Кіріспе
Британдық феминисттік кинотеоретик Лора Малви (15 тамыз 1941 жылы туған) – британдық феминисттік кинотеоретик және кинорежиссер. Ол Оксфордтың Сент-Хильда колледжінде білім алған. Қазіргі уақытта ол Лондон университетінің Биркбек колледжінде кино және медиа зерттеулері профессоры. Бұрын Балмерше колледжінде, Лондон баспа колледжінде, Шығыс Англия университетінде және Ұлыбритания кино институтында оқытумен айналысты. 2008–09 оқу жылында Малви Велсли колледжінде гуманитарлық ғылымдар бойынша Мэри Корнильдің ерекше қонақ профессоры болды. Малвиге үш құрметті ғылыми дәреже берілді: 2006 жылы Шығыс Англия университетінің әдебиет докторы; 2009 жылы Конкордия университетінің құқық докторы; және 2012 жылы Дублин университетінің әдебиет докторы.
Laura Mulvey (born 15 August 1941) is a British feminist film theorist and filmmaker. She was educated at St Hilda's College, Oxford. She is currently professor of film and media studies at Birkbeck, University of London. She previously taught at Bulmershe College, the London College of Printing, the University of East Anglia, and the British Film Institute. During the 2008–09 academic year, Mulvey was the Mary Cornille Distinguished Visiting Professor in the Humanities at Wellesley College. Mulvey has been awarded three honorary degrees: in 2006 a Doctor of Letters from the University of East Anglia; in 2009 a Doctor of Law from Concordia University; and in 2012 a Bloomsday Doctor of Literature from University College Dublin.
Фильм теориясы
Мулви ең танымал эссесі, "Визуалды ләззат және баяндау кино", 1973 жылы жазылып, 1975 жылы ықпалды британдық кино теориясы журналы Screen-де жарияланды. Кейіннен ол "Көрнекі және басқа да ләззаттар" атты эсселер жинағында, сондай-ақ көптеген басқа антологияларда пайда болды. Оның Зигмунд Фрейд пен Жак Лакан теорияларына негізделген мақаласы кино теориясының психоаналитикалық тұжырымдамаға қарай бағытталуына ықпал еткен алғашқы маңызды эсселердің бірі болып табылады. Кинотанушы Роберт Колкердің айтуынша, ол "кинотануда ғана емес, сонымен қатар өнер мен әдебиеттануда да маңызды нәрсе болып табылады". Мулви Фрейд пен Лакан тұжырымдамаларын "саяси қару" ретінде қолдануға ниетті екенін айтады. Ол олардың кейбір тұжырымдамаларын пайдаланып, классикалық Голливуд киносының кинематографиялық құралдары көрерменді еркектік субъект позициясына міндетті түрде қоятынын, ал экрандағы әйел бейнесін құштарлық нысаны және "еркек көзқарасы" ретінде бейнелейтінін дәлелдейді. Классикалық Голливуд киносының дәуірінде көрермендер кейіпкерлермен өзін-өзі теңестіруге ұмтылды, олар көбінесе және қазірге дейін еркектер болды. Мулвидің сөзіне сәйкес, 1950-1960 жылдардағы Голливуд әйелдерінің кейіпкерлері "көрілуге арналғандық" кодымен белгіленген, ал камераның орналасуы және еркек көрермен "көздің иесі" болды. Мулви осы дәуірдегі еркек көзқарасының екі ерекше түрін ұсынады: "войеристтік" (яғни әйелді "көрінетін" бейне ретінде қарау) және "фетишистік" (яғни әйелді "жетіспеушілік" орнына, яғни кастрациядан қорқудың психоаналитикалық орнына қарау). Голливуд киносының тартымдылығын түсіндіру үшін Мулви скопофилия тұжырымдамасын қолданады. Бұл тұжырымдама алғаш рет Зигмунд Фрейд "Сексуалдық теорияға арналған үш эссесінде" (1905) енгізілді және Фрейдтің пікірінше, адамның екі негізгі қозғалысы - көруден және қаралудан алынатын ләззатқа қатысты. Сексуалдық сипаттағы скопофилия тұжырымдамасы вуайеристтік, экзибиционистік және нарциссистік мәнді және ол еркек көрерменнің назарын экранға аударады. Рэдбоуд университетінің қазіргі заманғы тілдер мен мәдениеттер кафедрасының профессоры Аннеке Смеликтің айтуынша, классикалық кино фильмнің сюжетіне және бейнесіне войеризм мен нарциссизм құрылымдарын енгізу арқылы қарауға деген терең құштарлықты ынталандырады. Скопофилияның нарциссистік аспектісіне қатысты, нарциссистік визуалды ләззат бейнемен өзін-өзі теңестіруден туындайды. Мулвидің пікірінше, еркек көрермендер өздерінің көзқарасын, демек, өзінің бейнесін еркек кейіпкерлерге көрсетеді. Осылайша, еркек көрермендер экрандағы әйелге де жанама түрде ие болады. Сонымен қатар, Мулви скопофилия тұжырымдамасын екі оське байланысты зерттейді: бірі - белсенділік, екіншісі - пассивтілік. Бұл "бинарлық оппозиция" гендерлік тұрғысынан қарастырылады. Еркек кейіпкерлер белсенді және күшті болып көрінеді: олар әрекет етуге қабілетті және оқиға олардың айналасында өрбіледі. Ал әйелдер пассивті және күшсіз ретінде ұсынылады: олар тек еркектердің ләззатына арналған құштарлық нысаны болып табылады, сондықтан әйелдер экспозиционисттік рөлде бейнеленеді. Бұл көзқарас санасыз патриархалды қоғамда одан әрі жалғасады. Мулви үшін бұл тұжырымдама көрерменнің экрандағы адам кейіпкерлерімен теңестіру арқылы нарциссистік ләззат алуымен байланысты. Екі теңестіру де Лаканның méconnaissance (жалған тану) тұжырымдамасына негізделген, яғни мұндай теңестірулер оларды танудың орнына оларды құрылымдайтын нарциссистік күштермен шатастырылады. Камера қозғалысы, монтаж және жарықтандыру осы мақсатта қолданылады. Мысалы, "Қойлардың үндемеуі" (1990) фильмінде әйел кейіпкер Кларис Старлингтің (Джоди Фостер) қарау нысаны ретінде бейнеленуін бағалауға болады. Ашылу сахнасында лифтте Кларис бірнеше биік ФБР агенттерімен қоршалған, барлығы бірдей киінген, барлығы одан биік тұрған, "барлығы оны (еркек) қарауына ұшыратады". Мулви патриархалды Голливуд жүйесін жоюдың жалғыз жолы - классикалық Голливудтың фильмдік стратегиясын баламалы феминисттік әдістермен түбегейлі сынға алу және қайта құру екенін айтады. Ол классикалық Голливуд киносының баяндау қуанышын бұзатын жаңа феминисттік авангардты киноға шақырады. Ол былай деп жазады: "Кейде ләззат пен сұлулықты талдау оны жояды делінеді. Осы мақсатпен жазылған осы мақала". "Визуалды ләззат және баяндау киносы" 1980 жылдардың ортасына дейін жалғасқан кино теоретиктері арасындағы көп салалық талқылаудың тақырыбы болды. Мақаланы сынға алғандар Мулвидің аргументі әйелдердің классикалық Голливуд киносын тамашалау мүмкін еместігін білдіретінін, сондай-ақ оның аргументі гендерлік нормаларға сәйкес келмейтін көрермендерді ескермегенін айтты. Мулви осы мәселелерді 1981 жылғы "Визуалды ләззат және баяндау киносы туралы ойлар, Кинг Видордың "Күндегі шайқас" (1946) фильміне шабыданған" мақаласында қарастырады, онда ол әйел көрерменнің еркек және әйел кодталған аналитикалық көзқарастар арасында ауысуы мүмкін "метафоралық транвестизм" туралы айтады. Бұл идеялар геи, лесбиян және бисексуал көрермендердің қалай өзара әрекет ететіні туралы теорияларға әкелді. Оның мақаласы медиа аудиториясының зерттеулерінен бұрын жазылған, ол жанкүйерлік мәдениеттерінің күрделілігі және жұлдыздармен байланысы туралы мәліметтерді ұсынады. Ричард Дайер сияқты теориялық тұрғыдағы зерттеулер Мулвидің еңбектеріне сүйене отырып, көптеген геи және лесбиян адамдардың кейбір әйел жұлдыздарға (мысалы, Дорис Дэй, Лиза Миннелли, Грета Гарбо, Марлен Дитрих, Джуди Гарланд) бейнелейтін күрделі проекцияларын зерттейді. Мулвидің эссесіне қатысты тағы бір сын - оның жұмысындағы эссенциализмнің болуы, яғни әйел денесінің оның сәйкестігі мен функциясы үшін қажетті атрибуттары бар және еркектіктен өзгеше екені туралы идея. Содан кейін, сексуалдық сәйкестік мәселесі генітальды секстің биологиялық тәжірибесіне негізделген қарсы онтологиялық санаттарды ұсынады. Нәтижесінде, әйел болудың мәні бар дегенді айту, әйел болудың патриархалды жүйемен құрылғандығы туралы идеяға қайшы келеді. Мулвидің көзқарастың сәйкестігіне қатысты, кейбір авторлар "Визуалды ләззат және баяндау киносы" көзқарас әрдайым еркек пе деген мәселені көтерді. Мулви гетеросексуалды еркек емес көрерменді де, әйелді де қарау ретінде қарастырмайды. Басқа сыншылар "Визуалды ләззат және баяндау киносы" гендерлік қатынастарды тым қарапайымдап көрсеткенін айтты. Олардың пікірінше, Мулвидің эссесінде гендерлердің жіктелгені, яғни еркек және әйелге бөлінуі көрсетілген. Бұл көзқарас ЛГБТҚ+ теориялық тұжырымдары мен қоғамның гендердің икемділік танытуына қатысты пікірлерін ескермейді. Сонымен қатар, Мулви ақ емес көрермендерді ескермегені үшін де сынға ұшырады. Осы тұрғысынан алғанда, Мулви "әйелдер" туралы айтқанда, ол тек ақ әйелдер туралы сөйлеп отыр. Кейбір авторлар Мулви қара әйелдердің көрермендерін, ақ әйелдік бейнемен теңестірмейтін және құштарлық пен иеленудің фаллоцентрлік көзқарасын қабылдамайтын әйелдерді ескермейтінін айтады. Осылайша, Мулви осы әйелдердің белсенді/еркек және пассивті/әйел дихотомиясының сыртындағы сындық кеңістігін құруын ескермейді. Фильмді көру технологияларының дамуымен Мулви көрермен мен фильм арасындағы қатынасты қайта қарастырады. VHS және DVD плеерлердің пайда болуына дейін көрермендер тек қарауға ғана мүмкіндік алды, олар киноның "қымбат сәттерін, бейнелерін және әсіресе оның кумирлерін" иелене алмады, сондықтан "осы мәселеге жауап ретінде киноиндустриясы өте ерте заманнан бастап көптеген суреттерді жасады...".
Mulvey argues that the only way to annihilate the patriarchal Hollywood system is to radically challenge and re shape the filmic strategies of classical Hollywood with alternative feminist methods. She calls for a new feminist avant garde filmmaking that would rupture the narrative pleasure of classical Hollywood filmmaking. She writes, "It is said that analyzing pleasure or beauty annihilates it. That is the intention of this article." "Visual Pleasure and Narrative Cinema" was the subject of much interdisciplinary discussion among film theorists, which continued into the mid 1980s. Critics of the article pointed out that Mulvey's argument implies the impossibility of the enjoyment of classical Hollywood cinema by women, and that her argument did not seem to take into account spectatorship not organized along normative gender lines. Mulvey addresses these issues in her later (1981) article, "Afterthoughts on 'Visual Pleasure and Narrative Cinema' inspired by King Vidor's Duel in the Sun (1946)," in which she argues a metaphoric 'transvestism' in which a female viewer might oscillate between a male coded and a female coded analytic viewing position. These ideas led to theories of how gay, lesbian, and bisexual spectatorship might also be negotiated. Her article was written before the findings of the later wave of media audience studies on the complex nature of fan cultures and their interaction with stars. Queer theory, such as that developed by Richard Dyer, has grounded its work in Mulvey to explore the complex projections that many gay men and women fix onto certain female stars (e. g., Doris Day, Liza Minnelli, Greta Garbo, Marlene Dietrich, Judy Garland). Another point of criticism over Mulvey's essay is the presence of essentialism in her work; that is, the idea that the female body has a set of attributes that are necessary to its identity and function and that is essentially other to masculinity. Then, the question of sexual identity suggests opposed ontological categories based on a biological experience of genital sex. As a result, affirming that there is an essence to being a woman contradicts the idea that being a woman is a construction of the patriarchal system. Regarding Mulvey's view of the identity of the gaze, some authors questioned "Visual Pleasure and Narrative Cinema" on the matter of whether the gaze is really always male. Mulvey does not acknowledge a protagonist and a spectator other than a heterosexual male, failing to consider a woman or homosexual as the gaze. Other critics pointed out that there is an oversimplification of gender relations in "Visual Pleasure and Narrative Cinema". According to them, Mulvey's essay shows a binary and categorical division of genders into male and female. This view does not acknowledge theoretical postulates put forward by LGBTQ+ theorists and the community itself that understand gender as something flexible. Additionally, Mulvey is criticized for not acknowledging other than white spectators. From this viewpoint, by not recognizing racial differences, when Mulvey refers to "women", she is only speaking about white women. For some authors, Mulvey does not consider the black female spectators who choose not to identify with white womanhood and who would not take on the phallocentric gaze of desire and possession. Thus, Mulvey fails to consider that these women create a critical space outside of the active/male passive/female dichotomy. With the evolution of film viewing technologies, Mulvey redefines the relationship between viewer and film. Before the emergence of VHS and DVD players, spectators could only gaze; they could not possess the cinema's "precious moments, images and, most particularly, its idols," and so, "in response to this problem, the film industry produced, from the very earliest moments of fandom, a panoply of still images that could supplement the movie itself," which were "designed to give the film fan the illusion of possession, making a bridge between the irretrievable spectacle and the individual's imagination." These stills, larger reproductions of celluloid still frames from the original reels of movies, became the basis for Mulvey's assertion that even the linear experience of a cinematic viewing has always exhibited a modicum of stillness. Thus, until a fan could adequately control a film to fulfill his or her own viewing desires, Mulvey notes that "the desire to possess and hold the elusive image led to repeated viewing, a return to the cinema to watch the same film over and over again." Mulvey has stated that feminists recognise modernist avant garde "as relevant to their own struggle to develop a radical approach to art." Within her essay, Mulvey discusses several different types of spectatorship that occur while viewing a film. Viewing a film involves unconsciously or semi consciously engaging the typical societal roles of men and women. The "three different looks", as they are referred to, explain just exactly how films are viewed in relation to phallocentrism. The first "look" refers to the camera as it records the actual events of the film. The second "look" describes the nearly voyeuristic act of the audience as one engages in watching the film itself. Lastly, the third "look" refers to the characters that interact with one another throughout the film. These writings concerned themes such as male fantasy, symbolic language, women in relation to men and the patriarchal myth. Both filmmakers were interested in exploring ideology as well as the "structure of mythologizing, its position in mainstream culture and notions of modernism." With Riddles of the Sphinx, Mulvey and Wollen connected "modernist forms" with a narrative that explored feminism and psychoanalytical theory. This film was fundamental in presenting film as a space "in which the female experience could be expressed." AMY! was a film tribute to Amy Johnson and explores the previous themes of Mulvey and Wollen's past films. One of the main themes of the film is that women "struggling towards achievement in the public sphere" must transition between the male and female worlds. Crystal Gazing exemplified more spontaneous filmmaking than their past films. Many of the elements of the film were decided once production began. The film was well received but lacked a "feminist underpinning" that had been the core of many of their past films. The last films of Mulvey and Wollen as a team, Frida Kahlo and Tina Modotti and The Bad Sister revisited feminist issues previously explored by the filmmakers. In 1991, Mulvey returned to filmmaking with Disgraced Monuments, which she co directed with Mark Lewis. This film examines "the fate of revolutionary monuments in the Soviet Union after the fall of communism."