Кіріспе

Канадалық саясаткер Энтони "Тони" Яно (1957 жылы туған) – кәсіпкер және бұрынғы канадалық саясаткер. Ол 1993–2006 жылдары Канаданың Либералдық партиясынан Троица—Спадина округінің депутаты, ал 2004–2006 жылдары Отбасылар және күтушілер министрі қызметін атқарды.

Жеке өмір

1957 жылдың 2 қаңтарында Торонтода (Онтарио) дүниеге келген Янно Торонто университетін ғылым бакалавры дәрежесімен бітірді. Ол әйелі Кристин Иннеспен төрт бала тәрбиелеп отыр. Ол сондай-ақ бұрынғы Онтарио провинциялық депутаты және кабинет министрі Джозеф Кордианоның туысы. Оның әйелі Кристин 2008 және 2011 жылғы федералды сайлауларда Тринити Спадина округінен либералдық партияның үміткері болды.

Саясат

Яно ұзақ жылдар бойы саяси ұйымдастырушы болды және 1980-ші жылдары Торонтода көптеген итальяндық канадалықтарға федералды және провинциялық либералдық үміткерліктерді жеңуге көмектесті. Сондай-ақ, ол 1990 жылы либералдық көшбасшылық сайлауы кезінде Торонтодағы ірі итальяндық-канадтық қауымының Жан Кретьенге қолдау көрсетуін ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Ол алғаш рет 1988 жылғы сайлауда төрт либералдан тұратын топтың бір бөлігі ретінде федералдық лауазымға үміткер болды. Автор Уильям Джонсонның сөзіне сүйенсек, бұл топ «Метро Торонто саясатына жаңа күйбелең әкелді». Топқа Джо Вольпе, Арминдо Силва және Джасбир Сингх кірді, олар Торонто аймағында үміткерліктерді қамтамасыз ету үшін бірлесіп жұмыс істеді және белсенді тактика қолданды. Яно Торонтодағы Тринити-Спадина округінен үміткер аталды, бірақ оны Жаңа демократиялық партияның өкілі Дэн Хип жеңіп шықты. Ол 1993 жылғы сайлауда қайта қатысып, либералдардың Онтариодағы барлық орындарды жеңіп алған сайлауында депутат болды. Яно 2006 жылы жеңілгенге дейін келесі 13 жыл бойы Тринити-Спадина округін өкілдік етті. Онтариодағы көптеген орындар премьер-министр Жан Кретьен басқаратын либералдардың жеңісімен енді, ал Тринити-Спадина округі әр сайлауда қызықты күреске толы болды. Яно төрт федералдық сайлауда түрлі этникалық топтардың өкілдері бар орталық округті сақтап қалды, Жаңа демократиялық партияның кандидаттарынан күшті бәсекеге тап болды. Оның қолдауының көп бөлігі итальяндық, португалдық және қытайлық қауымдардан келді. Торонтоның дәстүрлі Кіші Италия және Қытай аудандары осы округтің құрамында орналасқан. Яно 1997 жылғы сайлауда Торонто қалалық кеңесінің мүшесі Оливия Чоуды, ал 2000 жылғы сайлауда NDP партиясынан бақ сынаған The Globe and Mail газетінің журналисі Майкл Вальпиді шамалы айырмамен жеңді. 2004 жылғы сайлауда Яно кеңесші Чоумен қайта кездесті және либералдардың демеушілікке қатысты жанжалға байланысты азшылық үкімет құруына байланысты аз айырмамен қайта сайланды. 2004 жылдың 20 шілдесінде Яно Пол Мартиннің кабинетінде «Отбасылар және күтім қызметтері» министрінің орынбасары болып тағайындалды. 2006 жылғы сайлауда Яно үшінші рет Чоумен күш сынасты. Бұл жолы ол оны жеңіп, 46% дауыс жинады, ал Яно 40% дауыс алды. Кейбір сарапшылар Яноның жеңілісін Торонто портының басқармасы мен Торонто қалалық әуежайына деген қолдауымен байланыстырды. Яно басқарманың құрылуына немесе саясатына ресми қатысы болмаса да, ол аралдық әуежайдың көпірінің жобасын тоқтатуға байланысты басқармаға төленген даулы соманы қорғады. Партияның салықты қайтару туралы ұсынысы да оның сайлау науқанына көмектеспеді, өйткені либералдар көптеген ірі канадалық қытайлық ұйымдармен кеңеспеді (өздерінің мәлімдемесіне қарамастан), уәделенген сома 12,5 миллион доллардан 2,5 миллион долларға дейін төмендетілді, ал алдын ала шарт бойынша үкімет кешірім сұрамайтын болды, ал үш оппозициялық партия толық кешірім сұрауға уәде берді. Либералдардың бірнеше қателіктері Яноның беделіне кері әсер етті, соның ішінде либералдардың Онтариодағы федералдық бөлімінің атқарушы вице-президенті Майк Кландер өзінің блогында Чоуды Чоу-Чоу итімен салыстырып, оның күйеуін «қатыгез» деп атады. Кландер бұл сөзі үшін кешірім сұрап, лауазымынан кетті.

Кейінгі өмірі

Сайлаудан кейін 2006 жылдың 11 ақпанында The Globe and Mail газеті Айноның Мартиннің орнына Либерал партиясының төрағалығына үміткер болу мүмкіндігін бағалау үшін "партиялық кеңес телефондары арқылы белсенді түрде байланысқа түскенін" хабарлады. 2006 жылдың 8 сәуірінде Ианно мырза Canadian Press агенттігіне партия төрағалығына қатысуға шешім қабылдағанын айтты, бірақ ол нәтижелі болмады. 2010 жылдың 9 наурызында Онтарио бағалы қағаздар комиссиясы Ианноға қарсы, оның "қоғамдық мүддеге қарсы әрекет еткені" саналған негізде нарықты манипуляциялау бойынша айып тақты. Ианно бұл айыптауларды жоққа шығарды. Бұл мәселе 2011 жылдың қыркүйек айында комиссия отырысында қарастырылды. Ианно 100 000 доллар айып төлеп, бес жылға қор брокері ретінде жұмыс істеуге тыйым салынған келісімге келді.