Кіріспе

Лим шығанағы мен аңғары – Хорватияның Пореч қаласының оңтүстігінде, Истрияның батыс жағалауындағы Ровинж және Врсар қалаларының жанында орналасқан ерекше географиялық нысан. Атауы латын тіліндегі "limes" сөзінен шыққан, ол "шекара" деген мағынаны білдіреді және бұл жердің екі рим провинциясы – Далмация және Италияның шекарасында жатқандығымен байланысты.

География

Лим аңғары (Limska dolina) – бұл 35 шақырымдық Пазинчица өзенінің аңғары, ол 10 шақырымдық Лим шығанағына (Limski zaljev) айналады. Хорваттар оны кейде Лимски канал ("Лим каналы") деп атайды, өйткені оның ені тар. Шығанақты кейде фьорд деп те атайды, бірақ шындығында ол фьорд емес, риа, себебі оны мұздық емес, Адриатика теңізіне қарай ағып, жерді эрозияға ұшыратқан өзен жасаған, ал теңіз деңгейі төмен болған кезде. Геологиялық тарихының арқасында бұл шығанақ әктас гидрологиясының дамуының ең оқулық мысалы болып табылады. Бұрын Лим ағыны аңғар арқылы ағып, бірақ үнемі құрғап, тек ауыр жаңбырдан кейін ғана пайда болатын. Лим шығанағы каньон сияқты көрінеді. Жағалаулары 150 метрге дейін көтеріліп, теңізге жеткенде 20 метрге дейін төмендейді; олар маки өсімдіктерімен жабылып, ерекше сипаттамаларға ие. Оңтүстік жағалау, солтүстікке қарап, жапырақты ағаштармен (емен мен күл) жабылған, ал солтүстік жағалау, күнге қарап, көбінесе мәңгі жасыл өсімдіктерге толы. Өсімдіктер жақында өрттен көп зардап шекті. Шығанақ балыққа, сондай-ақ жоғары сапалы устрица мен мидияға бай. Арнадағы теңіз суының ерекше жағдайларына байланысты (тұздылығының төмен болуы, еріген оттегінің жоғары концентрациясы және жақсы зерттелген температура градиенттері) теңіз флорасы мен фаунасы өте жақсы дамыған. Бұл арна көптеген балық түрлері үшін табиғи шаруашылық және қыстау орны болып табылады. Осы себепті ол ерекше қорық болып саналады және арнайы сақтау бұйрығымен қорғалған. Жергілікті тұрғындар мұнда балық және устрица өсіреді.

Танымал мәдениетте

1964 жылы Ричард Видмарк пен Сидни Пуатье бас рөлдерде ойнаған "Ұзын кемелер" фильмі сол жерде түсірілді.