Кіріспе

Идиома және ақша бірлігі
Ақша бірлігінің жалпы атауы
Паиса (писе, песса, пойса, поиша және бейса деп те жазылады) – бірнеше елде қолданылатын ақша бірлігі. Бұл сөз сондай-ақ ақша мен байлықты білдіретін жалпылама идиома болып табылады. Үндістанда, Непалда және Пәкістанда пайса қазіргі таңда рупияның 1/100 бөлігін құрайды. Бангладеште пойса – Бангладеш такасының 1/100 бөлігіне тең. Оманда бейса – Оман риалының 1/1000 бөлігін құрайды.

Этимология

Пайса сөзі санскрит тіліндегі пада́мша (पदांश, негізгі бірлік) терминінен шыққан, "тоқсандық бөлігінің негізі" деген мағынаны білдіреді, пада (पद) – "бір бөлік немесе негіз" және аṁша (अंश) – "бөлік немесе бірлік" сөздерінен құралған. Песа аталымы отарлық Кенияда да қолданылған. Бірма тіліндегі ақшаға арналған халықтық термин – паиксан – хинди тіліндегі паиса (पैसा) сөзінен туындаған.

Тарих

Чаулукья монеталары көбінесе "Гадхайя Пайсе" (9-шы – 10-шы ғасырлар) деп аталды. 1950 жылға дейін Үндістан мен Пәкістанда (және 1947 жылға дейін Британдық Үндістанда) пайса (сол кезде ағылшын тілінде пис деп жазылатын) 3 пиеске, 1/4 аннаға немесе 1/64 рупияға тең болды. Ондық емес валютадан ондық валютаға көшкеннен кейін, пайса рупияның 1/100 бөлігіне тең болды және ескі пайсадан (рупияның 1/64 бөлігі) ажырату үшін бірнеше жыл бойы "жаңа пайса" (ная пайса) деп аталды.

Терминология

Хинди, бенгал, Ауған парсы, урду, непали және басқа тілдерде "паиса" сөзі көбінесе ақша немесе қолма-қол ақшаны білдіреді. Үндістан, Араб елдері және Шығыс Африка арасындағы Араб теңізі арқылы өткен ортағасырлық сауда жолдары Үндістан субконтиненті мен араб валютасының терминологиясын осы аймақтарға таратты. "Песа" сөзінің Шығыс Африка тілдерінде, мысалы суахилиде ақшаны білдіруі осы кезеңге дейін барады.