Кіріспе

"Ашық заговор: дүниежүзілік революция үшін жоспарлар" кітабы 1928 жылы 62 жасында Х.Г. Уэллс тарапынан жарияланды. 1930 жылы кітап қайта қаралып, кеңейтілді, сондай-ақ қосымша тақырыппен – «Қазіргі заманғы адамның сенімінің екінші нұсқасы, одан да айқын және түсінікті» деп аталды. 1931 жылы «Өмірімізді қалай өткізу керек?» деген тақырыпта тағы бір түзетілген басылымы шықты. 1933 жылы кітап бастапқы атауымен соңғы нұсқасымен жарық көрді. Кітаптағы көптеген идеялар Уэллстің 1926 жылғы «Уильям Клиссольдтың әлемі» романында көрініс тапқан. Уэллстің сөздерімен айтқанда, бұл кітап – «өмірдің тағдырын адамдар бақылауына алып, оны қазіргі қауіп-қатерлерден, беймәлімдік пен қайғы-қасіреттен босату жоспары». Ол, негізінен ғылыми прогресс нәтижесінде, білімді және ықпалды адамдар арасында «саяси, әлеуметтік және экономикалық тұрғыдан біріктірілген» әлем туралы ортақ көзқарас қалыптасатынын, және бұл «жалпыға бірдей бейбітшілікке, игілікке және қуанышты өмірге бағытталған дүниежүзілік революцияның» негізі болуы мүмкін екенін көрсетеді, бұл «дүниежүзілік бірлестік» құруға әкелуі мүмкін. Бұл «қазіргі қоғамдағы барлық немесе дерлік барлық функционалдық топтардың бір бөлігін біріктіру арқылы, олардың ішіндегілерді таңдап алып, дүниежүзілік қоғамның бастамасын қалыптастыру» жолымен жүзеге асырылады. Соңында бұл «дүниежүзілік дінге» айналады.

Қорытынды

Уэллс алғашқы басылымда дін туралы сөз қозғап, оның мәні – өзіне-өзі бағыну екенін айтады. Уэллстің пікірінше, "қазіргі заманғы дін" – адамның осы қасиетін "адам істеріндегі жақсы тәртіпті" орнатуға қолдану. Көзделіп отырғаны – тұрақты тәртіп емес, керісінше, ғылыми зерттеулер мен шығармашылық адамзаттың басты айналысы болатын, динамикалық, өзгермелі жағдай. Адамзат өмір сүру, халықты реттеу және соғысты тоқтату мәселелерін шешкеннен кейін мұндай жағдайға қол жеткізеді. Уэллс өзінің "Ашық Конспирациясына" қарсы күтілетін қарсылық көздерін үш ұзын тарауда талдайды және "жалған адалдық, жалған ар-ұяқ, жалған діни байланыстар" – "ескі тәртіптің қалдықтарына" қарсы жаушыл позицияны қабылдайды, олармен келісімге келу мүмкін емес. "Ашық Конспирацияның" алғашқы міндеттері: (1) түсіндіру және насихаттау және (2) кез келген соғыста қызмет етуден ашық және нақты бас тартуды ұйымдастыру. Бұдан өзге, ол түрлі топтардың мыңдаған топтарын құруды қолдайды және қозғалыстың жақтастары өздерінің мектептерін және әлеуметтік өмірін құру арқылы қазіргі қоғамнан бірте-бірте бөлінеді деп күтеді. Уэллс "Ашық Конспирациядағы тәуелсіз бастамаларға" келесі "негізгі талаптарды" ұсынады: "(1) Қолданыстағы үкіметтердің қамтамасыз етушілік сипатын толық мойындау; (2) Осы үкіметтердің қақтығыстарын барынша азайтуға бейілділік; (3) Несие, көлік және негізгі өнім өндірісінің жекеменшік жергілікті немесе ұлттық меншігін жауапты әлемдік дирекциямен алмастыруға ұмтылу; (4) халық пен аурулар сияқты, әлемдік биологиялық бақылаудың қажеттілігін түсіну; (5) әлемде жеке адамның бостандығы мен әл-ауқатының ең төменгі деңгейін қолдау; және (6) жеке өмірді осы міндеттерді орындай алатын әлемдік дирекцияны құруға және адам білімінің, қабілетінің және күшінің жалпы дамуына бағындырудың ең жоғары міндеті". Қозғалыстың дамуы бейбіт жолмен жүзеге асуына үміттене отырып, Уэллс қажет болған жағдайда қиындықтарға және шейіттікке дайын екенін білдіреді: "Білім мен күштің үздірілмейтін өсуі үшін бейбіт және босатылған әлем туралы көрініс жолдың кез келген қаупіне тұрарлық".

Қабылдау

"Ашық келісім" жақсы сатылып, Бертран Рассел сияқты достарымен жақсы қабылданады, ол оны "толыққанды түсініктікпен" оқығанын айтты. Бірнеше елде "Ашық келісім" ұйымдары құрылды және ортақ ақпараттық бюллетень жарияланды. Уэллс бұл идеяларды Ллойд Джордж, Гарольд Макмиллан және Гарольд Николсон сияқты жетекші британдық саясаткерлермен түскі ас дастарқанында талқылады. 1934 жылы Джеральд Хирд құрған Уэллс қоғамы, Уэллстің идеяларын насихаттау мақсатымен, бір кезде өз атын "Ашық келісім" деп өзгертті. Кітаптың формасы мен мазмұнына Джордж Бернард Шоу сын айтты, ол Уэллстің Карл Марксті тым оңай жоққа шығарғанын және редакторлық стильде жазғанын ойлады. Г. К. Честертон да сынға алды. Уэллстің өмірбаяуын жазған Майкл Шерборн, Уэллстің сыншылары "Ашық келісім" кітабын демократияға қарсы және элиталық деп сипаттаса, оның қолдаушылары бұл кітапты "Гринпис және Халықаралық Амнистия сияқты ұйымдардың бүгінде іске асырып жатқан азаматтық қоғамға күш береді" деп санайды.