Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыста басқаларды құтқару үшін өмірін берген американдық әскери капелландар.
Төрт капеллан, сондай-ақ Өлмейтін капелландар немесе Дорчестер капелландары деп аталатын олар, 1943 жылдың 3 ақпанында америкалық әскер тасымалдау кемесі батқан кезде азаматтық және әскери қызметкерлерді құтқару кезінде қаза тапқан төрт капеллан еді. Бұл оқиға Екінші дүниежүзілік соғыстағы екінші ең ірі теңіз апаттарының бірі ретінде танылды. "Дорчестер" азаматтық лайнер болды, ол Екінші дүниежүзілік соғыста Соғыс кемелер басқармасының әскер тасымалы ретінде әскери қызметке бейімделді. Кеме 1943 жылдың 23 қаңтарында Нью-Йорктен Гренландияға жол тартты, мұнда "Тампа", "Эсканаба" және "Команч" атты теңіз күзетшілерінің эскортындағы үш кемелік колоннаның бір бөлігі ретінде шамамен 900 адамды алып жүрді. Капелландар қолдарынан ұстасып, дұға оқып, кемемен бірге суға батқанда ән шырқады. Капелландардың оқиғасының әсері зор болды, көптеген ескерткіштер орнатылып, бұл оқиға бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Төрт капелланға өлімнен кейін "Құрмет белгісі" және "Күміс Жүрек" ордендері табыс етілді. Капелландар "Құрмет медаліне" ұсынылды, бірақ олар жаумен тікелей шайқасқа қатыспағандықтан, оған ие болуға құқығы болмады. Оның орнына Конгресс олар үшін "Құрмет медалімен" бірдей мәртебелі және маңызды медаль құрды. Олар Гарвард университетіндегі Армиялық капелландар мектебінде кездесіп, Еуропалық театрға тағайындалуға дайындалды және жаңа қызметтеріне бару үшін "Дорчестер" кемесімен саяхаттады.
Джордж Лансинг Фокс
Джордж Л. Фокс 1900 жылдың 15 наурызында Пенсильвания штатының Льюистаун қаласында сегіз баланың үлкені болып дүниеге келді. 17 жасында мектепті тастап, Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет ету үшін жасын жолжабау арқылы өзгертіп, әскерге қосылды. 1917 жылы жедел жәрдем бөліміне қатысып, Техас штатындағы Ньютон Д. Бейкер лагеріне жіберілді. 1917 жылдың 3 желтоқсанында Джордж Нью-Джерси штатындағы Мерит лагерінен Францияға бағыт алған USS Huron кемесіне мінді. Медициналық корпустың көмекшісі ретінде ол батылдығы үшін жоғары наградаларға ие болды, күміс жұлдыз, «Күлгін жүрек» ордені және француздық «Croix de Guerre» ордендерімен марапатталды. Қызметтен босатылғаннан кейін ол үйіне, Алтунаға оралып, орта мектепті аяқтады. 1923 жылы Иллинойс штатындағы Муди Библия институтына түсті. Ол Вермонт штатынан Исадора Г. Хёрлбутқа 1923 жылы үйленді және методист дінінде көшпелі уағызшы ретінде діни қызметін бастады. Кейін ол Блумингтондағы Иллинойс Веслиан университетін бітіріп, Нью-Гэмпшир штатының Рай қаласында студент-жатақшы болып жұмыс істеді, содан кейін Бостон университетінің теология мектебінде оқыды, онда 1934 жылдың 10 маусымында методист пасторы болып тағайындалды. Ол Вермонт штатының Тетфорд, Юнион Виллидж және Гилман қалаларындағы шіркеулерде қызмет етті және Вермонт штатындағы Америка легионының штаттық капелланы және тарихшысы болып тағайындалды. 1941 жылдың қаңтарында Теңіз күштерінің капелланы болуға өтініш бірақ қабылданбады. 1941 жылы Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін ол Армияға өтініш білдіріп, 1942 жылдың 21 шілдесінде капеллан болып тағайындалды. Капеллан Гуд 1942 жылдың 9 тамызында активтік қызметке кіріп, Гарвардтағы Капелландар мектебіне оқуға жіберілді. Содан кейін капеллан Гуд Солтүстік Каролина штатының Голдсборо қаласындағы 333-ші истребитель эскадрильясына тағайындалды. 1942 жылдың қазан айында ол Массачусетс штатының Таутон қаласындағы Майлс Стендиш лагеріне ауыстырылып, Гарвардтағы сыныптастары болған капеллан Фокс, Полинг және Вашингтонмен қайта кездесті.
Кларк Вандерсалл Полинг
Кларк В. Полинг 1910 жылдың 7 тамызында Огайо штатының Колумбус қаласында дүниеге келді. Ол Дэниел А. Полингтің ұлы, ол 1936 жылы баптист пасторы болып қайта суға батырылды. Кларк Полинг Нью-Хейвендегі Йель университетінің дінтану мектебінде оқыды және 1936 жылы БД дәрежесін алды. Ол Америкадағы реформаланған шіркеуде діни қызметкер болып тағайындалды және алдымен Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласындағы Бірінші Мәсіх шіркеуінде, содан кейін Нью-Йорк штатының Шенектади қаласындағы Бірінші реформаланған шіркеудің пасторы болып қызмет етті. Ол Бетти Жангқа үйленді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Полинг басқалармен бірдей қауіп-қатерге ұшырағысы келгендіктен әскерге қабылдануға шешім қабылдады. Бірінші дүниежүзілік соғыста капеллан қызметін атқарған әкесі оған капелландар да тәуекелге ұшырап, өз өмірін беруге дайын екенін айтты. Осыны білген соң ол армия капелланы болуға өтініш берді және 1942 жылдың 10 маусымында 131-ші квартермейстер жүк көлігі полкының капелланы болып тағайындалды. 25 маусымда ол Миссисипи штатының Хаттисбург қаласындағы Шелби лагеріне баяндады. Кейін ол Гарвардтағы Армия капеллан мектебіне баяндады, онда Фокс, Гуд және Вашингтон капелландарымен танысты. Кларк В. Полингтің әкесі Дэниел А. Полинг «Дорчестер» кемесі батқан кезде Филадельфиядағы Грейс баптист шіркеуінің пасторы болған. Шіркеу өте танымал пасторы Рассел Конвеллге ескерткіш орнатуды жоспарлаған, бірақ бар күшін шіркеудің жертөлесінде Төрт капелланның шіркеуін құруға жұмсауға шешім қабылдады.
Джон Патрик Вашингтон
Джон П. Вашингтон 1908 жылдың 18 шілдесінде Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласында дүниеге келген. Ол Нью-Джерси штатының Саут-Оранж қаласындағы Сетон-Холлда оқып, қасиетті дін қызметкері болуға дайындық үшін орта мектепті және жоғары білімді аяқтады. 1931 жылы «А» бағасымен бітірді, содан кейін Дарлингтондағы (Нью-Джерси) Пәк Тұжырым семинариясына түсіп, 1933 жылдың 26 мамырында кіші қызметкерлік орденін алды. Ол барлық салтанатты миссаларда субдиакон болып қызмет етті, кейін 1934 жылдың 25 желтоқсанында диакон болды. Ол сыныбының префекті болып сайланды және 1935 жылдың 15 маусымында дін қызметкеріне бекітілді. Әке Вашингтонның алғашқы приходы Нью-Джерси штатының Элизабет қаласындағы Сент-Женевьев шіркеуі болды. Кейін ол бір жыл бойы Сент-Венантиус шіркеуінде қызмет етті. 1938 жылы ол Нью-Джерси штатының Кэрни қаласындағы Сент-Стефан шіркеуіне тағайындалды. 1941 жылдың 7 желтоқсанында Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін көп ұзамай ол АҚШ армиясының капелланы болып тағайындалды және 1942 жылдың 9 мамырында әскери қызметке кірісті. Ол Индиана штатының Бенджамин Харрисон фортында Капеллендердің резервтік қорына басшы болып тағайындалды, ал 1942 жылдың маусым айында Мэриленд штатының Джордж Мид фортында 76-шы жаяу әскер дивизиясына жіберілді. 1942 жылдың қарашасында ол Массачусетс штатының Таутон қаласындағы Майлс Стандиш лагеріне барып, Гарвардтағы Капеллендер мектебінде Фокс, Гуд және Полинг капелландарымен кездесті.
Кеме және оның батуы
"Дорчестер" – 5649 тонналық азаматтық лайнер, ұзындығы 368 фут, ені 52 фут және бір түтік. 1926 жылы "Newport News Shipbuilding and Dry Dock Company" компаниясы Балтимордан Флоридаға жүк пен жолаушыларды тасымалдайтын "Merchants and Miners Line" компаниясы үшін салған. Бұл – "Line" үшін салынған төрт лайнердің үшіншісі. Екінші дүниежүзілік соғыста кеме әскери қызметке түрлендіріліп, "War Shipping Administration" әскер тасымалы ретінде "Atlantic, Gulf & West Indies Steamship Lines" (Agwilines) компаниясы арқылы жұмыс істеді, және АҚШ армиясының қажеттіліктеріне бағытталды. Түрлендіру жұмыстары Нью-Йоркте "Atlantic, Gulf, and West Indies (AGWI) SS Company" компаниясымен жүзеге асырылды. Оған қосымша құтқару қайықтары мен салдары; 3 дюймдік зеңбірек (алдында), 4 дюймдік зеңбірек (артта) және төрт 20 мм-лік зеңбірек орнатылды; сондай-ақ, ұшқыштар кабинасындағы үлкен терезелер ойықтарға дейін қысқартылды, бұл оларға қосымша қорғаныс берді. 314 азаматтық жолаушы мен 90 экипаж мүшесіне арналған кеме, 900-ден астам әскери жолаушы мен экипаж мүшесін тасымалдай алды. Кеменің капитаны Ханс Й. Даниэлсенге "Coast Guard" сонары суасты кемесін анықтағаны туралы хабарланды. Неміс суасты қайықтары теңіз жолдарын бақылап, соғыс кезінде кемелерге шабуыл жасап, батырғандықтан, капитан Даниэлсен осы ақпаратты алғанға дейін-ақ кеме экипажына жоғары сақтандыру режимін жариялады, адамдарға киімдерімен ұйықтау және құтқару жилеттерін киіп жүруді бұйырды. "Кеменің ішіндегі тереңде ұйықтаған көптеген сарбаздар қозғалтқыштың ыстығына байланысты бұл бұйрықты елемеді. Ал басқалары құтқару жилеттерінің ыңғайсыздығына байланысты оған мән бермеді". 1943 жылдың 3 ақпанында, сағат 00:55-те, кеме Солтүстік Атлантикада, Ньюфаундленд маңында торпедаланды. Кейбір мәліметтерге сәйкес, аман қалғандар діни қызметкерлердің дұғаларын естіген, олардың ішінде еврейлердің иврит тіліндегі және католиктердің латын тіліндегі дұғалары болған. Кемедегі 904 адамның тек 230-ы ғана құтқарылды. Құтқару жилеттері судағы адамдардың көпшілігін өлтірген гипотермиядан қорғауға тиімді болған жоқ. Судың температурасы және ауа температурасы болды. Қосымша құтқару кемелері келген кезде "суда жүздеген өлі денелер көрінді, оларды құтқару жилеттері ұстап тұрды".
Фильмде
2004 жылы 60 минуттық "Төрт пастор: теңіздегі құрбандық" теледокументалды фильмі жасалды. 2008 жылы пасторлардың тарихына негізделген "Құтқарушы қайық 13" атты фильмнің түсірілуі жарияланды. 2022 жылға дейін жоба туралы қосымша ақпарат жарияланбады.
Басқа
Екі сағаттық аудио деректі фильм "Ең үлкен сүйіспеншілік жоқ" тарихын, соның ішінде аман қалғандардың, құтқарушылардың және теңіз тарихшыларының сұхбаттарын қамтиды.
Марапаттар
1944 жылдың 19 желтоқсанында барлық төрт капелланға өлімнен кейін "Күлді жүрек" ордені мен "Ерен қызметі үшін" ордені табысталды. Сонымен қатар, Конгресс мүшелері кейіннен арнайы "Төрт капеллан" медалін бекітті, ол 1960 жылдың 14 шілдесінде Конгресс 86-656 заңымен бірауыздан мақұлданды. Медальдар 1961 жылдың 18 қаңтарында Вирджиния штатының Форт-Майер қаласында Армия хатшысы Уилбер М. Бруккердің қатысуымен төрт капелланның туыстарына өлімнен кейін тапсырылды.
Төрт қайыршы күні
Әр жылы 3 ақпанда немесе оның шамасында көптеген әскери және азаматтық топтар мен ұйымдар Төрт капеллан күнін тойлайды, рәсімдер мен қызметтер өткізеді. 1998 жылы 3 ақпан Сенаттың 169-98 қаулысымен АҚШ армиясының «Дорчестер» көлігінің батып кетуінің 55 жылдығы мен осы батырлардың ерлігін еске алу үшін Төрт капеллан күні деп жарияланды. Кейбір штаттар мен қала әкімшіліктері бұл күнді ресми жариялаулармен атап өтеді, кейде туларды жартылай түсіріп, қаза болған капелланды еске алу рәсімін өткізеді. Кейбір жағдайларда ресми жариялаулар басқа уақытта да мерекелер белгілейді: мысалы, Солтүстік Дакота заңнамасы губернатордан ақпан айының бірінші жексенбісін Төрт капеллан күні деп белгілейтін жылдық жариялау шығаруды талап етеді. Civitan International, әлемдік еріктілік қызмет клубының бірлестігі, жыл сайын Діни қызметкерлерді құрметтеу апталығын өткізеді. Бұл іс-шара Төрт капелланның құрбандығын еске алу үшін азаматтарды өздерінің қауымдарына қызмет ететін дін қызметкерлеріне алғыс айтуға шақырады. Массачусетс штатының Дорчестер қаласындағы First Parish Church (Unitarian Universalist) әр қаңтарда Төрт капелланның экуменикалық қызметін өткізеді. American Legion бүкіл елдегі көптеген бөлімшелерде қызметтер мен бағдарламалар арқылы бұл күнді еске алады. 2002 жылдың 14 ақпанында «Еске алу сыйлығының» жылдық табысталуының аясында «Дорчестер» кемесінің апаттануында аман қалған американдық және неміс тараптарының өкілдері арасында татуласу кездесуі өтті. Курт Рёсер мен Герхард Буске, «Дорчестерді» торпедалаған неміс U қайығының экипажының мүшелері, «Дорчестер» конвойын сүйреп келген «Команч» жағалау күзет кемесінде болған Дик Свансонмен және «Дорчестер» конвойының аман қалған үш өкілімен – Бен Эпштейнмен, Уолтер Миллермен және Дэвид Лабадимен кездесті. 2011 жылдың 3 ақпанында Конгресс кітапханасының Ардагерлер тарихы жобасы және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мемориалы Вашингтондағы мемориалда арнайы бағдарлама өткізді. Арлингтон ұлттық зиратындағы еврей капелландығының ескерткіші 2011 жылдың 24 қазанында ашылды. Бұл ескерткіш әскери қызметте қаза тапқан 14 еврей капелланының құрметіне орнатылған. Ескерткіш католик, протестант және Бірінші дүниежүзілік соғыс капелландарының құрметіне орнатылған үш ескерткішке ұқсас граниттен жасалған тік құрылым және қола тақтадан тұрады. Раввин Гудтың есімі тақтада бірінші болып тізілген. Еврей капелландығының ескерткіші 2011 жылдың мамыр айында АҚШ Конгресімен бекітілді, ал Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд қаласында тұратын Дебора Джексон жобалаған ескерткіштің өзі 2011 жылдың 16 маусымында АҚШ Көркемсурет комиссиясы қарап, мақұлдады. Салтанатты рәсім Арлингтонның мемориалдық амфитеатрында өтті. Салтанатты шараға «Дорчестер» кемесінің апаттануынан аман қалған Эрни Хитон және жағалау күзетінің құтқару тобында болған Ричард Свансон қатысты.
The Jewish Chaplains Monument at Arlington National Cemetery's Chaplains' Hill was dedicated on October 24, 2011. The monument honors 14 Jewish chaplains who died during their military service. The monument is a granite upright with a bronze plaque, similar to the three other monuments at the site honoring Catholic, Protestant and World War I chaplains. Rabbi Goode's name is the first listed on the plaque. The Jewish Chaplains Monument was approved by the United States Congress in May 2011, and the monument itself, designed by Debora Jackson of Long Island, New York, was reviewed and approved by the U. S. Fine Arts Commission on June 16, 2011. The dedication ceremony was held in Arlington's Memorial Amphitheater. The ceremony was attended by Ernie Heaton, who survived the Dorchester sinking, and Richard Swanson who was on the Coast Guard rescue team.
АҚШ пошта маркасы
Шәпағатшылар 1948 жылы шығарылған ескерткіш маркамен құрметтелді. Оның дизайнын АҚШ пошта басқармасының (қазіргі USPS) Нью-Йорк бөлімшесінің өнер бөлімінің басшысы Луис Швиммер жасаған. Бұл марка өте ерекше, өйткені 2011 жылға дейін АҚШ маркалары әдетте АҚШ президентінен басқа біреудің құрметіне, оның қайтысынан кем дегенде он жыл өткен соң ғана шығарылатын. Марканың соңғы дизайны таңдалғанға дейін үш рет қайта қарастырылды. Маркада шәпағатшылардың есімдері де, олардың діндері де көрсетілмеген (бар болғаны бұрынғы эскиздердің бірінде діндері тізімделген болатын): оның орнына маркада "Бұл өлмейтін шәпағатшылар – Дінаралық бірлестікте" деген сөздер жазылған. және Базз Олдрин 1994 жылы.
Төрт капелленің шіркеуі
Төрт капелланы 1951 жылғы 3 ақпанда президент Гарри С. Трумэн Филадельфиядағы Грейс баптистік шіркеуінің жертөлесінде әртүрлі діндердің капелландарын құрметтеу үшін бағыштады. Салтанатты сөзінде Президент: «Бұл дінаралық қасиетті орын американдықтарға ерлікпен, бауырластықпен өлуге үйрету үшін ұзақ буынға дейін тұрады, сондықтан олар өзара сенім мен ізгі ниетпен бірге өмір сүруі керек» деді. Капелланың ашылуында төрт капелланның өкілдігіндегі дінаралық команданың ерекше екендігі еске салынды. Капелла барлық діндерге арналған болғамен, католик діни қызметкері салтанатты рәсімге қатыспады, себебі, Ұлттық католиктік әл-ауқат конференциясының өкілі Томас Маккарти «Time» журналына «Канон заңдары бірлесіп құлшылық етуге тыйым салады» деп түсіндірді. «Дінаралық іс-қимыл» идеясын қолдайтын жұмыстармен қатар, капелла төрт капелланның тарихын еске түсіріп, дінаралық мақсаттарды іске асырған адамдарға сыйлықтар тартады. 1984 жылы алғаш рет раббин, діни қызметкер және пастордан құралған әскери капеллан командасы марапат алды, бұл төрт капелланның өзінің ерекше естелігі болды. Осы кезде Раввин Луис Паррис залының Батырлар алтын медалі раббин Арнольд Ресникоффқа, католик діни қызметкері Фр. Джордж Пучиареллиге және протестант пасторы Дэнни Уилерге – 1983 жылы Бейрут казармасындағы жарылыс оқиғасында болған үш діни қызметкерге табыс етілді. Осы үш АҚШ Әскери-теңіз күштерінің капелландарының тарихы 1984 жылғы 12 сәуірде президент Рональд Рейганның сөйлеген сөзінде де еске алынды. 1972 жылы Грейс баптистік шіркеуі Блю Беллге көшіп, екі жылдан кейін ғимаратты Темпл университетіне сатты. Темпл университеті аталған ғимаратты Темпл өнер орталығы ретінде қайта жаңартуға шешім қабылдады. 2001 жылғы ақпан айында Төрт капелланның капелласы Филадельфия әскери кеме құрылысы кешеніндегі капеллаға көшірілді.
Ескерткіш негіздері
Төрт капелланның мемориалдық қоры, Төрт капелланның мұрасына байланысты жалғыз ұлттық 501(c)(3) қайырымдылық ұйымы, бұрынғы Оңтүстік Филадельфия әскери-теңіз базасында орналасқан бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз шіркеуінде орналасқан. Бұдан өзге, ол төтенше жағдайларда бірінші кезектегі жауап берушілерге қолдау көрсету үшін Төтенше жағдайлар капелландық корпусын демеушілік етеді, сондай-ақ Төрт капелланның тарихында бейнеленген "қоса алу, ынтымақтастық және бірлік" құндылықтарына баса назар аудара отырып, жоғары мектепті бітірушілерге стипендиялар бойынша жарыстар ұйымдастырады. Бұл жарыстарға Ұлттық өнер стипендиясы, Ұлттық эссе стипендиясы және Ұлттық Өмірді сақтау жобасы стипендиясы кіреді. Пенсильвания штатының Йорк округіндегі Төрт капелланның мемориалы 2018 жылы Төрт капелланды еске алудың 25 жылдан астам дәстүрлі жылдық шараларынан кейін құрылды. Йорк округінің тобы раввин Гудтың Дорчестердегі қызметіне дейін Йорк қаласындағы қауымға қызмет еткенімен байланысты болғандықтан бірікті. Топ жыл сайын Төрт капелланды құрметтейтін, лайықты қоғам мүшелеріне құрмет наградаларын табыс ететін және Йорк қаласындағы Гуд орта мектебінің студенттеріне стипендия жинайтын таңғы ас шарасын өткізеді. "Өлмес капеллан" қоры 1997 жылдың қазан айында Миннесотадағы коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді. Қордың бастапқы идеясы капеллан Джордж Фокстың немере інісі Дэвид Фокс пен капеллан Александр Гудтың қызы Розали Гуд Фридтен шыққан. Ұйымның мақсаты – "өмірлері төрт 'Өлмес капелланның' мейірімділігін көрсететін және басқа дін немесе ұлт өкілдерін қорғау үшін бар күштерін жұмсаған, өткен мен қазіргі заманның адамдарын құрметтеу". "Өлмес капеллан" қорының құрылуына қатысты даулар болды, себебі Төрт капелланның шіркеуі Фоксқа және оның жаңа тобына "Төрт капеллан" сөзін немесе АҚШ пошта маркасында бейнеленген олардың суретін пайдалануға тыйым салу үшін сотқа жүгінді. Питтсбург халықаралық әуежайындағы шіркеу 1994 жылы Төрт капелланға арналды. Вашингтон штатындағы Льюис-МакКорд бірлескен базасы, Төрт капелланның мемориалдық шіркеуі және Отбасылық өмір орталығы. Пенсильвания штатының Йорк округіндегі Америка скауттары лагеріндегі Чапл, капеллан Гудтың есімімен аталады. Оңтүстік Кореядағы Камп Хамфрис, Төрт капелланның мемориалдық шіркеуі Камп Хамфрис әскери базасының кеңейту аясында салынып жатыр және 2018 немесе 2019 жылы ашылуы күтілуде.
Түрлі естеліктер
Огайо штатының Массиллон қаласында Тускаравас өзені арқылы Огайо штатының 172-ші бағдарламалық жолын өткізетін Төрт капелланның ескерткіш виадугі 1949 жылы салынған және 1993 жылы жаңартылған. Ол ескі Линкольн жолының бір бөлігі. Шығыс жағында ескерткіш тақта орналасқан. "Төрт капелланның алаңы" Форт Беннингте, Джорджия штатында (қазір Форт Мур деп аталды). Шотландияның Ежелгі және Қабылданған Масондық Ырымының (Солтүстік юрисдикциясы) 23-ші дәрежесі Төрт капеллан оқиғасына негізделген, ол "Құдайға сенім адамдарға деген махаббатқа, тіпті ең жоғары жеке құрбандыққа дейін көрінеді" дегенді үйретеді. Александр Д. Гуд атындағы бастауыш мектеп, Йорк, Пенсильвания штаты. Оқушылар жыл сайын Төрт капелланды құрметтейді. Four Chaplains Memorial бассейні, ардагерлер ауруханасы, Бронкс, Нью-Йорк штаты. Форт Леонард Вудта орналасқан Колумб рыцарларының 13901 нөміріндегі кеңесі "Төрт капеллан кеңесі" деп танылады.