Кіріспе

1991 жылы Терри Гиллиам түсірген фильм.
Фильмді АҚШ-та TriStar Pictures компаниясы 1991 жылдың 20 қыркүйегінде көрсетті. Ол сыншылардан көбінесе жағымды пікірлер алды және 24 миллион долларлық бюджетпен 72 миллион доллар табыс етті. 64-ші «Оскар» сыйлықтарында фильм бес номинацияға ие болды, оның ішінде Уильямс ең үздік актер, ЛаГравенес ең үздік түпнұсқа сценарий үшін, ал Рюль ең үздік қосалқы рөлдегі әйел актер сыйлығын жеңіп алды. «Фишер Кинг» – Гиллиамның мансабындағы жалғыз «Оскар» жеңімпаз фильмі.

Сюжет

Джек Лукас, нарциссикалық, мизантроптық ток-шоу жүргізушісі, эфирдегі беймұралық пікірлерінің салдарынан ақыл-есі дұрыс емес, тұрақты тыңдаушысы Эдвинді Манхэттендегі мейрамханада жаппай өлім-өзіне қол жұмсауға итермелегенін білгенде, өзін-өзі өлтіруге бейім болып, күйзеліске ұшырайды. Үш жыл өткен соң Джек өзінің қарындасы Аннеге тиесілі видео дүкенде жұмыс істейді, көбінесе мас күйде, депрессияда болады және танылудан қорқады. Бір түні, мас күйінде, өзін-өзі өлтіруге айналды. Бірақ оған үйсіз деп ойлаған қарақшылар шабуыл жасап, өртке сыймақ болады. Оны Пари құтқарады, ол қасиетті Граальді табу миссиясын орындайтынын айтатын үйсіз адам. Пари Джекке Граальді табуға көмектесуін сұрайды, Балықшы патшаға Құдай қасиетті Граальді табуды тапсырғанын, бірақ мақтанғаны үшін жараланғанын түсіндіреді. "Ақымақ патшадан неге азап шегіп жатқанын сұрайды, ал патша шөлдеп тұр деп жауап бергенде, ақымақ оған су ішуге береді. Патша тостағанның Грааль екенін түсінеді және: «Менің ең ақылды және батыл адамдарым таба алмаған нәрсені қалай таптың?» деп сұрайды. Ақымақ: «Білмеймін. Тек сен шөлдегеніңді білдім», - дейді". Джек бастапқыда қарсылық білдіреді, бірақ Паридің қазіргі жағдайына ішінара жауапты екенін білгеннен кейін келіседі. Пари, шын аты Генри Саган, Хантер колледжінде оқытушы болған. Әйелі Джектың тудырған атыс кезінде қаза тапқаннан кейін Генридің психикасы бұзылып, кататонияға түседі. Оянғаннан кейін ол Пари кейіпін киініп, Балықшы патша туралы аңызға құмар болады. Паридің қорғаныш кейіпі ретінде шындық туралы айту оны қорқытады, және ол әйелінің мылтықтан жарылған басының бұрмаланған көрінісінен қорқынышты, галлюцинациялық Қызыл рыцарьмен үнемі қудаланады. Джек Париге қайтадан сүйіспеншілік табуға көмектесу арқылы өзін өсіруге тырысады. Лидия, Париге ғашық болған ұялшақ әйел, Джек пен Аннемен бірге кешкі асқа бару үшін Паримен кездесуге итермеленеді. Кейін Пари Лидияны үйіне шығарып, оған өзінің сүйіспеншілігін білдіреді. Ол де жауап береді, бірақ шындыққа тап болғандықтан Қызыл рыцарь шақырылады. Ол көрінісінен және әйелінің өлтірілуінің естелігінен қашып, Джекке қарсы қорғаған қарақшылардың тұзағына түседі. Аса қатыгездікпен ұрылған Пари қайтадан кататонияға түседі. Джек Париді «құтқарып» алғаннан кейін өзін толық сезініп, Аннеден ажырасып, мансабын қайта құруға кіріседі. Бірақ ол бұрын өзіне жақсылық жасаған жалқы адамды сыйламағандықтан, оның ар-ұжданына күйе болады. Париге не болғанын білгеннен кейін, Джек Паридің киімдерін киіп, танымал сәулетшінің Верхний Ист-Сайдтағы сарайына кіріп, «Граальді» алады, Паридің нағыз Грааль деп санайтын жүлдесі. Ұрлық кезінде Джек сәулетшінің өзін-өзі өлтіруге тырысқаннан кейін есінен танығанын көреді. Ол кетіп бара жатып дабыл қағып, полицияны шақырып, оның өмірін сақтайды. Ол «Граальді» Париге әкелгенде, Пари есін жинап, үнсіз Джекке әйеліне сағыныш білдіруге дайын екенін айтады. Лидия Париді ауруханада бақылайды; ол оны оянып, палатадағы науқастарды «How About You?» әнімен жетектеп жатқанын көреді, Джекпен бірге. Пари мен Лидия құшақтасады, ал Джек Аннемен татуласып, оны жақсы көретінін айтады. Әйел оны шапалақтап, құшақтап, сүйеді. Сол түні Джек пен Пари Нью-Йорк үстіндегі фейерверктерді тамашалап, Central Park-та жалаңаш жатып, бұлттарға қарайды.

Лазерлік диск

Фильм 1992 жылы Columbia TriStar Home Video компаниясы арқылы VHS және LaserDisc форматтарында шығарылды. LaserDisc-тің алғашқы нұсқасы толық экранды форматта болды, бірақ көлденең бөлігі қысқартылғанда тік ақпаратты көбірек көрсетті. 1997 жылғы екінші нұсқада фильм 1.85:1 кинотеатрлық форматта ұсынылды. Criterion Collection 1993 жылы LaserDisc нұсқасын, басқа ешбір шығарылымда кездеспеген бірнеше қосымша материалдармен және режиссер мақұлдаған 1.66:1 кең экранды көшірмемен жарыққа шығарды.

DVD және Blu-ray

Фильм 1999 жылы Columbia TriStar Home Video компаниясы DVD форматында шығарылды, 1997 жылғы Laserdisc нұсқасымен бірдей мастер қолданылып, қосымша мүмкіндік ретінде тек кинотеатр трейлері ғана ұсынылды. 2011 жылы Image Entertainment компаниясы фильмді Blu-ray форматында қайта шығарды, онда 1.85:1 кинотеатрлық форматтағы Dolby Digital Tru HD 5.1 дыбыстық жүйесі және қосымша мүмкіндіктер жоқ, жаңа жоғары сапалы мастер пайдаланылды. 2023 жылдың 11 сәуірінде Criterion компаниясы фильмді 4K Ultra HD Blu-ray форматында қайта шығарды, ол Терри Гиллиам бекіткен, жаңа 4K сапасында қалпына келтірілген нұсқаны ұсынады.