Кіріспе
Уилканния – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының солтүстік-батысындағы Орталық Дарлинг округінде орналасқан шағын қала. Дарлинг өзенінің жағасында орналасқан бұл қала 19-ғасырдың ортасындағы кеме қатынасы дәуірінде елдегі үшінші ірі ішкі порт болған. Соңғы мәліметтер бойынша, Уилканнияда 745 адам тұрады.
Тарих
Бұл аймақ Баркинджи халқының дәстүрлі жерінде орналасқан. Уилканния атауы, жергілікті тұрғындардың «тасқын сулары қашатын жағалаудағы бұзылыс» немесе «жабайы иттің» деген мағынаны білдіретін сөзінен шыққан деседі. Ешқайсысы тілдік тұрғыдан расталмаған. 1859 жылдың қаңтар айының соңында, «Альбери» өзен қайығының басқарушысы капитан Фрэнсис Каделл, Дарлинг өзеніне Мюрреймен қосылған жерден кірді және сегіз күндік сапардан кейін Хью және Бушби Джеймисонның иелігіндегі Маунт Мёрчисон мал шаруашылық станциясына жетті. Станцияға ұн және басқа да азық-түлік жеткізіліп, қайту жолына 100 дорба жүн тиелді. Каделлдің пионерлік сапары Дарлинг өзенінде (өзен жағдайы рұқсат еткен кезде) өзен қайықтарымен тасымалдаудың бастамасы болды. Болашақ қалашықтың орны, өзенмен келген жүктерді тиеу және түсіру орны ретінде дамыды. Қоныс бастапқыда Маунт Мёрчисон деп аталды, атын жақын маңдағы мал өсіру жерінен алды. Экономикалық белсенділік артуымен, бұл жер қоршаған станцияларға қызмет көрсету және жайлылық ұсыну үшін бизнес пен сауданы тартты. 1866 жылдың маусым айында Жаңа Оңтүстік Уэльс жерлер департаменті Уилканния қаласы үшін бөлінетін «мемлекеттік жерлердің бөліктерін» ресми түрде жариялады. Ресми жарияланғанына қарамастан, елді мекеннің бұрынғы аты сақталды. 1867 жылдың наурыз айында қаладан келген тілші былай деп жазды: «Маунт Мёрчисон қалашығы айналасындағы керемет елге байланысты жылдам маңызға ие болып келеді және ол жылдам пасторлық мақсаттар үшін қолданылады. Бізде мейрамханалар, дүкендер, етханалар, пансионаттар, толық жұмыс істейтін ликер фабрикасы және құрылыс үстіндегі колониялық сыра қайнату зауыты бар». Пошта кеңсесі 1860 жылдың 1 қаңтарында Маунт Мёрчисон болып ашылды. Ол қалаға 5 км қашықтыққа көшіріліп, 1868 жылдың 1 маусымында Уилканния деп өзгертілді. Алайда, «қаланың, тіпті бүкіл ауданның іскер адамдары қатты мұқтаж сезінетін» телеграф кеңсесі болған жоқ. Телеграф желісі 1878 жылдың 2 ақпанында Уилканнияға жетіп, 1878 жылдың 16 наурызында пошта кеңсесімен біріктірілді. Мұнда көрсетілген «әдемі ғимарат» 1880 жылы бос тастан салынды және 27 маусымда пайдалануға берілді. 1871 жылы Уилканнияның халқы 264 адамды құрады, олардың 176-сы еркек және 88-і әйел болды. 1874 жылдың қаңтарында қаладағы алғашқы газет, «Уилканния Таймс» жарияланымды бастады. 1874 жылдың желтоқсанында Уилканния туралы есепте қаладағы ғимараттар «жалпы алғанда өте нашар сипатталған, негізінен шағын ағаштан жасалған үйлер, олардың көпшілігі қирағандай көрінеді» делінген. Қалалық округте үш дүкен, сондай-ақ үш мейрамхана жұмыс істеді: Маунт Мёрчисон мейрамханасы, Уилканния мейрамханасы және Британия мейрамханасы. Қалалық округте сауда-саттық белсенділігінің артуының белгілері болды: екі банк, Австралиялық бірлескен акционерлік банкі және Коммерциялық банк жақында филиалдарын ашты, ал төрт қор және станция агенттері «соңғы үш ай ішінде» бизнесті бастады. Уилканнияда мемлекеттік мектеп болды, бірақ шіркеу жоқ. Екі дәрігер болды, «бірақ оларды мас болғаннан басқа кездесу өте сирек болғандықтан, олар пайдасыз». Ертеде Уилканнияда қытайлар қауымы маңызды болды. «Бұл жердегі қытайлар өте гүлденген сауда жасап жатыр және олар өздерін біртіндеп, бірақ сенімді түрде кеңейтуде. Олар, әсіресе нан пісіру және сусындар саласында, мықты тамыр жарады және оларды мұндағы барлық адамдар қолдайды. Бізде қытай дәрігері бар, ол «толыққанды ем» жасайды дейді, сондықтан адамдар осы туралы барлығын біледі дейді. Мейрамханалардағы аспаздардың барлығы дерлік қытайлар; барлық бағбандар – қытайлар. Бізге тағы бір мекеме қосылды, ол – қытай кір жуу залы. Ол кір жуушы, өз жұмысын өте жақсы атқарады және оған өте жақсы ақы төленеді». Осы есепте сол кезде Уилканнияның халқы шамамен 1000 адамды құрады, олардың 70-і қытайлар екені айтылды. 1880 жылдың желтоқсанында Уилканнияда екінші жергілікті газет, «Батыс Гразиер» жарияланымды бастады. 1881 жылдың басында жаңадан салынған жергілікті ауруханада науқастар емделіп жатты. 1881 жылғы санақта Уилканнияның халқы 1424 адамды (976 еркек және 448 әйел) құрады. Муниципалитеттің алғашқы ірі жобасы – қалашықты сумен жабдықтау жүйесін салу болды. 1884 жылдың шілдесінде Уилканнияның «шамамен 1200» тұрғыны бар екені айтылды және ол «ұзын қой шаруашылығы өңірінің» ортасында орналасқан «жақсы жоспарланған көшелері мен жақсы ғимараттары» бар қалашық ретінде сипатталды. Жақсы салынған пошта және телеграф кеңсесінен басқа, бірнеше дүкендер («әсіресе Фрю, Райт және компаниясы, Дж. Палмер және компаниясы және Крамси, Боуден және компаниясы») «тек кең ғана емес, сонымен қатар архитектуралық сұлулығымен» ерекшеленді. Шаһардан 2 миль (3 км) қашықтықта «тамаша сапалы» бос тас карьері бар екені және ол «ғимарат салу мақсатында кеңінен қолданылғаны» айтылды. Жергілікті өнеркәсіптің жалғыз ерекшелігі – сыра қайнату зауыты болды. Уилканния Дарлинг өзеніндегі кеден станциясының орны болды. Ол «ірі және маңызды сауда орталығы» ретінде сипатталды, онда 1881 жылы 13 100 фунт кеден түсімдері жиналды. 1880-жылдардағы өзен саудасы Уилканнияда соншалықты кеңейгендіктен, оның кеден үйі «Жаңа Оңтүстік Уэльстегі ең ірі ішкі кеден станциясы болды». Өзен жағдайы кемелермен саяхаттауға мүмкіндік бергенде Уилканния Дарлинг өзеніндегі маңызды порты болды. 1890 жылы қалаға келген саяхатшы өзен көрінісін былай сипаттады:
«Біраз пирс (деп аталатын) бар, олар өзен жағалауынан кесілген біртіндеп төмендейтін беткейлер еді, және жүн маусымында олардың жанында өзен кемелер мен баржаларға толы болады, маусымдық жүнге күтіп тұрады немесе түсіріп жатады, өйткені оның көп бөлігі Буркке, Сиднейге, немесе Вентвортқа, немесе Гулваға жіберіледі. 1200-ден 2000 дорба жүнмен жүктелген баржа әдемі көрініс; ал 30 немесе 40 түйеден тұратын тізбек, әрқайсысы екі дорба тасымалдап, алыс станциядан қалаға келе жатқан көрініс одан да қызықтырақ. 1891 жылғы санақта Уилканния муниципалитетінің абориген емес халқы 1287 адамды (775 еркек және 512 әйел) құрады. Уилканниядағы Дарлинг өзенінен көлік құралдары мен мал Чарльз Смит басқаратын қайық арқылы тасымалданды, 1890-жылдардың ортасына дейін. 1895 жылы Уилканнияда көпір салынды және 1896 жылдың қаңтарында қозғалысқа ашылды. Көпір бес құрылымнан тұрды, жалпы ұзындығы 310 фут (94,5 метр) және өзен деңгейі жоғары болғанда кемелердің өтуіне мүмкіндік беретін орталық көтерілетін құрылымнан тұрды. 1917 жылдың қаңтарында Уилканния ауруханасы «дәрігерсіз» екені хабарланды. Аурухана «науқастарға толы, олардың арасында дифтерия жағдайлары бар, және медбике өте қиын және алаңдаушылыққа толы уақытты басынан өткеруде». 1939 жылдың желтоқсанында Уилканния «жалпы алғанда, кең аудан үшін сауда орталығы ғана» екені айтылды, «бірақ Квинслендке және Жаңа Оңтүстік Уэльстің шалқақ бөліктеріне саяхаттайтын адамдар көбінесе онда тоқтайды».
There are several wharves (so called) which were merely graduated slopes cut out of the river bank, and in the wool season the river, in their vicinity, is thronged with steamers and barges, waiting for or unloading the season's clip, for the bulk of it goes away either to Bourke, for Sydney, or to Wentworth, or Goolwa. A barge, laden with from 1,200 to 2,000 bales of wool is a pretty sight; and a still more interesting spectacle is a string of 30 or 40 camels, each carrying two bales, proceeding into town from some far back station. At the time of the 1891 census the municipality of Wilcannia had a non Aboriginal population of 1,287 (775 males and 512 females). Vehicles and stock were crossed over the Darling River at Wilcannia by a punt operated by Charles Smith until the mid 1890s. In 1895 a bridge was constructed at Wilcannia and opened to traffic in January 1896. The bridge consisted of five spans, a total length of 310 feet (94.5 metres) with a centre lift span "to permit of steamers passing when the river is high". In January 1917 it was reported that the Wilcannia Hospital was "without a doctor". The hospital was "full of patients, some diphtheria cases among them, and the Matron is having a very hard and anxious time". In December 1939 Wilcannia was described as "merely a shopping centre for the wide district, although people travelling into Queensland and lonely sections of New South Wales often rest there".
География
Уилканния Сиднейден Дарлинг өзенін қиып өтетін Бөгеттік тас жолының бойында орналасқан. Аймақтың климаты жартылай шөлейтті және шөлді болып келеді, жылдық жауын-шашын мөлшері аз. Уилканния Дарлинг өзендік жазық биоаймағында (IBRA жіктемесі, Қоршаған орта департаменті) орналасқан, бұл аймақ су тасқынына бейімделген ландшафттармен сипатталады. Көбінесе өзен қызыл ыстығы, сары қорап, ескі тұз бұтасы және лигнум сияқты түрлер кездеседі. Айналасындағы жерлерде мал өсірумен айналысатын шаруалар сирек қоныстанған, олардың иелігіндегі жерлер көбінесе қой шаруашылығына пайдаланылады. Бұл иеліктер Батыс бөлігіне жатады және көпшілігі 99 жылға жалға берілген.
Мекемелер
Уилканния орталық мектебінде мектепке дейінгі тәрбие бөлімі бар және ол 12-ші сыныпқа дейінгі оқушыларға арналған (соңғы екі жылы қашықтықтан оқыту арқылы). 2020 жылғы ARIA Music Awards-та Уилканния орталық мектебінің Сара Доннелли Жылдың музыка мұғалімі атағын жеңіп алды. "Маари Ма" денсаулық орталығы жаңартылуда. Баака мәдени орталығының құрылысы 2023 жылдың тамызында Уилканния қаласының басты жолында басталды. Оның пішіні эмудың аяғына ұқсайды, және ол туристік орталық ретінде, сондай-ақ жергілікті өнер мен артефактілер галереясы ретінде жұмыс істейтін болады. Жергілікті тұрғындармен қатар Оңтүстік Австралия және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының оңтүстік жағалауынан келген тас қалау және топырақтан үй салу мамандары жұмыс істейді. Жергілікті радиостанцияның жалғызы – 103,1 МГц жиілігінде хабар тарататын, COVID-19, климаттың өзгеруі және басқа да мәселелер туралы ақпарат беретін және талқылайтын Wilcannia River Radio қауымдық радиостанциясы. Басқа радиостанциялардың ішінде 99,9 МГц жиілігіндегі Outback Radio 2WEB, ABC Radio National және ABC Western Plains бар.
Демографиялық көрсеткіштер және кемшіліктер
2016 жылғы санақ бойынша Уилканнияның халқы 549 адамды құрады, олардың 407-сі (74,4%) аборигендер немесе Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары, көбінесе Баркинджи тайпасынан. Уилканнияда 223 жеке тұрғын үй бар. Көптеген тұрғындары австралиялық аборигендер болып табылатын Уилканния, үкіметтің қауымдастықтың қажеттіліктерін қанағаттандырудан бас тартуы және тұрғындарының өмір сүру ұзақтығының төмен болуы себепті ұлттық және халықаралық назарға ілікті. Абориген ерлер арасында бұл көрсеткіш 37 жасқа жетеді. Тұрғындар Уилканниядағы су сапасының қауіпті екенін хабарлады, бұл жергілікті халқының шалқарынан Брокен-Хиллден тасымалданатын суға тәуелді болуына әкелді. 2021 жылы қала Жаңа Оңтүстік Уэльсте COVID-19 пандемиясының салдарынан ең көп зардап шеккен елді мекендердің бірі болды, ал үкіметтің тұрғындардың денсаулығын сақтау үшін туристерге тыйым салудан бас тартуы сынға ұшырады. 2021 жылдың қыркүйек айында New Matilda сайты COVID-19 пандемиясы кезінде Уилканния тұрғындарына қатысты кемсітушілік туралы айыптаулар бойынша тергеу нәтижелерін жариялады, бұл туралы Орталық Дарлинг округі әкімшілігінің құпия құжаттарынан мәлім болды.
БАҚ-та
Қаланың әлеуметтік мәселелері Реджи Йейтс жасаған екі бөлімді BBC3 деректі фильмінің бірінші сериясында, "Реджи Йейтс: Жасырылған Австралия", "Эпизод 1: Outback-тағы қаралар" деп аталады, ол алғаш рет 16 қаңтар 2017 жылы онлайн-трансляцияланды. 2017 жылдың наурыз айында BBC, көрсетілген бейтарап емес және қате ақпарат беретін көзқарас туралы шағымдарға жауап ретінде, бұл мәлімдемелерді тексерді және тексеру нәтижесі күтілгенге дейін өндіріс компаниясының жұмысын тоқтатты. BBC бағдарламаның эфирге шығуына рұқсат бергені үшін өтініш айтты. 2017 жылдың шілдесінде ABC Radio National радиосы "The Real Thing" подкасты шығарған "Позитивті Вилканния" деп аталатын 6 бөлімді серияда Вилканнияның оң әлеуметтік жақтарын көрсетті. Австралияда COVID-19 пандемиясы кезінде көптеген БАҚ Wilcannia-дағы нашар тұрмыс жағдайы мен үйлердің тығыздығы қаланың адам басына шаққандағы ең жоғары инфекция деңгейіне әкелгенін жариялады, тұрғындардың алтыдан бірі вирусқа оң сынақ тапсырды; олардың шамамен 90% -ы аборигендер еді. Жаңа Оңтүстік Уэльс пандемияны басқару туралы парламенттік сауалда, қоғамдық лидерлер билік органдарына бір жыл бұрын Вилканниядағы тығыз жағдай вирус қалаға енген жағдайда дағдарысқа әкелуі мүмкін екендігі туралы ескерткендері айтылды.
Климат
Вилканнияда Кёппен климаттық жіктелімі бойынша ыстық шөлдік климат (BWh) басым, оған өте ыстық, құрғақ жаздар және қысқа, салқын қыстар тән. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері оны жартылай шөлдік климатқа жатқызуға мүмкіндік берер еді, бірақ жоғары булану немесе жердің шөлейт болуы оны шөлдік климатқа айналдырады. Жазғы орташа ең жоғары температура 34 °C, ал қысқы орташа ең жоғары температура 19 °C. Вилканнияда тіркелген ең жоғары температура 1939 жылғы 11 қаңтарда тіркелді. Бұл 1939 жылғы қаңтардағы қатал ыстық толқыны кезінде болған.
Елеулі ауа райы
1950 жылы 9 қарашада қалаға күшті дауыл соқты, оның ішінде зиян келтіретін жел мен крикет добындай үлкен градушка болды. Екі адам жарақат алды, ондаған үйдің шатыры қирады және қаладағы дерлік барлық үйлер ірі градушкадан зақым көрді.