Кіріспе

Ағылшын ақыны (1745–1813)

Генри Джеймс Пай (/p//aɪ/; 20 ақпан 1745 – 11 тамыз 1813) – ағылшын ақыны және 1790 жылдан өліміне дейін Ағылшын ақыны лауреаты. Оның тағайындалуы поэзиядағы жетістіктерімен байланысты емес, көбінесе саяси қызметтері үшін берілген сыйлық болды. Пай – өзін ақын санайтын, бірақ шын мәнінде білікті проза жазушы ғана еді, сондықтан оған «ақынша» деген аты қойылды.

Өмір

Пай Лондон қаласында, Беркширдегі Фаррингдон үйінің иесі Генри Пай мен оның әйелі Мэри Джеймстің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол адмирал Томас Пайдың сіңілі баласы еді. Оксфордтағы Магдалена колледжінде білім алды. 1766 жылы әкесі қайтыс болды, оған 50 000 фунт стерлинг қарыз қалды, ал отбасылық үйдің өртелуі оның қиындықтарын одан әрі күшейтті. 1784 жылы Беркшир округінен парламент депутаты болып сайланды. Әкесінің мүлкін сатуға мәжбүр болды және 1790 жылы парламенттен зейнеткерлікке шығып, Вестминстерде полиция судьясы болды. Ол тілді шебер қолдана алмады және поэзияға бейімділігі болмады, бірақ ақын ретінде танылғысы келді, сондықтан көптеген өлеңдер жинағын жариялады. Оның жазғандарының ішінде, 1808 жылғы «Сессиядан тыс әділет судьясының міндеттерінің тұжырымдамасы» ең құндысы болып саналады. 1790 жылы Уильям Питтің жақтаушысы болғаны үшін, мүмкін, оған поэзия лауреаты атағы сыйланды. Бұл тағайындама осы замандағыларға күлкілі көрінді, ал оның туған күніне арналған өлеңдер үнемі сындарға ұшырады. XX ғасырдың британдық тарихшысы Лорд Блейк Пайды «Альфред Остиннен басқа, ағылшын тарихындағы ең нашар лауреат ақын» деп атады. Шындығында, 1814 жылы Пайдың орнын бастан алған Роберт Саути былай деп жазды: «Мен Генри Джеймс Пай есімді болғандай, жалықтырып, жаман өлеңдер жаздым». Ол Канар шарабының дәстүрлі үштен бірін алмастырған 270 фунт стерлингтік бекітілген жалақы алған алғашқы лауреат ақын болды. Өлгеннен кейін Пай «әлсіз ақын» деп сипатталатын бақытсыз ақындардың бірі ретінде танылды. Проза жазушы ретінде Пай ешқандай кемшіліктері болмады. Ол түсініктемелер мен тұжырымдамаларға бейімділік танытты. Оның «Шекспирдің түсіндірушілеріне жасаған түсініктемесі» және «Поэтика» аудармасына қосымшасы, қызықты мәліметтерге толы. 1745 жылы дүниеге келген адам, «Сэр Чарльз Грандисон Калибаннан гөрі әлдеқайда жасанды кейіпкер» деп жаза алатын болса, ол әлсіз ақын болғанымен, сөзсіз ақымақ емес еді. Ол 1813 жылдың 11 тамызында Миддлсекс округіндегі Пиннер қаласында қайтыс болды. Ол Пиннердегі Әулие Жохан Баптист шіркеуіне жерленді. Пай екі рет үйленді. Бірінші әйелінен екі қызы болды. 1801 жылы екінші рет Марта Корбетке үйленді, одан Генри Джон Пай деген ұлы дүниеге келді, ол 1833 жылы алыс туысынан Стаффордширдегі Клифтон Холл мүлігін мұраға алды және 1840 жылы Стаффордширдің жоғары шерифі болды.