Кіріспе

Жергілікті сот

Төртінші сессиялық соттар немесе тоқсандық сессиялар – Англия Корольдігінде 1388 жылдан бастап жыл сайын дәстүрлі түрде төрт рет өткізілетін жергілікті соттар еді; 1535 жылғы Уэльс заңдары бойынша олар Уэльске де таратылды. Шотландия 17 ғасырда тоқсандық сессияларды құрды. Ирландия мен британдық колонияларда да тоқсандық сессиялар құрылды. Тоқсандық сессиялар әдетте әр округтің және округтік қаланың орталығында, сондай-ақ өз тоқсандық сессияларын өткізуге құқығы бар көптеген округтік емес қалаларда өткізілді, бірақ 1951 жылы кейбір шағын қалалар өз сессияларын жоғалтты; мұндай қалалар көбінесе, бірақ әрқашан емес, ежелгі қалалар болатын. 1972 жылы Англия мен Уэльсте 1971 жылғы Соттар туралы заң күшіне енгеннен кейін барлық тоқсандық сессиялар таратылды, олардың орнына олар мен жоғары соттарды бірыңғай тұрақты Король соты алмастырды. Шотландияда олар 1975 жылға дейін сақталды, содан кейін аудандық соттармен, ал кейіннен әділет төрешілерінің соттарымен алмастырылды. Тоқсандық сессиялар Англия мен Уэльсте 1388 жылдан бастап өткізілген тоқсандық күндердің атымен аталды. Кейіннен бұл күндер Эпифания, Пасха, Жазғы той және Михайлов сессиялары ретінде бекітілді.

Беделі

Бентли "English Criminal Justice in the Nineteenth Century" атты еңбегінде "мұндай соттардың беделі ғасыр бойы тұрақты түрде нашар болды" деп атап өтеді. Бұл төрағалардың дәлелдерді тиісінше қарастырмауы, тұтқындарға ашық көзқарас танытуы және сот шешімдерінің ауданық соттармен салыстырғанда қаталдығы себеп болды. Округтік сессиялардың төрағалары бастапқыда заңгерлік біліктілік алуы міндетті емес еді, бірақ егер олар заңгерлік білікті төраға тағайындаса, округтік сессиялардың қарауына қылмыстардың ауқымы кеңейтілді. Әрбір тоқсандық сессияда сот хатшысы болып табылатын адам жұмыс істеді. Округтік сессиялар үшін бұл адамды округтің custos rotulorum – округтың тізілімдері мен жазбаларын сақтауға жауапты бейбіт судьясы тағайындайтын. Клерк көбінесе кастостың досы немесе туысы болатын. Клерк кеңсе міндеттерін өзі сирек орындады, бірақ ақының бір бөлігін алу үшін оның орынбасары ретінде әрекет ету үшін заңгерді тағайындады. 1852 жылдан кейін ақы төлеудің орнына жалақы төлеу жүйесі біртіндеп енгізілді. Кейбір округтерде округтік қалалар мен өз тоқсандық сессияларын өткізетін қалалардан бөлек, бірнеше тоқсандық сессиялар болды: мысалы, Йоркширде Солтүстік, Батыс және Шығыс сессиялары болды, ал Нортгемптонширдегі Питербороу сокиі жеке басқарылды. Бұл бөліністер округтік кеңестерге қарасты әкімшілік округтерге көшірілді.

Австралия

Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясында да төрт айлық сот отырыстары өтті.

Үндістан мен Малайзия

Үндістанда, Бангладеш пен Малайзияда тоқсандық отырыстар тұрақты Сессиялық соттарға дамыды.

Ирландия

Әр округ пен қала немесе қалашықтың округтері, сондай-ақ Дерри, Кинсаль және Югал қалалары үшін тоқсандық сессиялар соттары болды. Соттың жазбашысы жеке отырды. Даблин қаласында, сот отырыстары болмағандықтан, тоқсандық сессиялар соты қала шекарасында жасалған барлық қылмыстарды қарастырды, бірақ мемлекетке опасыздық жасау қылмыстарынан басқа. Муниципалдық корпорациялар (Ирландия) заңы 1840 жылы көптеген қалалық және округтік соттарды жойды, бірақ Дублин, Корк, Галвей және Каррикфергус өздерінің тоқсандық сессиялар соттарын сақтап қалды. 1867 жылы Ирландияның бас прокуроры Хеджес Эйр Чаттертон қай істерді сот отырыстарында, ал қайларын тоқсандық сессияларда қарау керектігін реттеу үшін нұсқаулар шығарды: мемлекетке опасыздық, кісі өлтіру, мемлекетке опасыздық қылмысы, зорлау, жалған куәлік беру, кісі өлтіру мақсатымен шабуыл жасау, партиялық процессиялар, сайлау кезіндегі тәртіпсіздіктер және саяси немесе бүлікшілік сипаттағы барлық қылмыстар. Ирландия еркін мемлекетінде 1924 жылғы Соттар туралы заңмен тоқсандық сессиялар таратылды. Олардың құзыреті (сот отырыстары және округтік соттармен бірге) көбінесе округтік сотқа берілді.

Шотландия

Шотландияда тоқсандық сессиялар 1661 жылғы Шотландия Парламентінің актісімен (тар. 38) құрылды, онда бейбіт судьялар әр округте наурыздың бірінші сейсенбісінде, мамыр және тамыз айларында, сондай-ақ қазанның соңғы сейсенбісінде жиналуға міндеттелді. Көбінесе тоқсандық сессиялар кешіктіріліп, осы жағдайда жалпы сессиялар ретінде өткізілді. 1975 жылғы «Аудандық соттар (Шотландия) туралы» заң тоқсандық сессияларды және басқа жергілікті соттарды жойды, нәтижесінде бейбіт судьялар бірыңғай аудандық соттарда отыруға көшті, бірақ қазіргі кезде олар бейбіт судьялардың соттарымен алмастырылды.

Америка Құрама Штаттары

Төртінші сессиялар соттары Солтүстік Америка колонияларында да болған және кейде жалпы сессиялар соттары ретінде танылған. Америка Құрама Штаттары тәуелсіз мемлекет болған кезде, Бас сессиялар соттары Ұлыбританиядан тәуелсіздік алып, біртіндеп басқа сот жүйелерімен алмастырылды. Дегенмен, "Төртінші сессиялар соты" немесе "тоқсандық сот" атауы кейбір юрисдикциялардағы округтік заң шығару органдары үшін сақталды. Пенсильвания штатында жалпы сессиялар соттары 1968 жылы штат конституциясы жаңадан жазылғанға дейін және соттардың қарауына тиіс мәселелер әр округтегі бұрыннан бар жалпы соттарға берілгенге дейін жұмыс істеді. Нью-Йоркте 1683 жылдың 17 қазанында Нью-Йорктегі алғашқы Ассамблея тоқсандық сессиялар сотын құрды. Ол 1691 жылға дейін азаматтық және қылмыстық істер бойынша юрисдикцияны жүзеге асырды, содан кейін өлім жазасы немесе өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын көздемейтін қылмыстық істермен шектелді. Сот Нью-Йорк округінен (қазіргі Манхэттен) басқа Нью-Йорк штатының барлық округтерінде таратылды. Нью-Йорк округінде Жалпы сессиялар соты 1962 жылға дейін жалғасты, одан кейін оның қарауына тиіс мәселелер Нью-Йорк Жоғарғы Сотына берілді (Нью-Йорк жүйесінің ең жоғарғы сотымен, яғни Нью-Йорк апелляциялық сотымен шатастырмау керек). Таратылған кезде Нью-Йорк округінің Жалпы сессиялар соты АҚШ-тағы ең көне қылмыстық сот болып есептелді. Солтүстік-Батыс территориясында губернатор Артур Сент-Клэр округтік басқаруды Пенсильвания штатының үлгісімен құрды. Әр округте үш немесе одан көп бейбіт судьядан тұратын төртінші сессиялар соты округтің әкімшілік және қаржылық органы ретінде жұмыс істеді. 1804 жылы Огайо штаты құрылғаннан кейін, төртінші сессиялар соты округтік комиссарлар кеңесімен алмастырылды.