Кіріспе

Нюрнберг қаласындағы бұрынғы сот кешені

Нюрнберг әділет сарайы (Justizpalast) – Германияның Бавария штатындағы Нюрнберг қаласында орналасқан ғимарат кешені. Ол 1909-1916 жылдары салынды және апелляциялық сот (Oberlandesgericht), аймақтық сот (Landgericht), аудандық сот (Amtsgericht) және мемлекеттік прокуратура (Staatsanwaltschaft) орналасқан. Нюрнберг процестерінің ескерткіш орталығы (Memorium Nürnberger Prozesse) сот ғимаратының жоғарғы қабатында орналасқан. 2020 жылдан бері Халықаралық Нюрнберг қағидалары академиясы шығыс қанаттың бірінші қабатында орналасқан.

Нюрнберг сынақтары

Ғимарат екінші дүниежүзілік соғыстың ең басты аман қалған неміс соғыс қылмыскерлері үшін Нюрнберг процестерінің (1945-1949 жж.) өтетін орны ретінде таңдалды, себебі ол дерлік зардап көрмеген, жеткілікті үлкен болған және ірі түрме кешенін қамтыған. Нюрнберг қаласының таңдалуы символдық мағынаға ие болды, өйткені нацистік партия қалада өзінің ірі Нюрнберг митингілерін өткізген. Процестер Әділет сарайының шығыс қанатында орналасқан 600-ші залде өтті. Сот залы 2020 жылдың 1 наурызына дейін, әсіресе кісі өлтіру істері үшін пайдаланылды. Нюрнберг процестері аяқталғаннан кейін сот залы жаңартылып, қазір кішірек. Процестер кезінде көбірек орын жасау үшін алынып тасталған қабырға қайта орнатылды. Сонымен қатар, судьялардың орындығы 90 градусқа бұрылып, енді терезенің алдында емес, процесте куәгерлер отырған жерде тұр. 2000 жылдан бастап 600-ші зал демалыс күндері туристерге ашық болды. 2008 жылдың желтоқсанында зал құрылыс жұмыстарына байланысты жұртшылыққа жабылды, ол тұрақты көрме жасауға мүмкіндік берді. Нюрнберг қалалық мұражайлары ұйымдастырған Нюрнберг процестеріне арналған мемориал 2010 жылдың қарашасында ашылды. 2022 жылдан бастап медиа-инсталляция Нюрнберг процестері кезіндегі сот залының виртуалды бейнесін жасап шығаруда.