Кіріспе

Австрияның консервативті саяси партиясы – Австрияның халықтық партиясы (Österreichische Volkspartei, ÖVP) – Австриядағы христиан демократиялық және либералды консервативті саяси партия. 2021 жылдың желтоқсанынан бері партияны уақытша Карл Нехаммер басқарып келеді. Қазіргі уақытта партия Ұлттық кеңесте 183 орынның 71-ін алып, ең ірі партия болып табылады және 2019 жылғы заңнамалық сайлауда сайлаушылардың 37,5% дауысын жинады. Партия барлық тоғыз штаттың заң шығарушы жиналыстарында өкілдік етіп, жеті штаттың үкімет құрамына кіреді, оның алтауын басқарады. ÖVP Халықаралық демократиялық одақ пен Еуропалық халық партиясының мүшесі. Еуропалық парламентте ЕХП тобымен бірге отырады; Австрияның 19 еуропарламент депутатының 7-сі ÖVP мүшелері. Бұл партия Еуропадағы мүшелік саны бойынша екінші ірі партия. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы Христиан-әлеуметтік партияның ресми емес жалғасы болып табылатын ÖVP, 1945 жылы Австрия Республикасы қайта құрылғаннан кейін құрылды. Содан бері ол Австрияның екі ірі саяси партиясының біріне айналды, Австрияның Социал-демократиялық партиясы (SPÖ) оның серігі. 1970 жылға дейін ең танымал партия болды және дәстүрлі түрде SPÖ-мен үлкен коалиция құрып билік жүргізді. 1945 жылдан 1966 жылға дейін үлкен коалициялардағы үлкен серіктес, ал 1986 жылдан 2000 жылға дейін және 2007–2017 жылдар аралығында кіші серіктес болды. ÖVP 1966 жылдан 1970 жылға дейін қысқа мерзімге жеке билік жүргізді. 1999 жылғы сайлаудан кейін партия 2003 жылға дейін Австрияның бостандық партиясымен (FPÖ) коалиция құрды, содан кейін Австрияның болашағы үшін альянсымен (FPÖ) коалиция құрылып, 2007 жылға дейін жалғасты. Себастьян Курц партия төрағасы болғаннан кейін партия имиджін өзгертті, дәстүрлі қара түсті бирюзаға ауыстырып, «Жаңа халық партиясы» (Die neue Volkspartei) деген қосымша атауды қабылдады. 2017 жылғы сайлаудан кейін ең ірі партияға айналып, FPÖ-мен коалициялық үкімет құрды. Бұл коалиция 18 айдан кейін тарап, 2019 жылғы сайлауға әкелді, нәтижесінде ÖVP Жасылдармен жаңа коалиция құрды.

Тарих

ОВП – 1893 жылы Вена қаласының мэрі және өте даулы оңшыл популист Карл Люгер құрған Христиандық-әлеуметтік партияның мұрагері. Партия құрылған кездегі мүшелерінің көпшілігі Аншлюсқа дейін Христиандық-әлеуметтік партияның мүшесі, канцлер Энгельберт Доллфусс басқарған бұрынғы Отан фронтына жатқан. Кейде Гитлерге қарсы тұрғаны үшін ОВП мүшелері құрмет көрсеткенімен, Доллфустың режимі авторитарлық сипатта болды және австрофашизм деп аталды. Қазіргі түрінде ОВП 1945 жылы Австрияның тәуелсіздігі қайта орнатылғаннан кейін құрылды және содан бері Федералдық жиналыста өкілдік етіп келеді. Федералдық жиналыстағы орын саны бойынша ОВП үнемі ең күшті немесе екінші ең күшті партия болып табылады және Австрияның көптеген федералдық кабинеттеріне жетекшілік етті немесе кем дегенде серіктес болды. 1945 жылғы Австрия парламенттік сайлауында ОВП Австрияның соғыстан кейінгі алғашқы сайлауында үлкен жеңіске жетіп, халықтың дауысының шамамен жартысын және заң шығарушы органда абсолютті көпшілікті жеңіп алды. Алайда, Бірінші Республиканы мазалаған шамадан тыс партиялық белсенділік естелігі ОВП-ны 1945 жылдың басында тәуелсіздік қайта орнатылғаннан бері елді басқарып келген Австрия Коммунистік партиясымен (КПӨ) және Австрия Социал-демократиялық партиясымен (СДП) үлкен коалицияны сақтауға итермеледі. ОВП 1966 жылға дейін СДП-мен коалициядағы үлкен серіктес болып қалды және 1966 жылдан 1970 жылға дейін жеке билік етті. 1986 жылы үкіметке қайта кірді, бірақ 1945 жылы Австрияның тәуелсіздігі қайта орнатылғаннан бері саясаттағы барлық маңызды мүдделі топтармен кеңесу қажеттігіне байланысты ешқашан толығымен биліктен шыққан емес. 1999 жылғы Австрия парламенттік сайлауынан кейін бірнеше айлық келіссөздер 2000 жылдың басында ОВП-ның оңшыл популисттік Австрияның бостандық партиясымен (АБП) коалициялық үкімет құруымен аяқталды. АБП сайлауда ОВП-дан бірнеше жүз дауыс көп алды, бірақ үкіметке жетекшілік ету үшін тым даулы деп саналды. ОВП-ның Вольфганг Шюссель Австрияның 1970 жылдан бергі алғашқы ОВП канцлері болды. Бұл Еуропадағы кең тараған наразылықты тудырды және Еуропалық Одақ Австрияға ресми емес дипломатиялық санкциялар салды, бұл мүше мемлекетке санкциялар салынған алғашқы жағдай болды. Екіжақты қатынастар тоқтатылды (үкіметаралық деңгейдегі байланыс пен кездесулерді қоса алғанда) және Австрия кандидаттарына Еуропалық Одақтың халықаралық кеңселеріндегі лауазымдарға қолдау көрсетілмеді. Австрия санкциялар алынбағанша Еуропалық Одаққа мүшелікке үміткер елдердің барлық өтініштеріне вето қоятынын мәлімдеді. Бірнеше айдан кейін үш еуропалық бұрынғы премьер-министрлердің, яғни «үш дана» деп аталғандардың фактілерді анықтау миссиясының нәтижесінде бұл санкциялар алынып тасталды. 2002 жылғы парламенттік сайлауда Шюссель басқаратын ОВП үлкен жеңіске жетті (42,27% дауыс). Хайдердің АБП-сы дауыс берудің 10,16%-на дейін төмендеді. Аймақтық деңгейде ОВП ұзақ жылдар бойы Төменгі Австрия, Жоғарғы Австрия, Зальцбург, Штирия, Тироль және Форарлберг ауылдық аймақтарында үстемдік құрды. Вена қаласында және Бургенланд пен Каринтияның католик аймақтарында оның танымалдығы төмен. 2004 жылы ол Зальцбург штатындағы көпшілікті жоғалтты, бірақ 2009 жылы орын саны бойынша (14) нәтижесін сақтап қалды. 2005 жылы ол Штирияда алғаш рет көпшілікті жоғалтты. 2005 жылы Австрияның болашағы үшін альянсы (АБҰ) АБП-дан бөлінгеннен кейін АБҰ 2007 жылға дейін жалғасқан үкіметтік коалицияда АБП-ны алмастырды. Австрияда алғаш рет парламенттік кезеңде құрылған партияны қамтитын үкімет құрылды. 2006 жылғы Австрия парламенттік сайлауында ОВП жеңіліске ұшырады және көптеген келіссөздерден кейін СДП-мен үлкен коалицияда кіші серіктес болуға келісті, жаңа партия төрағасы Вильгельм Мольтерер қаржы министрі және СДП басшысы Альфред Гузенбауэр басшылығымен вице-канцлер болды, ол канцлер атанды. 2008 жылғы Австрия парламенттік сайлауында ОВП 15 орыннан айырылып, дауыс үлесі 8,35%-ға төмендеді. Алайда, 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауында ОВП ең көп дауыс жинады (30,0%), 846 709 дауыс жинады, бірақ орын саны өзгермеді.

Идеология және платформа

ÖVP христиандық демократиялық және либералды консервативті партия ретінде сипатталады. Өзінің тарихының көп бөлігінде ÖVP өзін католик және антисоциалистік деп анықтады, сондай-ақ Quadragesimo anno энцикликасында және орталықтандыру принципінде белгіленген, бағыныштылық идеалдарын ұстанып келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы сайлауда ÖVP өзін «Австрия партиясы» (die österreichische Partei) деп таныстырды, марксизмге қарсы болды және өзін орталық партия деп санады. 1970 жылға дейін ÖVP Австрияның Социал-демократиялық партиясымен (SPÖ) бірлесіп, үкіметтің билігін ұстап келді, содан кейін SPÖ Австрияның Бостандық партиясымен (FPÖ) бірге азшылық үкімет құрды. Ол кездегі ÖVP-ның экономикалық саясаты көбінесе әлеуметтік нарықтық экономиканы қолдады. Партия төрағасы Себастьян Курц басшылығымен 2017 жылғы заң шығарушы сайлау кампаниясы саясаттың оңға қарай ығысуымен еректелді, оның ішінде заңсыз көші-қонға қатысты қатаң шаралар қабылдау және саяси исламға қарсы күрес туралы уәделер берілді, бұл партияны ФПО бағдарламасына жақындастырды. Курц партия төрағасы болғаннан кейін партия имиджін өзгертіп, дәстүрлі қара түсті түркіз түске ауыстырды және «Жаңа Халық партиясы» (Die neue Volkspartei) деген атауды қабылдады.

1945 жылдан бері төрағалық еткендер

Төмендегі кестеде Австрияның канцлерлері мен ÖVP партиясы төрағаларының уақыт сызығы көрсетілген. Сол жақтағы қара жолақ ÖVP партиясының барлық төрағаларын (Bundesparteiobleute, қысқартылған CP) көрсетеді, ал оң жақтағы жолақ сол кездегі Австрия үкіметінің тиісті құрамын көрсетеді. Қызыл (SPÖ) және қара (ÖVP) түстер федералды үкіметті (Bundesregierung, қысқартылып Govern) басқарған партияны көрсетеді. Тиісті канцлерлердің тегі көрсетілген, римдік сандар кабинеттерді білдіреді.

Ұлттық кеңес

Сайлау Дауыстар % Орындықтар +/– Үкімет 1945 1,602,227 49,8 (#1) 85 1949 1,846,581 44,0 (#1) 8 1953 1,781,777 41,3 (#2) 3 1956 1,999,986 46,0 (#1) 8 1959 1,928,043 44,2 (#2) 3 1962 2,024,501 45,4 (#1) 2 1966 2,191,109 48,3 (#1) 4 1970 2,051,012 44,7 (#2) 7 1971 1,964,713 43,1 (#2) 2 1975 1,981,291 42,9 (#2) 1979 1,981,739 41,9 (#2) 3 1983 2,097,808 43,2 (#2) 4 1986 2,003,663 41,3 (#2) 4 1990 1,508,600 32,1 (#2) 17 1994 1,281,846 27,7 (#2) 8 1995 1,370,510 28,3 (#2) 1999 1,243,672 26,9 (#3) 2002 2,076,833 42,3 (#1) 27 2006 1,616,493 34,3 (#2) 13 2008 1,269,656 26,0 (#2) 15 2013 1,125,876 24,0 (#2) 4 2017 1,341,930 31,5 (#1) 15 2019 1,789,417 37,5 (#1) 9

Төраға

Сайлау үміткері Бірінші тур Екінші тур Дауыс % Нәтиже Дауыс % Нәтиже 1951 Генрих Глейснер 1,725,451 40.1 2,006,322 47.9 1957 Вольфганг Денк 2,159,604 48.9 1963 Юлий Рааб 1,814,125 40.6 1965 Альфонс Горбах 2,324,436 49.3 1971 Курт Вальдхайм 2,224,809 47.2 1974 Алоис Луггер 2,238,470 48.3 1980 Үміткер жоқ 1986 Курт Вальдхайм 2,343,463 49.6 2,464,787 53.9 1992 Томас Клестиль 1,728,234 37.2 2,528,006 56.9 1998 Томас Клестиль 2,644,034 63.4 2004 Бенита Ферреро Вальднер 1,969,326 47.6 2010 Үміткер жоқ 2016 Андреас Кхоль 475,767 11.1 2022 Үміткер жоқ

Еуропалық Парламент

Сайлау дауыстары % Орындықтар +/- 1996 1,124,921 29.7 (#1) 7 1999 859,175 30.7 (#2) 2004 817,716 32.7 (#2) 1 2009 858,921 30.0 (#1) 2014 761,896 27.0 (#1) 1 2019 1,305,954 34.6 (#1) 2

Мемлекеттік парламенттер

Мемлекет Жыл Дауыстар % Орындықтар +/– Үкімет Бургенланд 2020 56,728 30.6 (#2) 0 Каринтия 2023 51,637 17.0 (#3) 1 Төменгі Австрия 2023 359,194 39.9 (#1) 6 Зальцбург 2023 81,752 30.4 (#1) 3 Штирия 2019 217,036 36.0 (#1) 4 Тироль 2022 119,167 34.7 (#1) 3 Жоғарғы Австрия 2021 303,835 37.6 (#1) 1 Вена 2020 148,238 20.4 (#2) 15 Форарльберг 2019 71,911 43.5 (#1) 1