Кіріспе

Мономәдениет – бір әлеуметтік немесе этникалық топтың мәдениетін қолдау, жақтау немесе оның өркендеуіне жағдай жасау саясаты немесе процесі. Ол көбінесе үстем топтың өз мәдени практикасының, азшылық топтардың мәдениетінен артық деп санауынан туындайды және этноцентризммен байланысты, яғни өзге мәдениетті өзіңнің құндылықтары мен стандарттарыңмен бағалау. Бірақ мұндай пікір көбінесе дұрыс емес, әсіресе мәдени ұлтшылдық этноұлтшылдықтан басым болған жағдайда. Сондай-ақ, бұл басқа этникалық топтардың үстем этникалық топтың мәдениеті мен салтын қабылдауы күтілетін ассимиляция процесін де қамтиды. Мәдени әртүрлілік тұрғысынан алғанда, мономәдениет – мультикультурализмге қарама-қарсы. Қоғамдағы түрлі этникалық топтарды басудың орнына, кейде мономәдениет сыртқы ықпалдарды жоққа шығару арқылы елдің ұлттық мәдениетін белсенді түрде сақтау ретінде көрінеді. Жапония, Оңтүстік Корея және Солтүстік Корея осы мономәдениет түрінің мысалдары. Дегенмен, бұл географиялық оқшаулану, тарихи нәсілдік біртектілік немесе саяси оқшаулану сияқты тікелей мақсатсыз факторлардың салдары да болуы мүмкін.

Этноцентрикалық монокультурализм

Мономәдениетшілік көбінесе этноцентризммен тығыз байланысты. Этноцентризм – өзінің өмір салтын табиғи және дұрыс деп санап, сол сенімдер жүйесі арқылы басқа мәдениеттердің ерекшеліктерін бағалау тәжірибесі.

Ұлт қырылымы

Тарих бойына жасалған геноцидтердің көптегені этникалық басымдыққа негізделген. Этникалық басымдық, мәдениет ішіндегі бір топтың сыртқы топтың немесе этникалық топтардың бірінің белгілі бір әрекетінен кейін қабылданады. Руанда сияқты елдерге Еуропаның араласуымен әлеуметтік институттар этникалық кемсінуді құруға тырысты, хуту және тутсилерді бір-бірінен ажыратып, қазіргі тарихтағы ең қорқынышты геноцидтердің біріне себеп болды. Руанда геноцидіне ұқсас мысал – Бірмадағы (Мьянмадағы) азамат соғысы. Азамат соғысы Бірмаға британ империясынан тәуелсіздік берген конституциядан бастау алды, онда бір топ көшбасшылар Бірманың этникалық азшылықтарының көпшілігін ескермейтін жағдай жасады және олардың қарсылығын тудырды. Бірмадағы этникалық азшылықтардың көп бөлігі, соның ішінде карендер де, әскери хунта тарапынан қоныс аударылып, көрші елдердегі босқындар лагерьлеріне орналастырылды. Қалған этникалық азшылықтар нашар жағдайда өмір сүріп, түрлі адам құқықтары бұзушылықтарына тап болып жатыр.

Жаһандану

Жаһандану – дүние жүзінде тауарлардың, капиталдың, қызметтердің, адамдардың, технологиялардың және ақпараттың еркін қозғалысын қамтиды. Сондай-ақ, бұл бірдей немесе ұқсас көзқарастар, идеологиялар мен мәдениеттің басқа да элементтерін қабылдау арқылы әртүрлі елдердің халықаралық интеграциясын да қамтиды. Марселла бұл құбылысты ірі масштабты монокультурализм деп есептейді. Бұл әлемдік деңгейде әртүрлі этникалық мәдениеттердің жойылуына және жоғалуына алып келуі мүмкін.