Кіріспе

XVII ғасырдағы ағылшын драматургі Томас Гофф (1591–1629) – Якоб дәуірінің маңызды емес драматургі.

Өмір

Томас Гофф 1591 жылы Эссексте дүниеге келген. Ол алғаш рет Вестминстер мектебінде оқыды, онда Корольдік стипендиат мәртебесіне ие болды. Гофф 3 қарашада 1609 жылы Оксфордтың Крайст-Черч колледжіне оқуға стипендия алды. Мұнда ол 17 маусымда 1613 жылы бакалавр (B.A.) дәрежесін, ал 20 маусымда 1616 жылы магистр (M.A.) дәрежесін алды. Гофф Крайст-Черчте актерлік өнермен айналысып, пьеса жазумен қатар оқуын жалғастырды. 3 шілдеде 1623 жылы ол діни бакалавр дәрежесін алып, 11 шілдеде 1623 жылы уағыз айтуға лицензия алды. Гоффке Б.Д. бітіргеннен кейін Суррейдегі Шығыс Клэндон шіркеуінің пасторы болуға ұсыныс жасалды, бұл ұсыныстың құны жылына шамамен сегіз фунт стерлинг болды. (1) Алайда Гофф латын тілінде лекция оқуды бастады және сэр Томас Бодли мен Дания патшайымы Аннаға, сондай-ақ Крайст-Черч колледжінің деканы Уильям Годвинге арнап өлеңдер жазды. Бұл үш пьесаның жазылған мерзімін растайтын дерек жоқ. Дегенмен, құрылымы, қарапайым диалогтары және Ричард Кноллздің «Түркілердің жалпы тарихы» еңбегінен шабыттанғандығы, «Ашулы түрік» Гоффтің алғашқы пьесасы екенін көрсетеді. Сонымен қатар, Гоффтің «Батыл түрік» пьесасының прологынан алынған бірнеше жол бұл пьесаның Христос-Черч алдында орындалған үшінші пьеса болғанын көрсетеді. «Ашулы түрік» – билігін сақтап қалуға тырысып жүрген император Баязет II-нің трагедиясы. Бірақ, ұрпақтары мен ағасының қастықтары оның жолына тосқауыл қояды. Мұрагерін тағайындауға тырысқанда, халық арасында дүрбелең туып, кем дегенде 16 адам қаза табады. Пьеса Баязеттің улануымен аяқталады, ал оның немересі Солиман император болып жарияланады. «Батыл түрік» екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім Амураттың Евморфқа деген құштарлығы, оның офицерлерінің Амураттың қалыңдығына наразылығы және Евморфтың өлімі туралы айтады. Екінші бөлімде Амураттың Сербиядағы соғыс ерліктері (Косово шайқасы), христиандардың әскери шатасуы, Амураттың ұлы Баязеттің Хатамға үйленуі, Амураттың күйеу баласы Аладдинмен қақтығысы, Амурат пен христиан капитаны Кобелицтің өзара пышақтасып қаза табуы және Баязеттің ағасы Якуптың өлімінен кейін император болып тағайындалуы сияқты оқиғалар баяндалады. Сонымен қатар, Якоб дәуіріндегі көптеген жазушылар мен академиялық драма режиссерлерінен айырмашылығы, Гофф халықтық театрды кемсіртпеді және өзінің «Орест» трагедиясында Гамлет пен Антонионың кек алуынан әсерленген көптеген сахналар мен шумақтарды қосты. «Финисса» пьесасы да Гоффке жатқызылады. Ол, мүмкін, 1619 жылы Крайст-Черчте қойылған, бірақ қазір жоғалып кеткен. Гоффтің «Безалалы шопан қызы» атты пасторальдық пьесаның авторы екені де айтылады, ол 1618-1629 жылдар аралығында Крайст-Черчте қойылған, кейіннен 1638 жылы королева Генриетта труппасы қайта жөндеп, қойған. Алайда, бұл пікірге қарсы дәлел бар: «Безалалы шопан қызы» пьесасының бетінде оның Солсбери сотында қойылғаны көрсетілген, ал бұл театр Гофф қайтыс болғаннан кейін ғана ашылған.

Томас Гоффтің жазбалары

"Қарлы түрік" немесе Баязет II, Христос шіркеуі, Оксфорд, шамамен 1613–1618 жылдар. "Орест трагедиясы", Христос шіркеуі, Оксфорд, шамамен 1613–1618 жылдар. "Батыл түрік" немесе Бірінші Амурат, Христос шіркеуі, Оксфорд, 21 қыркүйек 1618 ж. "Қамқорсыз бағушы қыз", Гоффке еңбегі ретінде саналады, Оксфордтың Христос шіркеуі, шамамен 1618–1629 ж. "Фенисси", Христос шіркеуі, Оксфорд, 1619 жыл. "Қабірден құтқарылу". 1627 жылғы 28 наурыз күні, сәрсенбіде Лондонның Сент-Марис-Спиттл қаласында айтылған уағыз.