Кіріспе

2004 жылғы Австрия президенттігін сайлау 2004 жылғы 25 сәуірде Австрияда президент сайлауы өтті. Австрия президенті лауазымы көбінесе рәсімдік сипатта болғанымен, президенттік сайлау партиялық негізде өткізіледі және бас партиялардың беделін бағалаудың көрсеткіші саналады. Сайлауда оппозициялық Австрия Социал-демократиялық партиясының (SPÖ) өкілі Хайнц Фишер жеңіске жетті. Ол биліктегі консервативтік коалицияның, Австрия Халық партиясы (ÖVP) басшылығымен жүргізілген, сыртқы істер министрі Бенита Ферреро Вальднерді басып өтті.

Науқан

Кампания 2004 жылдың қаңтар айында Ферреро Вальднер мен Фишердің сайысқа түсетінін жариялауымен басталды. Тағы бірнеше кандидаттар да өздерінің үміткерліктерін жариялады, бірақ оларды ең ірі партиялар қолдамады, олардың сайлау науқаны бұқаралық ақпарат құралдарында көрініс таппады және кандидатураларын қолдау үшін қажетті 6000 қол жинауға жетпеді. Атап айтуға боларлық ерекшелік – Ұлттық аудит басқармасының басшысы Франц Фидлер. Ақпан айының соңында ол кандидатурасын қарастырып жатқанын және маңызды, бірақ аты-жөні аталмаған саясаткерлердің қолдауына ие екенін мәлімдеді. Басым пікір бойынша, көпшілік дауысын алуға мүмкіндігі жоқ еді, бірақ оның қатысуы Ферреро Вальднер мен Фишердің арасында екінші тур өткізуге мәжбүрлейтін еді. Алайда, қаржылай қолдау көрсетушілер өздерінің есімдерін ашуға келмейтін болғандықтан, ол сайысқа түспеуді шешті. Науқан басталғанға дейін ÖVP және SPÖ «Әділеттілік шарты» туралы келісімге келді, оның орындалуын Конституциялық соттың бұрынғы төрағасы Людвиг Адамович басқаратын үш адамнан тұратын комиссия қадағалайтын болды. Комиссия алдындағы алғашқы шағымды SPÖ білдірді, олар ÖVP өздерінің бір ұранын ұрлағанын мәлімдеді. Комиссия бұл қоғамдық нормаларға сәйкес келмейтінін, бірақ «Әділеттілік шартында» тікелей тыйым салынбағанын анықтады. Екі партия да бұл шешімді өздерінің жеңісі деп бағалады. Кейін екі тарап та қарсыластарының митингтерде құнды заттар (көбінесе шоколадтар) таратқаны туралы шағымданып, комиссия бұл талаптарды қараудан бас тартты. Басқа шағымдар (келісілген Пасха демалысы кезіндегі жарнамалар, плакаттарды жыртып, бүлдіру) кері қайтарылды.

Платформалар

Фишердің сайлау науқаны өз кандидаттерінің Парламент Төрағасы қызметіндегі тәжірибесін, конституциялық құқық саласындағы біліктілігін және келісімге келу қабілетін жоғары бағалады. Феррероның сайлау науқаны Фишердің социалист болуына байланысты Федералды президенттен күтілетін бейтараптықты әрдайым сақтай алмайтынын айтты. Феррероның науқаны оның халықаралық байланыстарына, тілдерді білуіне (ағылшын, француз, итальян, испан) және Еуропалық Одақтың Австрияға қатысты санкциялары кезіндегі сыртқы істер министрі қызметіне тоқталды. Фишердің сайлау науқаны оның сыртқы істер министрі ретінде көп қателіктер жасағанын мәлімдеді және консервативті президенттің консервативті үкіметке тиімді қарсы салмақ бола алмайтынынан қаушады. Сайлау науқанының бастапқы кезеңінде сауалнамалар Фишердің 15%-дық үстемдігін көрсеткенімен, науқан барысында Ферреро бұл көрсеткішті қысқартты, бірақ сауалнамалар оған ешқашан шешуші басымдық берген жоқ.

Нәтижелер

2002 жылғы парламент сайлауында консервативті партиялар (ÖVP және Австрияның еркіндік партиясы, FPÖ) дауыстардың 52 пайызын алды, ал SPÖ және Жасылдар 46 пайызды алды. Бірақ, осы сайлауда көптеген консервативті дауыс берушілер үйлерінде қалды, және осы жағдай (Фишердің жоғары жеке танымалдығымен қоса) Феррероға берілген дауыстардың азаюына себеп болды. Ресми тіркелген дауыс берушілердің шамамен 70 пайызы қатысқан сайлау, австриялық стандарттар бойынша төмен деп есептелді.