Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық гамилярай халқының қырғыны 1837–1838 жылдары
Massacre of Australian Gamilaraay peoples 1837–1838
Уотерлоо өзенінің қырғыны (сондай-ақ, Slaughterhouse Creek қырғыны) – 1837 жылдың желтоқсаны мен 1838 жылдың қаңтарында Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Мори қаласының оңтүстік-батысында қоныс аударушылар, азаматтар және жергілікті гамилярай халқы арасында болған бірнеше зорлыққа толы қақтығыстарды білдіреді. Уотерлоо өзеніндегі қырғын орны Жаңа Оңтүстік Уэльс мұралық тізіліміне гамилярай халқының қаза болуына әкелген шекаралық зорлық-зомбылықтың маңызды орны ретінде енгізілген. Оқиғаларға қатысушылардың және кейінгі есептер мен тарихи талдаулардың өте қайшылықты мәлімдемелері салдарынан, қаза болғандардың саны мен сипаты және іс-әрекеттердің заңдылығы туралы көптеген пікір таластар туды. Уотерлоо-Крик оқиғасының интерпретациясы Австралияда 1990 жылдары басталған "тарихи соғыстар" кезінде қайта қарастырылды.
The Waterloo Creek massacre (also Slaughterhouse Creek massacre) refers to a series of violent clashes between mounted settlers, civilians and Indigenous Gamilaraay peoples, which occurred southwest of Moree, New South Wales, Australia, during December 1837 and January 1838. The Waterloo Creek Massacre site is listed on the New South Wales Heritage Register as a place of significance in frontier violence leading to the murder of Gamilaraay people. The events have been subject to much dispute, due to wildly conflicting accounts by various participants and in subsequent reports and historical analyses, about the nature and number of fatalities and the lawfulness of the actions. Interpretation of the events at Waterloo Creek was raised again during the controversial "history wars" which began in the 1990s in Australia.
Оқиғалар
Жаңа Оңтүстік Уэльстің әрекеттегі вице-губернаторы, полковник Кеннет Снодграсс, жаңадан құрылған мал шаруашылықтарында бес малшыны өлтірген Намой, Верарай және Камиларой тайпаларын ұстау үшін Сидней атты полиция жасағын жіберді. Бұл оқиға Жаңа Оңтүстік Уэльстің жоғарғы Гвайдер өзені аймағында болды. Екі айдан кейін майор Джеймс Нанн басқарған, екі сержант және жиырма сарбаздан тұратын атты полиция Намой өзені бойында 15 аборигенді тұтқындады. Олардың барлығын екеуін қоспағанда босатты, ал біреуі қашып кетуге тырысқанда атып өлтірілді. Камиларой тайпасының басты бөлігі сарбаздардан қашып құтылды, сондықтан майор Наннның тобы екі малшымен бірге үш апта бойы Камиларой тайпасын қуып жетеді. Қуып жету қазіргі Маниладан басталып, Намой өзенінің солтүстігінен жоғары Гвайдер өзеніне дейін созылды. 26 қаңтар күні таңертең Наннның тобына жасалған күтпеген шабуыл кезінде елордалық Хэннанның тізесі найзамен жараланды, одан кейін Камиларой тайпасының мүшелері қаза тапты. Бір дерек көз Камиларой тайпасынан қаза тапқандардың саны 45-ке жетеді десе, басқа дерек көздер бұл сан 40-50-ге жуық екенін айтады. Аборигендер өзен бойымен қашып кетті, ал сарбаздар қайта жиналып, қаруланып, лейтенант Джордж Коббан басшылығымен оларды қуды. Коббанның тобы оларды өзеннен шамамен бір шақырымдай жерде, қазір Ватерлоо сайы деп аталатын жерде тапты, онда екінші шайқас болды.
A Sydney mounted police detachment was dispatched by acting Lieutenant Governor of New South Wales Colonel Kenneth Snodgrass, to track down the Namoi, Weraerai and Kamilaroi people who had killed five stockmen in separate incidents, on recently established pastoral runs on the upper Gwydir River area of New South Wales. After two months the mounted police, consisting of two sergeants and twenty troopers led by Major James Nunn, arrested 15 Aboriginals along the Namoi River. They released all but two, one of whom was shot whilst attempting to escape. The main body of Kamilaroi eluded the troopers, thus Major Nunn's party, along with two stockmen, pursued the Kamilaroi for three weeks, from present day Manilla on the Namoi River north to the upper Gwydir River. On the morning of 26 January, in a surprise attack on Nunn's party, Corporal Hannan was wounded in the calf with a spear, where subsequently members of the Kamilaroi were killed. While one source puts the number of Kamilaroi fatalities at 4 5, there are other sources which say this number was closer to 40 50. The Aboriginals fled down the river as the troopers regrouped, rearmed and pursued them, led by the second in command, Lieutenant George Cobban. Cobban's party found their quarry about a mile down the river at a point now known as Waterloo Creek, where a second engagement took place.
"Сыбайлас күш"
Әскери жағдай жарияланбағандықтан немесе басқа да рұқсат беруші заңдар болмағандықтан, полиция адамдардың немесе мүліктің қауіпсіздігіне төнген қауіпке пропорционал, орынды күштен артық күш қолдануға құқығы болмады. Ешкімнің өлтіруге лицензиясы болған жоқ. Сондықтан, жасақтар аз немесе ешқандай қауіп төндірмейтін адамдарға қатысты пропорционалсыз күш қолданған болуы мүмкін. "Жасақтар ресми полиция күші ретінде емес, тәртіпсіз әскери күш ретінде әрекет еткен болуы мүмкін деген күдік болды". Кейбір тараптар заң мен тәртіп бұзылғанын, бұл NSW үкіметінің басқару қабілетіне әсер еткенін айтады.
As there had been no declaration of martial law or other authorising legislation, the police lacked authority to use more than reasonable force proportionate to any risk to the safety of persons or property. Nobody at all had a licence to kill. The troopers may therefore have used disproportionate force directed towards individuals who posed little or no risk. "There was a suspicion that the troopers might have acted as an ill disciplined military force rather than as a regular police force." Some argue that there was a breakdown in law and order, affecting the capacity of the NSW Government to govern.
Кейінгі тарихшылардың пікірлері
Соңғы уақытта тарихшылар мен басқа да сарапшылар оқиға болған жер мен қаза болғандардың саны туралы әртүрлі мәліметтер келтірді. Р.Х.В. Рис: Оқиға Slaughterhouse Creek пен Gwydir өзендерінің тоғысында болды, және 60 немесе 70 абориген қаза тапты. Линдалл Райан: Сержант Лидің 40-тан 50-ге дейін қаза тапқандар туралы бағасы ең сенімді. Роджер Миллис: Ватерлоо өзенінің төменгі ағысындағы Снодграсс лагунасы маңында 200-300 Гамилярай халқы қаза болды.
More recently, historians and other commentators have offered varying accounts of the site of the conflict and the number of casualties. R. H. W. Reece: The site was at the junction of the Slaughterhouse Creek and the Gwydir River, and 60 or 70 Aboriginals were killed. Lyndall Ryan: Sergeant Lee's estimate of 40 to 50 killed is the most reliable. Roger Milliss: 200 300 Gamilaraay people were killed around the site of Snodgrass Lagoon at the Lower Waters of Waterloo Creek.
Уотерлоо өзеніндегі қырғын орны
2021 жылдың 25 маусымында 3837 Millie Road, Jews Lagoon мекенжайындағы Уотерлоо Крик қырғыны жері «шекаралық қақтығыс орны» ретінде мемлекеттік мұралық маңызы бар орын деп жарияланды және Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік мұралық тізіліміне енгізілді. Бұл орын абориген қауымдастығы үшін ата-бабаларының қарсыласуын және табандылығын құрметтейтін естелік орны ретінде маңызды деп танылды. Уотерлоо/Милли Крик су арнасының бойында орналасқан бұл жер көбінесе бұзылған, тек леопард ағашы, жылап тұрған миалл, бригалоу және күміс жапырақты темір ағаш сияқты қалдық өсімдіктер ғана сақталған.
On 25 June 2021, the Waterloo Creek Massacre site at 3837 Millie Road, Jews Lagoon was declared a site of state heritage significance as "a place of frontier conflict" and listed on the New South Wales State Heritage Register. The site is recognised as a significant place as a place of memorial for the Aboriginal community that honours the resistance and resilience of their ancestors. Located along the Waterloo/Millie Creek waterway the site has been largely degraded with only remnant vegetation including leopardwood, weeping myall, brigalow and silver leaved ironbark.