Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері

Джеймс Роберт Саттон (7 қараша 1941 жылы туған), көбінесе Джим Саттон деп танылады, 1984 жылдан 1990 жылға дейін және 1993 жылдан 2006 жылға дейін Парламент мүшесі болған Жаңа Зеландия саясаткері. Ол Ауыл шаруашылығы, Орман шаруашылығы, Ауылдық мәселелер, Биологиялық қауіпсіздік және Сауда келіссөздері сияқты түрлі министрлік лауазымдарды атқарды.

Өмірбаян

Саттон Англияның Беркшир графтығындағы Рединг қаласында дүниеге келген. Ол 1949 жылы жас кезінде Жаңа Зеландияға келді. Фермерлікпен айналысудан бұрын Тимару ұлдар гимназиясында оқыған. Саттон үйленген, үш баласы бар. Ол бүкіл елдік ауыл шаруашылығы бірлестігі – «Федерация фермерлері» ұйымында бірнеше лауазымды атқарды. Ол сонымен қатар Trustbank South Canterbury директоры, Жаңа Зеландияның Жұлдыз ауруына қарсы қор директоры, Қоғамдық денсаулық комиссиясы мүшесі, Жаңа Зеландия лотереялар комиссиясы төрағасының орынбасары және Meridian Energy төрағасының орынбасары болды. Оның інісі Билл Саттон да Еңбек партиясының депутаты болған.

Құрметтер мен марапаттар

Саттон 2007 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде парламент мүшесі және Корольдік Министрі ретіндегі қоғамдық қызметтері үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің серігі атағымен марапатталды.

Парламент мүшесі

Саттон алғаш рет 1981 жылғы сайлауда парламентке сайлануға түсіп, Лейбористік партияның Вайтаки сайлау округінен кандидат болды. Ол Ұлттық партияның Жонатан Элвортиге қарсы ұтылып қалды. Бірақ 1984 жылғы сайлауда ол қайтадан қатысып, округтен жеңіске жетті. Жаңа Зеландиядағы көптеген ауылдық округтер дәстүрлі түрде Ұлттық партияны қолдайды, сондықтан Саттонның Лейбористік партиядан кандидат ретінде жеңісі ерекше еді. Саттон 1987 жылғы жалпы сайлауда өкілдігін сақтап қалды, бірақ 1990 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады. Ол үш жылға шаруашылыққа қайта оралып, 1993 жылғы жалпы сайлауда Тимару округінен Парламент депутаты болып қайта сайланды. ММП сайлау жүйесіне көшу 1996 жылғы жалпы сайлауда округтердің кең ауқымда қайта бөлінуіне себеп болды, және Саттон өзінің бұрынғы екі округін қамтитын Аораки округінің депутаты болды.

Министрлік рөлі

Саттонның алғашқы министрлік қызметі Төртінші Лейбористік үкіметтің соңғы күндерінде, Вайтаки сайлау округінен депутаттығын жоғалтуға аздай қалғанда басталды. 1990 жылдың көп бөлігінде ол Ауыл шаруашылығы және Орман шаруашылығы министрі болды, бірақ сол жылы Лейбористер сайлауда жеңілген соң үкіметтен шықты. Дегенмен, 1999 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер жеңіске жеткен кезде Саттон Бесінші Лейбористік үкіметте қайтадан министр болды. Ол Ауыл шаруашылығы портфелін қайта иеленді, сонымен қатар Ауылдық мәселелер министрі және Сауда келісімдері жөніндегі министр де болды. 2001 жылы ол Биоқауіпсіздік портфелін алды, ал 2002 жылы Орман шаруашылығы портфелін қайта иеленді. 2004 жылғы желтоқсандағы үкіметтік қайта құру кезінде ол Орман шаруашылығы портфелінен бас тартып, Ауылдық мәселелер жөніндегі министрдің орынбасары болды.

Саясаттағы қызметі

2005 жылғы жалпы сайлауда Саттон өзінің сайлау округін үлкен айырмашылықпен жоғалтты, бұл кез келген округтегі қолдаудың ең үлкен төмендеуі болды. Бұған мектептердің жабылуы сияқты мәселелерге деген ашу және "жеделдетілген кортеж" оқиғасындағы оның рөлі себеп болды деп саналады. Ол парламентте тізім бойынша депутат ретінде қалды, бірақ 2006 жылдың 10 шілдесінде 2006 жылдың 1 тамызынан бастап саясаттан зейнетке шығатынын хабарлады. Оның орнына Лейборист партиясының тізімінен Шарль Шовель келді. Кейін Саттон Сауда елшісі және Landcorp төрағасы болды, ал бұл тағайындама 2009 жылы Ұлттық үкімет тарапынан жаңаланды.