Кіріспе

Сиднейдегі мұражай, Австралия

Сиднейдегі мұражай – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сиднейдің орталық бизнес ауданындағы Уильям көшесі, 1-үйінде орналасқан мұражай. Бұл Австралиядағы ең көне мұражай және әлемдегі ең көне бесінші табиғи тарих мұражайы, табиғи тарих және антропология салаларында халықаралық беделге ие. Ол алғаш рет қазіргі еуропалық үлгідегі мәдени және табиғи тарихтың энциклопедиялық қоймасы ретінде жоспарланып, дамытылды және омыртқалы және омыртқасыз жануарлар зоологиясы, сондай-ақ минералогия, палеонтология және антропология жинақтарын қамтиды. Көрмелерден басқа, мұражай аборигендерді зерттеу және қоғамдық бағдарламалармен де айналысады. Мұражайдың алғашқы жылдарында жинақтау басты міндет болды, ал үлгілер көбінесе британдық және басқа еуропалық институттармен алыс-сауда жасалды. Мұражайдың ғылыми беделі өзінің жарияланған еңбектері бар ғалым Герард Крефттің кураторлық қызметі кезінде қалыптасты. Мұражай Сиднейдің орталық бизнес ауданында Уильям көшесі мен Колледж көшесінің қиылысында, Жаңа Оңтүстік Уэльстің Сидней қаласының жергілікті басқару аймағында орналасқан. Ол бастапқыда Колониялық мұражай немесе Сидней мұражайы деп аталды. Мұражай 1836 жылдың маусым айында кіші комитет отырысында өткен пікір таласында "Австралия мұражайы" деп атауға шешім қабылданды. Австралия мұражайы ғимараты мен оның коллекциясы 1999 жылдың 2 сәуірінде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұралар тізіліміне енгізілді. Қазіргі бас директоры және атқарушы директоры – Ким МакКей.

Құру

Музейдің құрылуы алғаш рет 1821 жылы Австралиялық философиялық қоғам тарапынан жоспарланған, бірақ экспонаттар жиналғанмен, қоғам 1822 жылы таратылды. 1826 жылы Лондондық Линней қоғамының мүшесі, энтомолог Александр Маклей келді. Жаңа Оңтүстік Уэльс колониялық хатшысы болып тағайындалғаннан кейін, ол музейді құру үшін лоббилеуді бастады. Музей 1827 жылы сол кездегі Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы Эрл Батерст тарапынан құрылды. Ол Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторына мемлекеттік музей құру ниеті туралы хат жазды және оның күтіміне жыл сайын қаржы бөлді. 1832 жылы Австралия музейінің кураторы Джордж Беннетт музейдің рөлін былай түсіндірді: "Австралиялық ескерткіштердің әдемі жинағынан" музей 21 миллионнан астам мәдени және ғылыми заттардан тұратын халықаралық деңгейде танылған жинаққа айналды. Музей таксономиялық және жүйелік зерттеулерде жетекші рөл атқарады, ал Лизард аралындағы зерттеу станциясында коралл рифтерінің экологиясы бойынша маңызды зерттеулер жүргізеді. Австралия музейі көрмелер мен басқа да қоғамдық іс-шаралар арқылы Австралия мен Тынық мұхитының бірегей флорасы, фаунасы және мәдениеттері туралы әртүрлі буынға хабарлап, оларды таң қалдырады. Ғимарат кеңейген сайын, жинақтар да көбінесе кеңейтілді. Музейдің 1827 жылғы алғашқы орны, мүмкін, Колониялық хатшының кеңсесіндегі бөлме болған, бірақ келесі отыз жылда ол 1849 жылы қазіргі орнына көшкенге дейін Сиднейде бірнеше басқа жерлерде орналасқан. Ұзын галерея – Жаңа Оңтүстік Уэльс колониялық архитектор Мортимер Льюис жобалаған қанаттың бөлігі және шамамен 1846 жылға дейін салынған ең көне ғимарат. 1963 жылы музейдің еден алаңы дерлік екі есеге ұлғайды, өйткені Джозеф ван дер Стин Үкіметтік архитектор Эдвард Фармердің басшылығымен Льюис ғимаратына іргелес алты қабатты кеңейтімді ғылыми және зерттеу жинақтары, анықтамалық кітапхана және қоғамдық мейрамхана үшін жобалады. Сонымен қатар, екі жер төлесі ғылыми қызметкерлерге жұмыс орындарын қамтамасыз етті. Бұл Халықаралық стильдегі кеңейтім Паркс/Фармер шығыс қанаты деп аталды. 1977 жылы музейдің 150 жылдығын мерекелеу үшін ғимараттың фасадына "Австралия музейі" деген қола әріптері қосылды. 2008 жылы Колледж көшесіндегі учаскеде жаңа Жинақ және зерттеу ғимараты салынды, ол ғалымдар үшін 5000 шаршы метр кеңсе, зертхана және қойма алаңын қосты. 2015 жылы музейдің "Кристалл залы" деп аталатын көміртегі нейтралды шыныдан жасалған кіреберісі ашылды. Нейсон Мёркатт жобалаған бұл ғимарат кіруді Уильям көшесіне қайта бағыттап, аспалы жол арқылы қол жеткізуді қамтамасыз етті. 2016 жылдың желтоқсанында музей 285 миллион долларлық бас жоспарын жариялады, онда учаскенің шығысында 13 қабатты ғимаратты салу және үлкен орталық шыныдан жасалған атриумды қосу арқылы қол жетімді көрме алаңын кеңейту ұсынылды. Жаңартудан кейін музейге кіру тегін болады және ғимарат онда жүргізілетін жинақтар мен ғылыми зерттеулердің маңыздылығына сай физикалық кеңістікті қамтамасыз етеді.

Әкімшілік

Музей 1836 жылдың маусымына дейін, Австралия мұражайы мен ботаникалық бақтың Басқару комитеті құрылғанға дейін, колониялық үкімет тарапынан тікелей басқарылды. Әрбір мекеме үшін шағын комитеттер құрылды. Бұл комитеттердің мүшелері көбінесе Сиднейдің саяси және ғылыми қауымдастығының жетекші өкілдері болды; ал Маклей әулетінің өкілдері 1853 жылға дейін қызмет етті, одан кейін комитет таратылды. Сол жылы үкімет Австралия мұражайы заңын қабылдап, осымен мұражайды заңды тұлға ретінде тіркеді және 24 мүшеден тұратын қамқорлар кеңесін құрды. Бұрынғы комитет төрағасы Уильям Шарп Маклей осы кеңестің төрағасы болып қызметін жалғастырды.

Кураторлар мен директорлар

"Куратор" лауазымы 1918 жылы "директор және куратор" деп аталды, ал 1921 жылдан бастап "директор" болып өзгертілді. 1948 жылы "ғылыми көмекшілер" (ғылыми қызметкерлер) "кураторлар" және "ассистент-кураторлар" болып қайта тағайындалды. 1983 жылы қайта ұйымдастыру кезінде куратор лауазымы "жинақ менеджері" деп өзгертілді. Тәртіп Лауазым иесінің атауы Басталу күні Аяқталу күні Қызмет мерзімі Ескертулер1 Уильям Холмс Қамқоршы 1829 06 16 1835 жыл Холмс 1831 жылдың тамызында Мортон шығанағында үлгілер жинаған кезде қаза болды.2 Джордж Беннет Куратор 1835 1841 жыл Беннет музей коллекцияларын каталогтаған алғашқы адам болды.3 Әулие У. Б. Кларк 1841 1843 жыл 4 Уильям Шеридан Уолл 1845 1858 жыл Музейдің көп жылғы коллекционері. Жаңа сперматозоид китінің тарихы мен сипаттамасы (Сидней 1851) 6 Саймон Руд Питтард 1861 1861 жыл 7 Джерард Крефт 1861 1874 жыл 8 Эдвард Пирсон Рамсей 1874 1894 жыл Рамсей институттағы ғылыми қызметкерлерді жұмысқа алуды күшейтті. Музейдің каталогтары, алғаш рет Беннетт құжаттаған, музейдің алғашқы ғылыми басылымдары болды, бірақ ғылыми қызметкерлердің қосылуымен және осы арқылы зерттеу нәтижелерімен 1890 жылы Рамсей Австралия мұражайының тізімдерін бастады, бұл басылым бүгінгі күнге дейін жалғасуда.9 Роберт Этеридж, кіші 1895 1918 Директор және куратор 1918 1919 10 Чарльз Андерсон Директор 1921 1940 жыл 11 Артур Баш Уолком 1941 1954 жыл 12 Джон Уильям Эванс 1954 1966 жыл 13 Франк Талбот 1966 1975 жыл 14 Десмонд Гриффин 1976 1998 жыл 15 Майкл Арчер 1999 2004 жыл 16 Франк Ховарт 2004 2014 жыл 17 Ким МакКей 2014 жыл қазірге дейін МакКей бұл лауазымға тағайындалған алғашқы әйел.

20 ғасыр

1880 және 1890 жылдары ғылыми қызметкерлердің далалық жинау жұмыстарынан кейін, далалық жұмыстар Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана қайта басталды. 1920 жылдары Жаңа Гвинеяға, Кермадек аралдарына және Соломон аралдарындағы Санта-Крусқа, сондай-ақ Австралияның көптеген аймақтарына, оның ішінде Квинсленд жағалауындағы Козерог аралдарына жаңа экспедициялар ұйымдастырылды. 19 ғасырда галереялар көбінесе үлгілер мен артефактілермен тығыз толтырылған үлкен көрме жабдықтарын қамтыды. 1920 жылдары мұражай көрмелеріне мекендеу орталарын көрсететін диорамалар қосылды, бірақ Роберт Этеридждің (1895–1919) басшылығымен басталған және 1954 жылы Джон Эванстың тағайындалуына дейін, музейдің өзі көбінесе өзгеріссіз қалды. Джон Эванстың басшылығымен қосымша ғимараттар салынды, бірнеше галереялар жаңартылды және жаңа Көрмелер бөлімі құрылды. Білім беру қызметкерлерінің саны да күрт артты. 1950 жылдардың соңына қарай барлық галереялар толығымен жаңартылды. Музейдің ғылыми зерттеулер саласындағы өсуі 1968 жылы құрылған экологиялық зерттеулер бөлімімен жалғасты. Музейді қолдау қоғамы, Австралия музей қоғамы (TAMS), қазіргі Музей мүшелері деп аталады, 1972 жылы құрылды, ал 1973 жылы Кэрнс маңындағы Жылбыр арал зерттеу станциясы (LIRS) ашылды. Австралия музейлік пойыз, алғашқы ауқымды жоба, 1978 жылдың 8 наурызында ресми түрде іске қосылды. Пойыз "саяхаттайтын цирктің керемет жаңа тұжырымы! Бір ғана айырмашылық – саяхаттайтын музейлік пойыз мектеп оқушылары мен Жаңа Оңтүстік Уэльс тұрғындарын табиғаттың ғажайыптарымен, эволюциямен және жабайы табиғатпен таныстырады". Екі вагондық пойыз Евлей вагондар жөндеу зауытында жаңартылып, 100 000 долларға Австралия музейінің экспонаттарымен жабдықталды. Бір вагонда жердің, жануарлардың және адамның эволюциясы көрсетілді. Екінші вагонда лекциялар оқылатын және көрнекі материалдар көрсетілетін орын болды. Пойыз 1988 жылдың желтоқсан айында жұмысын тоқтатты, бірақ музейдің аймақтық қауымдастықтармен жұмысы жалғасуда. 1991 жылы музей коммерциялық кеңес беру және жобаларды басқару тобын, Австралия музей бизнес қызметтерін (AMBS) құрды, қазір Австралия музей консалтингі деп аталады. 1995 жылы музейда қорғау, биоәртүрлілік, эволюциялық зерттеулер, геоәртүрлілік және "Адамдар мен орындар" салаларында жаңа зерттеу орталықтары құрылды. Бұл зерттеу орталықтары қазір музейдің табиғаттану ғылымдары жинақтау бағдарламаларына енгізілді. 1998 жылы джаму галереясы Кеден үйінде, Circular Quay-де ашылды, бұл музейдің Колледж көшесінен тыс алғашқы маңызды жаңа орны болды. 2000 жылдың соңында галерея жабылғанға дейін жергілікті мәдениетке арналған бірқатар көрмелер ұсынылды.

21 ғасыр

2001 жылы екі ауылдық серіктес мұражай құрылды: Кановиндрадағы «Балықтар дәуірі» мұражайы және Батерсттегі Австралияның қазба және минерал мұражайы, онда Уоррен Сомервилл сыйлаған минералдар мен динозаврлардың Сомервилл жинағы бар. 2002 жылы ICAC музей қызметкерінің зоологиялық коллекцияларды ұрлау фактісін тергеу үшін «Савой» операциясын бастады. 2011 жылы мұражай өзінің алғашқы мобильді қосымшасын – Австралияның ең қауіпті жануарлары туралы «DangerOZ» қосымшасын іске қосты. «Jurassic Lounge» 2011 жылдың басында Австралия мұражайы және коммерциялық емес «The Festivalists» компаниясының бірлесімен құрылды. Іс-шаралар, тікелей музыка, өнер, мәдени көрмелер және жаңа медиа элементтерін музей аумағындағы стандартты көрме алаңдарымен үйлестіретін «Jurassic Lounge» – жыл сайын екі маусымда сейсенбі күндері өтетін маусымдық көрме. «Jurassic Lounge» алғаш рет 2011 жылдың 1 ақпанында есігін ашты. Ол Австралия мұражайында жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін өтеді және бұл көрмеге қатысушылар Сиднейдің жаңа суретшілерімен, музыканттарымен және өнерпаздарымен танысуға мүмкіндік алады. 2018 жылғы іс-шараға бурлеск шоу, үнсіз дискотека, тікелей сурет салу, фотокабина, сондай-ақ музей жануарларымен (жылан және таяқшалы жәндіктермен) өзара әрекеттесу кірді. 2017 жылы мұражай ғалымдары Тасманиядағы жартылай шұңғылдың бір түрін Helicarion туысынан Attenborougharion туысына жіберді, ол мұражайдың өмірлік демеушісі Дэвид Аттенбороның құрметіне аталды, сондықтан ол Attenborougharion rubicundus деп танылды.

FrogID (Құрқақ ID)

2017 жылы мұражай Австралияның бүкіл аумағындағы бақалардың популяциясын сақтауға және олардың таралуын құжаттауға көмектесетін FrogID азаматтық ғылым жобасын бастады.

Көрмелер мен тұрақты галереялар

Музей 1854 жылдан қазіргі күнге дейін түрлі көрмелер қабылдап келді, оның ішінде тұрақты, уақытша және гастрольдік көрмелер, мысалы, "Қытай динозаврлары", "Арман фестивалі", "Табиғаттың сұлулығы: Скотт әпкелердің өнері" және "Жылдың жабайы табиғат фотографы". Кейбір көрмелер музейдің өзі кураторлық етіп, халықаралық деңгейде көрсетілді, олардың ішінде "Акулалар" және "Тираннозаврлар: Туысқандарымен танысыңыз" көрмелері бар.

Тұрақты галереялар

2008 жылы «Динозаврлар» және «Австралияны аман алып қалу» атты екі тұрақты галерея ашылды. 2014 жылы «Гарригарранг: Теңіз елі» тұрақты көрмесі ашылды, онда аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының халықтарына қатысты заттар қойылды. 2015 жылдың тамызында музейдің жаңа кіреберісі ретінде Кристалл залы ашылғанда, бұрынғы фойе, Барнет қанаты, «Жабайы планета» галереясының тұрақты орны болды – бұл 400-ден астам жануардың экспозициясы, эволюцияны және өмір ағашын зерттейтін және түсіндіретін көрме. 2017 жылы «Австралия мұражайының 200 қазынасы» тұрақты көрмесі «Вестпак Лонг галереясының» бөлігі ретінде қайта ашылды, бұл Австралияның алғашқы музей галереясы, бұрын «Ұзын галерея» деп аталған. Көрмеге қойылған заттардың ішінде сэр Дуглас Маусонның Антарктидаға жасаған экспедициясында қолданылған ағаш шана, египеттік мумия және капитан Джеймс Кук Гавайиге келгенде алған қауырсынды плащ бар. Кеңейтілген галереяда Австралия құстары галереясы да орналасқан. 2022 жылы тұрақты минералдар галереясы ашылды. 2023 жылдың соңында «Вансолмоана» – Тынық мұхитының жүздеген мәдени нысандарынан тұратын тұрақты көрме ашылды. Бұл 2015 жылы ашылған және сол кездегі әлемдегі ең ірі Тынық мұхиты өнерінің жинақтарының бірі деп есептелген уақытша «Тынық мұхитының рухы» галереясының орнын басты.

Басқа да көрнекті уақытша көрмелер

2012 жылы «Сидней ақсақалдары» атты көрме ашылды. Онда белгілі абориген фотографы Мервин Бишоптың «мәдениет, білім, денсаулық, қоғам және әлеуметтік әділеттің маңызды рөліне үлес қосқан» жергілікті ақсақалдардың фотосуреттері ұсынылды. Көрмеге Джон Мундиннің «Еора елінде қартаю» атты эссесі қоса тіркелді. Суреттері көрмеге енген ақсақалдардың арасында абориген би театры Redfern-нің негізін қалаушы Кристин Доннелли, аборигендердің денсаулық сақтау қызметін құрған Наоми Майерс, көптеген абориген ұйымдарының мүшесі және жетекшісі Сол Беллер, әнші-күйші Вик Симмс, сондай-ақ белсенділер мен көшбасшылар Дулси Фловер, Пол Коу және Лайл Мунро кірді. 2012–13 жылдары мұражайда «Ұлы Александр: 2000 жылдық қазыналар» көрмесі өтті, онда Санкт-Петербург, Ресейдегі Эрмитаж мұражайынан әкелінген артефакттар таныстырылды. 2014–15 жылдары мұражай «Ацтектер» көрмесін қабылдады, бұл Мексиканың 20-ға жуық мұражайынан әкелінген 200-ден астам артефакттардан тұратын жиынтық болды және Оңтүстік жарты шарда ацтектер тақырыбындағы алғашқы көрме еді. 2015 жылы «Жол ашарлар: Австралияның 50 ең ұлы саяхатшысы» көрмесі ашылды, ол Бурк пен Уиллстің, Нэнси Берд Уолтонның, Дик Смиттің, Джессика Уотсонның және Тим Джарвистің еңбектерін құрметтеді. 2021 жылы «Бұзылған» көрмесі ашылды, ол аборигендердің көзқарасымен Австралияның отарлану тарихын көрсетті. Мұражай 2021 жылы «Тутанхамон: Алтын фараонның қазынасы» көрмесін өткізуді жоспарлаған, бірақ COVID-19 пандемиясы салдарынан ол күшін жойды. Дегенмен, 2023 жылдың соңында мұражай «Рамзес және фараонның алтыны» көрмесін ашқан әлемдегі төртінші музей болды. Рамзестің саркофагы Австралия мұражайына берілетіні хабарланды, Сидней Мысырдан кейін бұл артефактіні көрсететін әлемдегі екінші қала атанды.

Мұра тізімі

2014 жылдың 14 қарашасына қарай, Австралия музейінің ғимаратында Австралияда ашылған алғашқы қоғамдық музей, Австралияның ең көне ғылыми және мәдени мекемелерінің бірі орналасқан. Алғашында мәдени және табиғи тарихтың энциклопедиялық қоймасы ретінде, қазіргі еуропалық үлгіде жоспарланып, дамытылған музей ғимараттары мекеменің дамуымен бірге, ішінара келушілерге жауап ретінде, Австралияның және жақын жатқан Тынық мұхиты аймағының табиғи тарихы туралы білімді іздеу және кеңейту мақсатында өзгерді. Музей 1846 жылы құрылысы басталып, 1857 жылы жұртшылыққа есігін ашқан, алғашқы тұрақты орнында қалып отыр. Қазіргі кезде оның негізгі көрме, әкімшілік және ғылыми-зерттеу жұмыстарына арналған кеңейтілген ғимарат кешені мекеменің өсуін, беделін, сондай-ақ Австралия үкіметі мен қоғамның ғылым мен зерттеуге деген көзқарасының эволюциясын көрсетеді. "Жас кезінде Рамзес Ливия мен Палестинада Сетимен бірге шайқасқан" деген мәтін "қазіргі Ливия және Палестина" деп аталатын аймақтарға қатысты жаңартылды. Бұл Австралия еврей қауымдастығының музейді "Ежелгі Египет туралы көрмеде "Палестина" сөзін дұрыс қолданбағаны" туралы айыптағаннан кейін жасалды. 2024 жылғы 3 қаңтарда көрме панелін жасаған Дүниежүзілік мұра көрмелері "көрме ешқандай саяси мәлімдеме жасауға ниеттенбегенін" және "көрменің кураторлық түпнұсқалығын сақтайтынын, сондықтан көрменің мәтіндік мазмұнын өзгерту жоспарында жоқ екенін" мәлімдеді.