Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Құрмет медалі» иегері (1907–1969)

Ричард Нотт Антрим (17 желтоқсан 1907 – 7 наурыз 1969) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері, Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі тұтқын ретіндегі ерлігі үшін АҚШ-тың ең жоғары әскери наградасы – «Құрмет медалімен» марапатталған. 1954 жылы контр-адмирал шенімен зейнетке шықты.

Ерте өмір және мансап

Антрим Индиана штатының Перу қаласында дүниеге келді және 1926 жылы Әскери-теңіз резервіне қабылданды. 1927 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясына тағайындалып, 1931 жылдың 4 маусымында бітірді. Бітіруге аздай қалғанда Мэри Джин Пэккардқа үйленді. Ол қысқа мерзімге 11-ші Әскери-теңіз округінде қызмет еткен соң, «Нью-Йорк» линкор кемесіне өртке бақылау офицері болып келді. 1932 жылдың сәуір айында сол линкордан босатылып, Флорида штатының Пенсакола қаласындағы Әскери-теңіз әуе станциясында (NAS) ұшқыш дайындығынан өтті. Содан кейін «Салинас», «Нитро» және «Трентон» кемелерінде бірнеше рет теңіз қызметінде болды. Кейін Массачусетс штатының Куинси қаласындағы «Бейтлехем Стил Корпорейшн» компаниясына жіберілді, онда «Портленд» кемесін жабдықтауға көмектесті. Кеме комиссияға берілгеннен кейін, 1936 жылғы көктемге дейін сол ауыр крейсерде бөлім офицері болып қызмет етті. Осыдан кейін «Кроуншилд» кемесінде аға лейтенанттың көмекшісі болды, содан соң Нью-Джерсидегі NAS Lakehurst-те ауырлығы жеңіл ұшу (LTA) бойынша оқудан өтті. Антрим кейіннен Әскери-теңіз авиаторы (LTA) атағын алып, дирижабль, байлондар немесе еркін шар пилоты ретінде қызмет етуге лайықты деп танылды. 1938 жылдың көктемінде Антрим Азия станциясына келді және 1939 жылдың желтоқсанында «Поп» кемесіне атқарушы офицер болып қосылғанға дейін «Биттерн» кемесінің атқарушы офицері болып қызмет етті. 1941 жылдың желтоқсан айында Тынық мұхитында соғыс басталғанда, Антрим әлі де сол лауазымда болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Соғыс кезіндегі қысқа қызметінің ішінде Поуп Азия флотының үш маңызды эсминецінің – Баликпапан, Бадунг бұғазы және Ява теңізі шайқастарында елеулі рөл атқарды. Алғашқы шайқаста Поуп жапондықтардың Баликпапанға түсуін уақытша тежеп тұрды. Шайқас барысында лейтенант Антрим өз қарулары мен торпедалары үшін нысаналарды таңдап, үлкен жапондық конвойдың ортасына дәл атып, бірнеше жау кемелеріне зиян келтірді. Бадунг бұғазы шайқасынан кейін Поуптың командирі, командир Уэлфорд С. Блинн өзінің басқарушы офицерінің «шайқасқа дейін және оның барысында өзіне жүктелген міндеттерін үлгілі орындағаны үшін мақтауға лайық» екенін мәлімдеді. Антримді «навигациялық атуды басқару және торпедалық атудағы сенімді көмекші» деп бағалап, Блинн оны эсминецтің командирлігіне ғана емес, «лайықты деп табылған наградаға» да ұсынды. Кейін Антрим осы қызметі үшін Әскери-теңіз кресімен марапатталды. Ява теңізі шайқасы (27-28 ақпан, 1942 жыл) одақтастардың жапондықтардың шабуылын тоқтату үмітін толығымен жойды. Сол шайқастан кейін қираған одақтас флоты Жава айналасындағы жапондық соғыс кемелерінің қоршауын бұзуға тырысты. Кіші топтардың бірі британдық ауыр крейсер, эсминец және Поптан құралды. Кемелер 28 ақпан күні кешке Сурабаядан (Ява) шықты, бірақ келесі күні жапондық ұшақтар оларды байқады. Крейсерлер мен эсминецтерден құралған жапондық күш қашқан үш кемені анықтады, содан кейін Exeter мен Encounter қарсылық көрсеткенімен, жапондық снарядтардың астында қалды. Поуп болса, соғысып, уақытша жаңбырлы ауа райында тығырылғанға үлкерді. Алайда, «Азия флотының ескі» эсминці із кесушілерінен қашып құтыла алмады. Соңында, жапондық бомбалармен – жапондық авианосецтен шақырылған ұшақтардан, сондай-ақ жапондық күштің снарядтарынан зақымданған Поуп суға батып бастады, бірақ оның барлық теңізшілерінен басқа біреуі ғана құтқару салдарына және эсминецтің жалғыз моторлы қайығына қауіпсіз жеткен соң. Жарақат алған Антрим тірілту салдарына қайықтың айналасын жинауға көмектесіп, теңізшілерге қолжетімді азық-түлік бөлісін жеңілдетті. Оның қиын жағдайдағы міндетке деген адалдығы кемедегі әріптестерінің рухын көтеріп, нығайтты.

Соғыс тұтқыны

Үш күн мен үш түн бойы Поуптың аман қалғандары топтасып, жапондық әскери кемесі оларды жинап алып, Селебес аралдарындағы Макассарда жапон армиясының билігіне тапсырды. 1942 жылдың сәуірінде Макассарда тұтқындалған кезінде Антрим жапон күзетшісінің америкалық әскери тұтқын, лейтенант (а) Аллан Джек Фишерді (SC) қатыгездікпен ұрып жатқанын көрді және өзінің өміріне қауіп төндіре отырып, араласып, оны тоқтатуға жетті. Осы батылдығы үшін Антрим кейіннен Құрмет медалімен марапатталды. Кейіннен жапондықтар Антримды әуе шабуылдары кезінде қорғану үшін окоп қазу жұмысын басқаруға міндеттегенде, ол жапондықтар бекіткен жоспарларды өзгертіп, өз идеяларын мақұлдатуға қол жеткізді. Тұтқындар күзетшілердің көзінше окоптарды дұрыс қазып, бірақ әуеден АҚШ әрпін көрсететіндей ерекше үлгімен жасады, бұл окоптардағы адамдарды анық көрсетті. Бұл қаһарлы әрекет одақтас авиациясының қате бомбалауынан жүздеген тұтқындарды сақтап қалды. Антрим жоспарын іске асырды, өйткені оның алдауы ашылса, дереу өлім жазасына кесілетінін білген. Осы үшін Антрим "Бронза жұлдыз" медалімен марапатталды.

Соғыстан кейінгі іс-шаралар

Соңында, 1945 жылдың тамызында алыс Шығыстағы соғыс аяқталғаннан кейін босатылған Антрим АҚШ-қа оралды және 1946 жылдың мамырында Вашингтондағы Әскери-теңіз күштерінің базасында репатриацияланған әскери тұтқындарды қайта оқыту курсына қатысу алдында қалпына келтіру демалысын пайдаланды. Одан кейін ол NAS Лейкхерстте ұшқыш дағдыларын жаңартты және кейіннен Әскери-теңіз колледжінде курсты аяқтады. 1942 жылдың наурыз айында «Поуп» кемесінің батып кетуінен кейін жоғалған деп есептелген Антрим 1947 жылдың 30 қаңтарында Ақ үйінде өткен салтанатты шарада президент Гарри С. Трумэннен Құрмет медалін және Қола жұлдыз медалін алды. Кейін, 1947 жылдың маусым және шілде айларында Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы Флоттық сонар мектебіндегі қысқа қызметтен кейін, Антрим «Тернер» эсминецінің командирі ретінде теңізге шықты. Ол NAS Лейкхерсттегі оқуын жалғастырды, содан кейін 1948 жылдың желтоқсанында Вашингтонда Әскери-теңіз операциялары басшысының (CNO) Ауадан жеңіл құрылғыларды жоспарлау және бағдарламалар кеңсесінің көмекшісі қызметін атқарды. Вашингтондағы қызметтен кейін – Мемлекеттік департаменттің Саясат кеңесші штабында және Психологиялық стратегиялық кеңесте – Антрим Корея соғысы кезінде «Монтроз» шабуылдық транспортының командирі болды, содан кейін 1954 жылдың 1 сәуірінде зейнетке шығар алдында астанаға қысқа мерзімге оралды, онда CNO кеңсесінің Десанттық соғыс мәселелері бөлімінің басшысы болды. Ол өзінің жауынгерлік наградаларының негізінде зейнеткерлер тізімінде контр-адмирал шеніне көтерілді.

Кейінгі өмірі

Контр-адмирал Антрим 1969 жылдың 7 наурызында Арканзас штатының Маунтин-Хоум қаласында қайтыс болды. Ол Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Арлингтон ұлттық зиратына жерленді.

Құрмет медалі

1942 жылдың сәуір айында Голланд Шығыс Индиясының Селебес аралындағы Макассар қаласында жау жапондықтарының соғыс тұтқыны ретінде ұсталғанда, өмірін қауіпке тігіп, міндетінен асып, көрнекті ерлік пен батылдық танытқандығы үшін. Жапондық күзетшінің ашуына беріліп, әлсіз тұтқынға қатыгездік көрсеткен әскери офицердің орнына дереу әрекет етіп, (сол кезде лейтенант болған) Антрим батыл түрде араласып, күзетшіні тыныштандыруға тырысып, ақырында офицерге тағылған айыптауларды талқылауға көндірді. Барлық жапондық күштер жиналып, күш қолдануға дайындық жасап тұрғанда, және 2700 одақтас тұтқынның жылдам жақындауынан туған шиеленіс күшейген кезде, командир Антрим жаудың қаһарына батыл шап беріп, жазаны жеңілдету үшін өз өмірін қатерге тігіп, оларға жалбарынды. Басқа офицер 15 рет соққыға жығылып, үш сарбаз тарапынан қайта-қайта тебілгеннен кейін, тірі қалу мүмкін емес халге жеткенде, командир Антрим батыл қадам жасап, таңырған күзетшілерге жазаның қалған бөлігін өзі көтертінетінін білдірді. Бұл жапондықтарды қатты таңқалдырып, олардың таңғажайыптығын тудырды және кенеттен рухтанған одақтас тұтқындардан қуанышпен қарсы алақан соққысын алды. Өзінің қайсар басшылығымен және басқа адамның қауіпсіздігіне деген батыл қамқорлығымен ол ғана емес, әріптес офицердің өмірін сақтап қалды, сонымен қатар жапондықтарды өз өмірін сақтап қалуға мәжбүр етті, американдық офицерлер мен сарбаздарға жаңа құрмет көрсетілді және лагерьдегі тұрмыс жағдайлары жақсарды. Оның батырлық ісі командир Антримнің және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрметіне лайық.

Өлімнен кейінгі құрмет

1979 жылы Антрим оның құрметіне аталды.