Кіріспе

Сиднейдегі технология мұражайы, Австралия

Powerhouse мұражайы Сиднейдегі Қолданбалы өнер және ғылым мұражайының (MAAS) негізгі бөлімшесі болып табылады және Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметіне тиесілі. Powerhouse – Нью-Саут Уэльстегі Ультимодағы бас орталығы бар мұражайлар жиынтығы, ал қалғандары – Обсерватория төбесіндегі тарихи Сидней обсерваториясы және Касл-Хиллдегі Музейлерді зерттеу орталығы. Ультимодағы ғимарат 2024 жылдың ақпанынан бастап шамамен үш жылға реконструкция үшін жабылады. Powerhouse Parramatta 2025 жылы ашылуы күтілуде. Көбінесе ғылым мұражайы деп сипатталғанымен, Powerhouse әртүрлі технологияларды қамтитын, декоративтік өнер, ғылым, коммуникация, көлік, костюм, жиһаз, медиа, компьютерлік технологиялар, ғарыш технологиялары және бу машиналары сияқты алуан түрлі коллекцияға ие. Мұражай 125 жылдан астам уақыт бойы әртүрлі нысандарда жұмыс істеп келеді, бұрын Жаңа Оңтүстік Уэльстің технологиялық, өнеркәсіптік және санитарлық мұражайы (1879–1882) және Технологиялық мұражай (1893 жылдың тамызынан 1988 жылдың наурызына дейін) деп аталған. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, коллекцияда соңғы 135 жылда жиналған 500 000-нан астам зат бар, олардың көпшілігі 1988 жылдан бері орналасқан жерінде көрсетіліп немесе сақталады – бұл 1902 жылы салынған және Сиднейдің танымал туристік орны болып табылатын Ультимоның ішкі батыс аймағындағы электр трамвайының электр стансасы. Федерация стиліндегі ғимарат Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметінің Мемлекеттік мұралар тізіліміне енгізілген. 1988 жылы Австралияның екі жүз жылдығына арналған Лайонел Гленденнинг жобалаған қазіргі ғимарат архитектура саласындағы «Sir John Sulman» жүлдесіне ие болды. Онда коллекциядағы үлкен, сирек бу машиналарын іске қосу үшін ескі қазандықтан жұмыс істейтін арнайы орнатылған бу жүйесі бар.

Тарих

Powerhouse мұражайының бастауы 1878 жылы Австралия мұражайының қамқоршыларының ұсынысымен, сондай-ақ 1879 жылғы Сидней халықаралық көрмесі мен 1880 жылғы Мельбурн халықаралық көрмесінен басталады. Сидней халықаралық көрмесі Корольдік ботаникалық бақтардың аумағында орналасқан, арнайы салынған көрме ғимаратында өткізілді. Көрме аяқталғаннан кейін Австралия мұражайы (Сиднейдің табиғи тарих мұражайы) ең жақсы экспонаттарды іріктеу үшін комиссия құрды. Жаңа мұражай Жаңа Оңтүстік Уэльс Технологиялық, Өнеркәсіптік және Санитарлық мұражайы деп аталды; оның мақсаты – халықтың тұрмыс деңгейі мен денсаулығын жақсарту жолдарын көрсету үшін соңғы өнеркәсіптік, құрылыс және дизайндық жаңалықтарды ұсыну болды. 1882 жылдың қыркүйегінде жаңа мұражай ашылмас бұрын өрт Бақ сарайын толығымен қиратты, мұражайдың алғашқы кураторы Джозеф Генри Мейденге ең төзімді артефакттардан ғана тұратын коллекция қалды, соның ішінде Сейлондық пілдің гафиттен жасалған мүсіні, өрттен керемет түрде аман қалған. Мейден коллекцияны қайта құруға кірісті, бірақ келесі он жыл бойы жаңа мұражай өзін Сидней ауруханасының моргымен бөліскен "Домен"дегі үлкен қалайы сарайда тапты. Шіритін мәйіттердің иісі санитарияны жақсартуға арналған мекеме үшін ең жаман жарнама еді. Соңында, қарсылық көрсетудің нәтижесінде мұражай үш қабатты ғимаратқа көшірілді; Домендегі Ауыл шаруашылығы залында уақытша орналасқан, Ультимодағы Харрис көшесіндегі жаңа, арнайы салынған ғимаратқа және жаңа атау алды: "Технологиялық мұражай". Жаңа орналасқан жері Сидней Техникалық колледжіне жақын болды және студенттерге материалдық шабыт беруді көздеді. Уақыт өте келе оның атауы Қолданбалы өнер және ғылым мұражайы болып өзгерді, сондай-ақ ол Жаңа Оңтүстік Уэльстің негізгі өнеркәсіптік және тау-кен орталықтарында, соның ішінде Брокен Хилл, Альбери, Ньюкасл және Мейтлендте филиалдар ашты. Ол Харрис көшесіндегі негізгі алаңын да тез кеңейтті және 1978 жылға қарай жағдай нашарлап, көптеген экспонаттар әдепкіде оның шатырына тығылып, ондаған жылдар бойы көрмеге қойылмады. 1978 жылдың 23 тамызында премьер-министр Невилл Вран Харрис көшесіндегі жердің солтүстігінде бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан, тозығы жеткен Ультимо электр стансасының мұражайдың жаңа тұрақты үйі ретінде, оған іргелес бұрынғы Ультимо трамвай депосы ретінде белгіленетінін хабарлады. Мұражай 1988 жылдың 10 наурызында жаңа орналасқан жерінде Powerhouse мұражайы ретінде қайта ашылғанға дейін жақын жердегі трамвай сарайларында Powerhouse мұражайы – Бірінші кезең ретінде аралық кезеңді өткізді. Мұражайдың негізгі ғимаратында бес қабат, үш аула және кафетерий, сондай-ақ бірнеше кеңселер бар. Шеберханалар, кітапхана, қойма және қосымша кеңселер трамвай деполарында орналасқан (әлі күнге дейін "Бірінші кезең" деп аталады). Мұражай коллекциясының көлемі мен үнемі кеңейіп отыратын сипаты мұражайдан тыс қоймалардың да сақталуын талап етеді. Жаңа Powerhouse Александрияда сақталған жүздеген құндылықтарды қалпына келтіріп, "оларды шамамен бір ғасырдан бері алғаш рет көрмеге қоюға мүмкіндік берді". 1982 жылы мұражайға Сидней обсерваториясы қосылды. Мұражай 1988 жылдың наурыз айында 500 Харрис көшесіне көшіп, жаңа орналасқан жерінен жаңа атын алды. 1982 жылы жұмыс істейтін обсерватория ретінде жабылғаннан кейін, Сидней обсерваториясы Қолданбалы өнер және ғылым мұражайының құрамына енді, өйткені мұражай әлі де ресми түрде осылай аталды, бірақ 1988 жылдан бастап бұл атау маркетингтік материалдарда Powerhouse мұражайы брендінің пайдасына қолданылмады.

Параматадағы қосымша орын

2020 жылдың 4 шілдесінде Ultimo ғимаратын бұзу және оның коллекцияларын көшіру орнына оны сақтап, жаңарту және Параматтада қосымша орын салу туралы шешім қабылданды. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының премьер-министрі бұл, технология, ғылым, инженерия және дизайн салаларында екі маңызды орында ерекше келушілерге мүмкіндік беретінін" айтты және АҚШ-тағы Смитсон мұражайлары сияқты, мекеменің коллекциялары бірнеше орталықта көрсетіледі. Сидней мен Параматта үшін сыншылар бұл "әркімнің де зиянына" болады деп мәлімдеді, екі қала да маңызды мұраларын жоғалтады. 2020 жылдың 29 шілдесінде NSW үкіметі Powerhouse мұражайының ең ірі үш экспонатын – Болтон мен Уатттың бу машинасы, №1 локомотив және «Каталина» ұшатын қайығын көшіру жоспарларынан бас тартқанын хабарлады. Сиднейдің Powerhouse мұражайының жоспарланған үш орталығы – Ультимодағы қолданыстағы ғимарат, Параматта өзенінің жағасы, Касл-Хиллдегі Мұражай зерттеу орталығы және Сидней обсерваториясы болды. Ultimo орнында сақтау туралы шешім Powerhouse мұражайын жабудың мәдени зиянына және COVID-19 пандемиясының өнер мен мәдени мұраға тигізген ауыр әсеріне байланысты халықтың санасының артуы аясында қабылданды. Параматтадағы ғимараттың жобасы кейіннен ұсынылған көрме алаңын және зерттеушілерге арналған пәтерлерді азайту арқылы, сондай-ақ өзенге қарай жасалған аралықты ұлғайту арқылы өзгертілді. 2021 жылдың наурыз айында, қатты жаңбыр кезінде, жоспарланған аумақ екі жылдың ішінде екінші рет суға батты. Өзеннің жағасына қарай жасалған аралықтың ұлғаюына қарамастан, сарапшылар коллекциядағы заттарға, әсіресе қағаз, мата және ағаштан жасалған нәзік заттарға ылғалдың артуынан келтірілетін қалпына келмейтін зиянға алаңдады. 2020 жылдың қарашасында Уиллоу Гроувты «кірпіштен кірпішке» көшірудің жаңартылған жоспары да қосымша дау тудырды, Ұлттық кеңес мұндай нәзік материалдан жасалған ғимаратты бөлшектеудің қымбатқа түсетін және «апатқа» әкелетін сәтсіздік болатынын ескертті. Powerhouse Parramatta 2025 жылы ашылуы күтілуде.

Ultimo алаңын жабу және қайта дамыту

2023 жылдың желтоқсанында өнер министрі Джон Грэм Ultimo алаңының ақпан айының басынан бастап үш жылға дейін жабылатынын, маңызды жаңартулар мен қайта құру жұмыстары үшін мүмкіндік туатынын хабарлады. Жаңа қоғамдық алаң салу жоспарлануда, сондай-ақ кіреберіс Орталық стансадан "The Goods Line" жаяу жолына қаратылып орналастырылады. Ол МААС мекемесінің 5,5 жыл ішіндегі төртінші басшысы болды. 2023 жылдың желтоқсанына дейін ол осы қызметін атқаруда. Бұл қозғалтқыш 1986 жылы Америка Механикалық Инженерлер Қоғамы тарапынан тарихи механикалық инженерлік жетістік деп танылды. Тағы бір маңызды экспонат – №1 локомотив, 1854 жылы Роберт Стивенсон және компаниясы жасаған, Жаңа Оңтүстік Уэльсте жолаушылар пойызын тартқан алғашқы бу машинасы. Ең танымал экспонат – 1887 жылы 25 жасар Сидней сағатшысы Ричард Смит жасаған "Страсбург сағаты" моделі. Бұл – Страсбург соборындағы (сол кезде Страссбург немесе Страсбург деп аталған) әйгілі Страсбург астрономиялық сағатының жұмыс істейтін үлгісі. Смит оны жасағанда түпнұсқасын көрген емес, бірақ оның уақытты өлшеу және астрономиялық функцияларын сипаттаған нұсқаулықтан жұмыс істеді. Музейде көрсетілген "Catalina Flying Boat Frigate Bird II" ұшағы – 1945 жылы Сэр Патрик Гордон Тейлор Австралиядан Оңтүстік Америкаға алғашқы рейсінде Жаңа Гвинеядан 29 әскерді әкелген ұшақ. Бұл әлемдегі кез келген мұражайдағы ең үлкен аспалы ұшақ. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Qantas Empire Airways компаниясының Catalina ұшақтарын пайдалануы Австралияның коммерциялық әуе тасымалдау қызметтерінің дамуына үлкен үлес қосты.

Көлік

Көлік көрмесі көліктің даму тарихын, атпен жүретін арбалардан бастап, бу машиналары, автомобильдер, ұшақтар және соңғы гибридтік технологияларға дейін көрсетеді. Көрмеде 87 жыл қызмет еткен, Австралиядағы ең ескі локомотив құрылысшысы – No. 1243 бу локомотиві қойылған. Ол теміржол платформасының макетінің жанында тұр, ал оның екінші жағында 1880 жылдарға жататын Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторының теміржол вагоны орналасқан. Бұл көрмеде сонымен қатар, 1980 жылдары вокзал жөнделген кезде мұражайға көшірілген орталық теміржол вокзалының бастапқы бағыт тақтасы да бар. Powerhouse мұражайы 1997 жылы жөнделген 3830 және 40 жыл рельстерден тыс болғаннан кейін 2009 жылы жөнделген 3265 локомотивтерін қалпына келтірді. Сиднейдің соңғы Хансом таксисін оның жүргізушісі мұражайға сыйға берді, ол оны Харрис көшесіндегі ғимараттың қақпасына тастап кетті. Сондай-ақ, атпен жүретін автобус және мотоциклдер жинағы да бар. Балкондардан көрінетін аспалы ұшақтардың ішінде Catalina ұшатын қайығы және алғашқы Flying Doctor Service ұшағы – Queenair Scout бар. Автомобильдердің арасында әлемдегі бар болғаны сегізінен бірі ғана сақталған 1913 жылғы Sheffield Simplex машинасы да бар. Төрт минуттық фильмде қоғамдық көліктің ескі кадрлары көрсетіледі. Powerhouse мұражайында Сидней трамвайлары C11 (1898), O805 (1909), R1738 (1938, осы типтегі алғашқысы), 28А бу трамвай моторы, 27s сүйеншік вагоны және 292 Манли ат вагоны да бар.

Бу революциясы

Бұл көрме ерекшелігі – мұнда көрсетілген қозғалтқыштардың көбісі толыққанды жұмыс жасайды және олардың бу күшімен жұмыс істеуі үнемі көрсетіледі. Боултон мен Уатт қозғалтқышы, музейдің локомотивтері, бу жүк машиналары және тягалық қозғалтқыштарымен бірге, бұл 1770 жылдардан 1930 жылдарға дейінгі бу күшінің даму жолын көрсететін бірегей, жұмыс істейтін жиынтық. Көрмеде 1830 жылдарға жатқан Модсли қозғалтқышы, Рэнсом мен Джефрис өндірген ауыл шаруашылығына арналған қозғалтқыш және Брокен Хилл өрт сөндіру бригадасының атпен тартылатын сорғысы да бар. Мұражайда механикалық музыкалық аспаптардың жинағы сақталған, олардың ішінде жәрмеңкелік баррелді орган бу көрмесінде орналасқан және ол кішкентай жәрмеңкелік қозғалтқышпен қоздырылады.

Уақыт пен кеңістік

Ең танымал экспонат – музейдің Страсбург соборындағы Страсбург астрономиялық сағатының моделі (сол кезде Страсбург немесе Страсбург деп аталған). Бұл көшірме 1887 және 1889 жылдар аралығында 25 жастағы Сиднейлік сағатшы Ричард Бартоломью Смит жасаған, жұмыс істейтін модель. Ол түпнұсқаны еш көрмеген, бірақ оның уақытты өлшеу және астрономиялық функцияларын сипаттаған буклет бойынша жұмыс істеген. "Ғарыш" көрмесі ғарыш және оған қатысты жаңалықтарды зерттейді. Онда толық өлшемдегі ғарыш шаттлының кабинасының үлгісі бар. Көрмеде Австралия спутниктері туралы ақпарат бар және жер астындағы уақытша көрме галереясы мен екі бүйірлік кіреберіс арқылы Көлік көрмесімен байланысады. Powerhouse мұражайында 1860–1861 жылдары жасалған 7 ½ дюймдық Мерц телескопы бар.

Қоршаған орта

"ЭкоЛогика" көрмесі қоршаған ортаның алдындағы мәселелерге, адамның оған тигізетін әсеріне, сондай-ақ бұл әсерді тоқтату жолдары мен технологияларына арналған. "Ecohouse" деп аталатын үй макеті бар, онда адамдар шамдардың жарық деңгейін өзгертіп, оның нәтижесін көре алады, сондай-ақ басқа энергияны қолдану симуляторлары мен "экологиялық із" ойыны да ұсынылады. Көрмеге 17 ғасырға дейін сақталған жылдық сақиналарында уақыт белгісі көрсетілген ағаш бөлігі де кіреді.

Компьютерлер мен қосылыстар

"Интерфейс: адамдар, машиналар, дизайн" технологияның адамдарға тигізген әсерін зерттейді. Жазу машинасынан Тамагочиге дейінгі компьютерлік технологиялар галереясы. Компьютерлік технология әлемінде жасалған сәтті және сәтсіз дизайндық тәсілдерді қарастырады.

Тәжірибелер

"Эксперименттер" – ғылыми көрме, онда магнетизм, жарық, электр, қозғалыс және сезімдердің түрлі аспектілерін көрсететін интерактивті экспонаттар бар. Олардың ішінде шоколадтың қалай жасалатынын түсіндіріп, шоколадтың төрт "сатысын" татып көруге болатын құрал да бар. Сонымен қатар, өрт сөндіру машинасының алдыңғы бөлігінің толық көлемді моделі орналасқан, ол дабыл мен шамдарын қосу үшін педальмен жасалатын күшті өлшейді, ал қолмен басқарылатын теміржол моделі магниттік жүйе арқылы рельске электр тогын жеткізеді. Көрермендердің ең көп ұнататын нәрсесінің бірі – плазма шарлары, олардың ішіндегі жарқыраған газ арқылы электр тогы ағынын көрсетіп, қол тигізгенде өзгеріске ұшырайды.

Өнер және өнеркәсіп

Мұражайда Доултон керамикасы және басқа да керамикалық бұйымдардың, сондай-ақ өнеркәсіптік жабдықтар мен жиһаз сияқты өнеркәсіптік дизайнның мол және маңызды коллекциясы сақталған.

Австралияның танымал мәдениеті

Түрлі көрмелер австралиялық халық мәдениетіне құрмет көрсетті. Олардың кейбіреулері «Қорапта: австралиялық теледидардағы ұлы сәттер 1956–2006» (Австралия теледидарының 50 жылдығына арналған құрмет) және «80-ші жылдар қайта келді» (Австралиядағы 1980-ші жылдардағы өмірге көз жүгірту) көрмелерін қамтыды.

Өнер

Өнерге бағытталған уақытша көрмелер қатарында Фаберже көрмесі, Палестина қазыналары көрмесі, Strictly Mardi Gras көрмесі, Christian Dior көрмесі, Одри Хепберн көрмесі, Кайли: көрме – бұл Кайли Миногге және оның музыка, сахна және киноға қосқан үлесіне арналған көрме, онда оның көптеген костюмдері қойылған. «Диана: тойлау» атты көрмеде ханшайым Диананың туған үйі Альторптан алынған коллекциядағы заттар, оның ішінде оның үйлену көйлегі, отбасылық әшекейлер және Диананың бала кезіндегі кадрлары көрсетілді. 2011–2012 жылдары өткен «Гарри Поттер: Көрме» тағы бір танымал көрме болды, онда «Гарри Поттер» фильмдерінің сегіз туындысынан алынған нағыз костюмдер мен декорациялар, соның ішінде алтын снитч, «Нимбус 2000» және «От жарғышы» сыпырғыштары, сондай-ақ барлық басты кейіпкерлерге байланысты түрлі артефакттар қойылды. 2011 жылы «The Wiggles» тобының 20 жылдығын мерекелеу үшін Powerhouse мұражайы «The Wiggles көрмесін» ұйымдастырды, онда топтың және «The Cockroaches» тобының естеліктері көрсетілді, себебі топтың екеуі бұрын «The Cockroaches» тобының мүшелері болған. Көрме өте танымал болғандықтан, ол мұражайдың тұрақты көрмелерінің бірі ретінде сақталды.

Киноға арналған

1988 жылдан бері Powerhouse бірнеше ірі уақытша көрмелерге төсек берді, оның ішінде «Жұлдызды жол», «Сақиналардың иесі» және «Жұлдызды соғыстар: Ғылым мен қиялдың қақтығысы» сияқты танымал кино франшизаларына негіделген көрмелер де болды. Бұл көрмеде барлық алты «Жұлдызды соғыстар» фильмінен модельдер, реквизиттер мен костюмдер, сондай-ақ қиялдың іске асуына көмектесетін жаңа технологиялық жетістіктер көрсетілді.

Мұражайлар зерттеу орталығы

Музейдің қолданбалы өнер және ғылымдар коллекциясының шамамен 95 пайызы кез келген уақытта қоймада сақталады. 2004 жылдың соңынан бастап, оның 60 пайызы Сиднейдің солтүстік-батыс аймағындағы Касл-Хиллге жаңа орынға көшірілді. Құрылысы [құны көрсетілмеген] долларға түскен бұл нысан жеті үлкен сарайдан тұрады, олардың бірі ұшақ ангары сияқты үлкен, және олардың ішінде Трафальгар шайқасындағы Нельсоннің флагманының масты бөлігі және 1960 жылдары Лейк-Эйр көлінде әлемдік жылдамдық рекордын жасаған Дональд Кэмпбелл басқарған Блубирд Протеус CN7 машинасының қосалқы дөңгелегі сияқты артефакттар сақталады.

Жабылу

2024 жылдың 4 ақпанында Powerhouse 2027 жылға дейін уақытша жабылуға дейін соңғы күнін аяқтады. Қоғамдық тыңдаулар 2024 жылдың 25 ақпанына дейін өтеді.