Кіріспе

Филиппин-американ соғысының қатысушысы (1885–1992)

Натан Эдвард Кук (10 қазан 1885 – 10 қыркүйек 1992) – Филиппин-американ соғысы кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен теңізші. Оның теңізшілік мансабы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты. 106 жасында қайтыс болған кезде ол тірі қалған ең қарт американдық соғыс қатысушысы және Боксерлер көтерілісінің соңғы расталған қатысушысы еді.

Әскери мансап

Кук 1885 жылғы 10 қазанда Мичиган штатының Херси қаласында дүниеге келген. Ол Канзас штатының бір қаласындағы қаптау зауытында күніне 50 центтік жұмыс істеді. 1901 жылғы 9 сәуірде "Теңізге қосылыңыз және әлемді көріңіз" деген жарнаманы көргеннен кейін, 15 жасында жасын жалғандап, Әскери-теңіз күштеріне қосылды. Ол USS Pensacola кемесіне тағайындалды. Кук 1898 жылғы испан-американ соғысында жеңілгеннен кейін Испания Филиппинді АҚШ-қа өткізгеннен кейін басталған филиппин-американ соғысында қызмет етті. Филиппин-американ соғысы 1899 жылдан 1902 жылғы 4 шілдеге дейін жалғасты – Кук Әскери-теңіз күштеріне қабылданғаннан кейін бір жыл өткен соң. Кук Боксерлік көтерілісте де, АҚШ-Мексика шекарасындағы қақтығыстарда да қызмет етті. 12 жарым жыл қатардағы қызметтен кейін, 1913 жылғы 11 қаңтарда ол ботсвайнер офицерлік шеніне тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыста ол екі неміс суасты қайығын батқан субмаринаға қарсы күреске басшылық етті. Кук 1918 жылғы 15 тамызда лейтенант шеніне уақытша көтерілді және сол айдың 21-інде USS Favorite буксирінің командалық құрамына тағайындалды. 1919 жылғы ақпан айында Кук USS Narragansett кемесін құтқаруға қатысқандығы үшін Әскери-теңіз күштері министрінен мақтау қағазы алды. Мақтау қағазында былай делінген: "USS Favorite-тің командирі ретінде ол USS Narragansett кемесін құтқару операциясында ерекше және лайықты үлес қосты." Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кук ботсвайнер шеніне төмендетілді, содан кейін 1919 жылғы 11 қаңтарда бас ботсвайнер шеніне көтерілді. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Кук Гаитидегі Порт-о-Пренс және Панамада орналасқан. 1940 жылғы 1 қарашадан бастап ол АҚШ пен Оңтүстік Америка арасында жүк тасымалдаушы ретінде пайдаланылған SS Mormacyork кемесінің бас офицері болды. Кук 40 жыл Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткеннен кейін 1942 жылғы 1 сәуірде зейнетке шықты. Сол күні Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін лейтенант шеніне тұрақты түрде көтерілді. Ол бір рет теңіз өмірінің қиын болғанын, бірақ Миссуридегі фермада өмір сүруден жақсырақ екенін айтқан. Теңіздегі карьерасы барысында кемедегі әріптестері оны бастапқы әріптерінен шығарылған "Солтүстік-шығыс" деп атады.

Жеке өмір

Куктың әкесі, Уильям Кук 1895 жылы қайтыс болды. Кейін анасы Эллен қайтадан тұрмысқа шығып, отбасы Миссури штатының Канзас-Сити қаласына көшіп кетті. Кук 1901 жылы Нью-Йоркте әйелі Элизабетпен (1887–1982) танысып, 1905 жылғы 29 қазанда үйленді. Элизабет 1982 жылы олардың 77 жылдық тойына екі апта қалғанда дүниеден озды. Кук өмірінің соңғы жылдарын Аризона штатының Финикс қаласындағы ардагерлер ауруханасының тұрғын бөлімінде өткізіп, Аризонаның Ұлттық ескерткіш зиратында әйелінің қасына жерленді.

Мұра

Кук Испания-Америка соғысы ардагерлерінің біріккен ұйымының (USWV) соңғы тірі мүшесі болды. USWV – 1898-1902 жылдар аралығында қызмет еткен Испания-Америка және Филиппин-Америка соғыстарының ардагерлерінен құралған ұйым. Кук Филиппин-Америка соғысында әскери қызметке шақырылғандықтан USWV мүшесі болуға құқылы болды. Кук көбінесе Испания-Америка соғысының ардагері деп еске алынды, бірақ Испания-Америка соғысы ресми түрде 1898 жылдың тамызында аяқталды, ал Кук 1901 жылдың сәуірінде ғана Әскери-теңіз күштеріне қабылданды. Кук USWV мүшесі болғандықтан, көптеген адамдар оны Испания-Америка соғысының ардагері деп қате түсінді. Кук 1992 жылы қайтыс болғанда сол соғыстың ең ұзақ өмір сүрген ардагері деп мойындалды (бірақ Джонс Морган да Испания-Америка соғысының ардагері болған және одан ұзақ өмір сүрген деген мәлімдеме бар). Дегенмен, Кук Филиппин-Америка соғысының соңғы тірі ардагері болды. Кук 104 жасқа толғанда Джордж Буштан құттықтау хаты алды, ал қонақтар оның өмірінен жасалған бейнефильмді тамашалады. Куктың кіші қызы Элеонора Кей (Темпе, Аризона) сол кезде былай деді: "Ол өмірін теңізші болып өтті. Теңіз күштері. Теңіз күштері. Теңіз күштері. Ол теңіз күштері үшін өмір сүрді. Иә, оның әйелі мен балалары болды, оларды көруге қуанды. Бірақ ол кемеге қайта оралуды да жақсы көретін".