дамуы үшін маңызды. Порт сонымен қатар Уши мұнай алаңындағы мұнай платформаларына және кемелерге қызмет көрсетеді. Гуандун мен Тайвань арасындағы ауыл шаруашылығы ынтымақтастығы жобасының нәтижесінде Жанцзян мен Тайвань ынтымақтастық байланыстарын одан әрі нығайтуда. Ынтымақтастықтың бағыттары – тропикалық өнімдер, балық шаруашылығы, мал шаруашылығы және экологиялық егіншілік. Үкімет ынтымақтастық платформасын жақсартуға және бірлескен ауыл шаруашылық тәжірибелері үшін қосымша сынақ алаңдарын құруға тырысуда.
Өнеркәсіп
Өнеркәсіптік экономиканың өркендеуіне қол жеткізу үшін, өндіріс бірліктерінің саны айтарлықтай артты. 2007 жылы Жанцзян қаласының жалпы өнеркәсіптік өнім құны 112,134 миллиард юаньды құрады, бұл 17,1 пайызға өсімді көрсетті. Бұл көрсеткіш соңғы төрт жылдағы ең жоғары өсім деңгейі болып табылады және өткен жылмен салыстырғанда 15,3 миллиард юаньға таза өсімді құрады. 2007 жылы қалалық белгіленген шектен жоғары өнеркәсіптік кәсіпорындардың саны 714-ке жетті, бұл өткен жылға қарағанда 71-ге көп. 132 кәсіпорынның өнеркәсіптік өнім құны 100 миллион юаньнан асты. Жанцзян экономикалық және технологиялық даму аймағы 1984 жылы құрылды. Аймақтың жалпы жоспарланған ауданы зор. Оның көлік инфрақұрылымы өте жақсы, әуежайға, G325 ұлттық тас жолына және теміржол портына бару өте ыңғайлы. Аймақтағы басты салалар: автомобиль құрастыру, биотехнология және компьютерлік бағдарламалық жасақтама. Болат өнеркәсібі 2010-2013 жылдар аралығында қарқынды дамыды. 2013 жылы темір, болат және мұнай-химия өнеркәсібі саласындағы ірі жобаның құрылысы басталды. Бұл жоба 2017 жылы болат өнеркәсібі іске қосылған кезде жылына 15 миллион тонна шикі мұнай және 1 миллион тонна этилен өндіру арқылы жергілікті экономиканы дамытуға бағытталған. Жобаның күтілетін өнімі шамамен 300 миллиард юаньды құрайды, бұл Жанцзян экономикасының дамуын айтарлықтай серпілтеді. Болат өнеркәсібінің негізгі нарығы Оңтүстік Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азия аймақтарына бағытталған. Алайда, өнеркәсіп өсімі кезінде қоршаған ортаны қорғау мәселесі де маңызды болып тұр. BASF 2019 жылдың қараша айында 10 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі инвестициялық жобаны іске қосатынын жариялады. Инженерлік пластиктер мен термопластикалық полиуретан өндірісіне арналған "Verbund" кешені 2022 жылға дейін пайдалануға беріледі деп күтілуде. Бұл кешен Германиядағы Людвигсхафен және Бельгиядағы Антверпен қалаларынан кейін BASF-тің үшінші ірі өндіріс орны болады.
Бизнес
2007 жылы Чжаньцзян қаласында тұтыну тауарларының бөлшек саудасының жалпы сомасы 38,216 миллиард юаньды құрады, бұл алдыңғы 12 жылмен салыстырғанда 19,5%-ға артты. 2014 жылы Чжаньцзян қаласында саяхат және демалыс тақырыбында француз стиліндегі көше салынды. Бұл жоба ескі француз стиліндегі ғимараттарды сақтау және жаңартумен қатар, қаланың сән бизнесін дамытуға да септігін тигізді. Көше жалпы бес аймаққа бөлінді: сауда аймағы, тағам аймағы, мәдениет аймағы, арнайы сауда аймағы және өнер көрмесі аймағы. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, 2014 жылғы Рождество мерекесінде бұл көшеге келушілер саны жетті. Осы келушілер көшеге 300 миллион юаньға жуық кіріс әкелді.
Ауа
Қалаға Жанцзян Учуань әуежайы қызмет етеді.
Темір жол
Жанцзян арқылы бес темір жол өтеді, атап айтқанда, Қытай темір жол корпорациясының Личжан темір жолы, Қытай темір жол корпорациясының Шэньчжан темір жолы, Қытай темір жол корпорациясының Луочжан темір жолы және Қытай темір жол корпорациясының Юэхай темір жолы. Жанцзян қаласында екі темір жол станциясы бар, атап айтқанда Жанцзян темір жол станциясы және Жанцзян Батыс темір жол станциясы: Жанцзян темір жол станциясы Личжан, Луочжан және Хэчжан темір жолдарына қатысты; Жанцзян Батыс темір жол станциясы Юэхай темір жолы мен Шэньчжан жоғары жылдамдықты темір жолына қатысты.
Автомобиль жолдары
Ұлттық тас жол 207, Ұлттық тас жол 228 және Ұлттық тас жол 325 Жанцзян қаласынан өтеді. G15 Шэнхай тас жолының Маожан учаскесі, G75 Южан тас жолы және G75 Чжаньсю тас жолы Жанцзян қаласынан өтеді.
Спорт
Футбол қаладағы ең танымал спорт түрі. 2015 жылы ашылған, 40 000 орындық Занцзян Олимпиадалық бас стадионы Занцзян қаласының сыйымдылығы бойынша ең ірі спорт нысаны болып табылады. Куан Хонг Чан 2021 жылғы Токио Олимпиадасында әйелдер суға секіруден алтын медальді жеңіп алды.