Ортағасырлық Еуропалық бас киім – басинет. Мықты қорғаныс, мойынды және бетті қорғайтын, көзілдірікті және металл жағалықтары бар еді. Тарих, қару-жарақ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасырлық еуропалық ашық беткі әскери дулыға
Medieval European open faced military helmet
Басцинет – сондай-ақ басснет, басинет немесе базинет – ортағасырлық еуропалық ашық беткі жауынгерлік дулыға. Ол темір немесе болаттан жасалған бас киімнің бір түрінен пайда болды, бірақ бас сүйегіне қарай сүйір ұшы бар, ал мойынды қорғау үшін артқы және бүйір жақтары төмен қарай созылған. Дулығаның төменгі жиегіне көбінесе мойын, тамақ және иықтарды қорғау үшін пошта пердесі (авентайл немесе камайл) бекітілетін. Шамамен 1330 жылдан бастап ашық бетті қорғау үшін көбінесе визор (бетке арналған қорғаныш) қолданылды. Он бесінші ғасырдың басында камайл пластиналық металл мойын қорғағышымен (горжет) ауыстырыла бастады, осылайша «үлкен басцинет» пайда болды.
The bascinet – also bassinet, basinet, or bazineto – was a Medieval European open faced combat helmet. It evolved from a type of iron or steel skullcap, but had a more pointed apex to the skull, and it extended downwards at the rear and sides to afford protection for the neck. A mail curtain (aventail or camail) was usually attached to the lower edge of the helmet to protect the throat, neck and shoulders. A visor (face guard) was often employed from c. 1330 to protect the exposed face. Early in the fifteenth century, the camail began to be replaced by a plate metal gorget, giving rise to the so called "great bascinet".
Ерте дамуы
Басинет туралы алғашқы жазба 1281 жылы Италияның Падуа қаласында кездеседі, онда ол жаяу әскерлері киетін қару ретінде сипатталған. Басинеттің қарапайым темір бас киімнен, "цервельер" деп аталатын, дамығандығына сеніледі, ол жеке бас қорғанысы ретінде немесе үлкен шлемнің астында, тілмемен бірге киілетін. Басинеттің цервельерден айырмашылығы – жоғары, үшкір бас сүйегінің болуы. Басинет 13 ғасырдың соңында күрт пайда болды және кейбір мамандар оның Византиялық немесе Таяу Шығыстың мұсылмандық шлемдерінің ықпалында пайда болғанын айтады.
The first recorded reference to a bascinet, or bazineto, was in the Italian city of Padua in 1281, when it is described as being worn by infantry. It is believed that the bascinet evolved from a simple iron skullcap, known as the cervelliere, which was worn with a mail coif, as either the sole form of head protection or beneath a great helm. The bascinet is differentiated from the cervelliere by having a higher, pointed skull. The bascinet appeared quite suddenly in the later 13th century and some authorities see it as being influenced by Byzantine or Middle Eastern Muslim helmets.
Түйе немесе түлкі
Сервельереден өзгеше, ол көбінесе астында, коф деп аталатын толық тізбектей киіммен бірге тағылатын, ертедегі басцинеттер әдетте шлемнің төменгі жиегіне тігілген мойын және тамақ қорғанысымен киілетін; осы тізбектей киімнен жасалған "қоршау" камаил немесе авентайл деп аталды. Ең алғашқы камаилдер тікелей шлемнің жиегіне бекітілген, бірақ 1320 жылдардан бастап осы түрді ажыратылатын нұсқасы ауыстырды. Ажыратылатын авентайл былғары лентаға бекітілетін, ал ол өз кезегінде басцинеттің төменгі жиегіне вервельдер деп аталатын тіреулер арқылы бекітілетін. Былағы лентадағы тесіктер вервельдерге кигізіліп, оны бекіту үшін тесіктер арқылы бау тартылды.
Unlike the cervelliere, which was worn in conjunction with, often underneath, a complete hood of mail called the coif, early bascinets were typically worn with a neck and throat defence of mail that was attached to the lower edge of the helmet itself; this mail "curtain" was called a camail or aventail. The earliest camails were riveted directly to the edge of the helmet, however, beginning in the 1320s a detachable version replaced this type. The detachable aventail was attached to a leather band, which was in turn attached to the lower border of the bascinet by a series of staples called vervelles. Holes in the leather band were passed over the vervelles, and a waxed cord was passed through the holes in the vervelles to secure it.
Брэтэш
Бұл суретте металл табақтан жасалған, бретше немесе бретше деп аталатын, алынып тасталатын мұрын қорғаушысы бар бассейн көрсетілген. Бретше жамбас жағасындағы авентайлға бекітіліп, шлемнің маңдай бөлігіндегі ілгекке немесе қысқышқа ілінген. Бретше Италияда да қолданылған; оның ең алғашқы бейнелерінің бірі 1329 жылы қайтыс болған Кангранд I делла Скаланың ескерткіш мүсінінде кездеседі. Ол сондай-ақ Моденадағы Museo Lapidario Estense мұражайындағы Бернардино деи Баранцонидің қабірінде бейнеленген, ол шамамен 1345-50 жылдары жасалған. Бретшенің артықшылығы – оны үлкен шлемнің астына киюге болады, ал үлкен шлем шешілген кезде бетке қорғаныс ұсынады. Бретшені қолдану, бассейнмен қолданылатын жаңа типті визир – "клаппвизор" немесе "клаппвизер" пайдаланумен бірге жүрді және одан бұрын болды.
This illustration shows a bascinet with a type of detachable nasal (nose protector) called the bretache or bretèche made of sheet metal. The bretache was attached to the aventail at the chin, and it fastened to a hook or clamp on the brow of the helmet. The bretache was also used in Italy; one of the first representations of it is on the equestrian statue of Cangrande I della Scala, who died in 1329. It is also shown on the tomb of Bernardino dei Baranzoni in the Museo Lapidario Estense in Modena, created c. 1345–50. An advantage of the bretache was that it could be worn under a great helm, but afforded some facial protection when the great helm was taken off. Use of the bretache preceded and overlapped with that of a new type of visor used with the bascinet, the "klappvisor" or "klappvisier".
Көздестірілген бассейндер
Ашық беттік басснет, тіпті пошталық авентайлмен бірге, беттің ашық қалған бөлігін осал қалдыратын. Алайда, шамамен 1330 жылдан бастап басснетке көбінесе "бет қорғанышы" немесе жылжымалы визир кигізілді. Клаппивизор, бретше-мұрындық және бүйірлі айналатын визир арасындағы кезеңдік нұсқа ретінде сипатталған. Клапвизирдің мәні туралы дереккөздер келіспейді. Де Врис және Смит сияқты аз ғана топ, шарныр механизмінің құрылысына қарамастан, авентайлдың ашық қалдырған беттік бөлігін ғана жабатын барлық кіші визирлерді клаппивизирлерге жатқызады. Дегенмен, олар клаппивизирлердің "кішкентай өлшемді" деген баламалы анықтамасы бойынша, 14-ғасырдың соңында қолданылған қос білікке негіделген, ірі визирлерге дейін пайда болғанымен келіседі. Қос білікке негіделген бүйірлік бекіту, қақпақтың екі жағында орналасқан екі білікпен, 1340 жылдардағы жерлеу ескерткіштерінде және басқа да бейнелеулік немесе мүсіндік көздерде көрсетілген. Басснеттегі қос білікке негіделген визирдің ерте бейнелеулерінің бірі – сэр Хью Гастингстің (1347 жылы қайтыс болған) жерлеу ескерткіші, Англияның Норфолк графтығындағы Ельсингтегі Сент-Мария шіркеуінде орналасқан.
The open faced bascinet, even with the mail aventail, still left the exposed face vulnerable. However, from about 1330, the bascinet was often worn with a "face guard" or movable visor. The klappvisor has been characterised as being intermediate between the bretache nasal and the side pivoting visor. Sources disagree on the nature of the klappvisier. A minority, including De Vries and Smith, class all smaller visors, those that only cover the area of the face left exposed by the aventail, as klappvisiers, regardless of the construction of their hinge mechanism. However, they agree that klappvisiers, by their alternative definition of 'being of small size', preceded the larger forms of visor, which almost exclusively employed the double pivot, found in the latter part of the 14th century. The side pivot mount, which used two pivots – one on each side of the helmet, is shown in funerary monuments and other pictorial or sculptural sources of the 1340s. One of the early depictions of a doubly pivoted visor on a bascinet is the funerary monument of Sir Hugh Hastings (d. 1347) in St. Mary's Church, Elsing, Norfolk, England.
Касканың кейінгі дамуы
1390 және 1410 жылдар аралығында бассинеттің бас сүйегі едәуір биік болған, ал профилі өткір ұштарға ие болған – кейде тіпті дерлік тік арқасымен. Он жыл өткен соң, қалқанның бас сүйегі де, иілмелі визиор да бұрыштардан айырылып, дөңгелене бастады. Шамамен 1450 жылға қарай, шар тәрізді пішіндер жиі кездесетін болды. Осы процестің бір бөлігі ретінде қалқан жақын орналасып, мойынның пішініне сәйкес тарылды.
Between c. 1390 and 1410 the bascinet had an exaggeratedly tall skull with an acutely pointed profile – sometimes so severe as to have a near vertical back. Ten years later both the skull of the helmet and the hinged visor started to become less angular and more rounded. Almost globular forms became common by c. 1450. As part of the same process the helmet became more close fitting, and narrowed to follow the contours of the neck.
Құс тұқымдас балық
1350 жылы Иоанн II билік құрған кезде француздық бас киімдері (бассейндер) иық немесе жақ бөлігімен (бевор (2 мағынада),) жабдықталып бастады, оған визор тіреле алатын. Камельмен жабдықталған бас киім салыстырмалы түрде ауыр болды және салмақтың көп бөлігі тікелей басқа түсті. 1400-1410 жылдар шамасында мойын қорғағыштары (горжеттер) енгізілді, олар камельдің орнын басты және мойын мен тамақты қорғаудың салмағын басқа иыққа көшірді. Сонымен қатар, бетке және төменгі жаққа жабатын пластина да пайда болды, ол бавиер деп аталды (сол кездегі қолданыс дәл емес еді). Бұл бавиер тікелей қабылдағыштар арқылы бас киімнің бас сүйегіне бекітілді. Бірге қосылған бас сүйек пен бавиер горжеттің жоғарғы бөлігінде айналып, оларды жауып тұратын. Қозғалыс еркіндігінің белгілі бір деңгейі сақталды, бірақ бұл пошталық камельге қарағанда аз болды.
Around 1350, during the reign of John II, French bascinets began to be fitted with a hinged chin or jaw piece (bevor (sense 2), ), upon which the visor would be able to rest. The bascinet fitted with a camail was relatively heavy and most of the weight was supported directly by the head. Plate gorgets were introduced from c. 1400–1410, which replaced the camail and moved the weight of the throat and neck defences from the head to the shoulders. At the same time a plate covering the cheeks and lower face was introduced also called the bavière (contemporary usage was not precise). This bavière was directly attached by rivets to the skull of the bascinet. The combined skull and bavière could rotate within the upper part of the gorget, which overlapped them. A degree of freedom of movement was retained, but was probably less than had been the case with the mail camail.
Үлкен бассейн
Оукшоттың пікірінше, камайлды пластиналы мойын қорғағышқа (горжетке) алмастыру "үлкен баскінет" деп аталатын қаптың түрін тудырды. Алғашқы горжеттер кең болды, бұрынғы авантайылдың пішінін көшірген, бірақ мойын ашылуы тарылғандықтан, қапты киюге мүмкіндік беру үшін горжеттік пластиналар буынды етіп жасалуы керек болды. Алғашқы үлкен баскінеттерде қаптың бас сүйегі артқы горжеттік пластинаға қадаланған, алайда кейінірек үлкен баскінеттерде бас сүйегі артқы горжеттік пластинамен бірге соғылған. Горжет көкірек және арқалық пластинаға жиі белдікпен бекітілген. Дегенмен, Англияның Генрих V-і 1415 жылы Ажинкур шайқасында баскінеттің үстінен үлкен қап киген деген қауесет бар. Ол шайқас кезінде басына соққы алған, нәтижесінде қапы зақымданған; екі қап киюдің қос қорғанысы оның өмірін сақтап қалған болуы мүмкін.
In the view of Oakeshott the replacement of the camail by a plate gorget gave rise to the form of helmet known as the "great bascinet". Early gorgets were wide, copying the shape of the earlier aventail, however, with the narrowing of the neck opening the gorget plates had to be hinged to allow the helmet to be put on. Early great bascinets had the skull of the helmet riveted to the rear gorget plate, however, some later great bascinets had the skull forged in a single piece with the rear gorget plate. The gorget was often strapped to both the breast and backplate of the cuirass. However, Henry V of England is reputed to have worn a great helm over a bascinet at the Battle of Agincourt in 1415. He was recorded as receiving a blow to the head during the battle, which damaged his helmet; the double protection afforded by wearing two helmets may have saved his life.
Кейінгі пайдалану
14 ғасырдың ортасына қарай көптеген рыцарьлар толық мойындықпен жабдықталған баскинетке ауысып, үлкен шлемді толығымен қолдануды тоқтатты. Баскинет, мойындықпен де, мойындықсыз да, 14 ғасырдың көп бөлігінде және 15 ғасырдың бірінші жартысында, оның ішінде Жүз жылдық соғыс кезінде Еуропада ең көп таралған қалқан болды. Заманауи суреттерде көптеген рыцарьлар мен қарулы адамдар баскинет қалқанның әртүрлі нұсқаларын кигенін көрсетеді. Шындығында, бұл қалқанды кию соншалық кең таралған еді, "баскинет" сөзі қарулы адамды білдіретін балама атауға айналды. Ерте конус тәрізді қалқанның негізгі дизайны қарудың соққыларын төмен қарай бағыттап, бас сүйегі мен беттен алыстатуға арналған еді. Баскинеттің кейінгі нұсқалары, әсіресе үлкен баскинет, максималды қорғау үшін жасалған. Осы мақсатқа жету үшін киюшінің қозғалғыштығы мен ыңғайлылығы құрбан етілді; демек, ерте баскинеттер жеңуге тырысқан, ауыр үлкен шлемді кигендердің сезіміне қайта оралып қалды. Байлар толық металл мойындықтарды қабылдағаннан кейін де, кедей қарулы адамдар жеңіл баскинеттерді және тізбекті поштадан жасалған мойын қорғаушыларын пайдалануды жалғастырған деп есептеледі.
By the middle of the 14th century, most knights had discarded the great helm altogether in favor of a fully visored bascinet. The bascinet, both with and without a visor, was the most common helmet worn in Europe during most of the 14th century and the first half of the 15th century, including during the Hundred Years' War. Contemporary illustrations show a majority of knights and men at arms wearing one of a few variants of the bascinet helmet. Indeed, so ubiquitous was the use of the helmet that "bascinet" became an alternative term for a man at arms. The basic design of the earlier, conical version of the helmet was intended to direct blows from weapons downward and away from the skull and face of the wearer. Later versions of the bascinet, especially the great bascinet, were designed to maximise coverage and therefore protection. In achieving this they sacrificed the mobility and comfort of the wearer; thus, ironically, returning to the situation that the wearers of the cumbersome great helm experienced and that the early bascinets were designed to overcome. It is thought that poorer men at arms continued to employ lighter bascinets with mail camails long after the richest had adopted plate gorgets.
Пайдаланудың төмендеуі
1450 жылдан кейін "үлкен басснет" далалық қолдану үшін жылдам қолданудан шығарылды, оның орнына киюшіге қозғалыс еркіндігін арттыратын армет пен салет сияқты жеңілрек дулығалар келді. Дегенмен, әдетте тор сияқты визормен жабдықталған үлкен басснеттің бір түрі 16 ғасырға дейін турнирлердегі жаяу шайқаста қолданыла берді.
Soon after 1450 the "great bascinet" was rapidly discarded for field use, being replaced by the armet and sallet, which were lighter helmets allowing greater freedom of movement for the wearer. However, a version of the great bascinet, usually with a cage like visor, remained in use for foot combat in tournaments into the 16th century.
Жалпы әдебиеттер
Беннет, Мэтью (1991). Агинкорт 1415: Қиындықтарға қарсы жеңіс. Osprey Publishing. ДеВрис, Келли және Смит, Роберт Дуглас (2007). Орта ғасырдағы қару-жарақ: олардың әсерінің суреттелген тарихы. ABC CLIO, Санта-Барбара, Калифорния штаты. Грейвет, Кристофер (2008). Англияның жоғарғы абыройлы рыцарі 1200–1600. Osprey Publishing. Грейвет, Кристофер (2002) Англияның орта ғасырлық рыцарі, 1300–1400. Osprey Publishing. Грейвет, Кристофер (1985). Орта ғасырдағы неміс әскерлері: 1300–1500. Osprey Publishing. Луччини, Франческо (2011). “Бет, қарсы бет, жалған: Әулие Антонийдің жақ сүйегінің реликвиясының жоғалған күміс беті”. “Қозғалыстағы мағына: Орта ғасыр өнері мен сәулетіндегі қозғалыс семантикасы” еңбегінде жарияланды, Н. Зхомелидзе және Г. Френи редакциялаған. Принстон. Миллер, Дуглас (1979). Швейцариялықтар соғыста 1300–1500. Osprey Publishing. Николь, Дэвид (1983). Орта ғасырдағы итальяндық әскерлер: 1300–1500. Osprey Publishing. Николь, Дэвид (1999). Крест жорықтары дәуірінің қару-жарағы мен бронясы, 1050–1350: Батыс Еуропа және крест жорықтары мемлекеттері. Greenhill Books. Николь, Дэвид (1999 жылғы шілде). “Орта ғасырлық соғыс: қарым-қатынастың қиындығы”. “Әскери тарих журналы”, 63-том, 3-сан. 579–599 беттер. Баспа: Әскери тарих қоғамы. Николь, Дэвид (1996). Аутремер рыцарі, 1187–1344. Osprey Publishing. Николь, Дэвид (2000). Жүз жылдық соғыстағы француз әскерлері. Osprey Publishing. Оукшотт, Эварт (1980). Еуропалық қару-жарақ және броня: Ренессанстан индустриалдық революцияға дейін. Lutterworth Press. Ротеро, Кристофер (1981). Агинкур шайқасының әскерлері. Osprey Publishing. Сингман, Дж. және Маклин, В. (1999). Чосер Англиясындағы күнделікті өмір. Greenwood Press.
Bennett, Matthew (1991). Agincourt 1415: Triumph Against the Odds. Osprey Publishing. DeVries, Kelly and Smith, Robert Douglas (2007). Medieval Weapons: An Illustrated History of Their Impact. ABC CLIO, Santa Barbara, CA. Gravett, Christopher (2008). Knight: Noble Warrior of England 1200–1600. Osprey Publishing. Gravett, Christopher (2002) English Medieval Knight, 1300–1400. Osprey Publishing. Gravett, Christopher (1985). German Medieval Armies: 1300–1500. Osprey Publishing. Lucchini, Francesco (2011). "Face, Counterface, Counterfeit: The Lost Silver Visage of the Reliquary of St. Anthony's Jawbone". Published in Meaning in Motion: Semantics of Movement in Medieval Art and Architecture, edited by N. Zchomelidse and G. Freni. Princeton. Miller, Douglas (1979). The Swiss at War 1300–1500. Osprey Publishing. Nicolle, David (1983). Italian Medieval Armies: 1300–1500. Osprey Publishing. Nicolle, David (1999). Arms and Armour of the Crusading Era, 1050–1350: Western Europe and the Crusader States. Greenhill Books. Nicolle, David (July 1999). "Medieval Warfare: The Unfriendly Interface". The Journal of Military History, Vol. 63, No. 3. pp. 579–599. Published by: Society for Military History. Nicolle, David (1996). Knight of Outremer, 1187–1344. Osprey Publishing. Nicolle, David (2000). French Armies of the Hundred Years War. Osprey Publishing. Oakeshott, Ewart (1980). European Weapons and Armour: From the Renaissance to the Industrial Revolution. Lutterworth Press. Rothero, Christopher (1981). The Armies of Agincourt. Osprey Publishing. Singman, J.; and McLean, W. (1999). Daily Life in Chaucer's England. Greenwood Press. .