Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвинендтегі теңіз жағалауындағы курорт, Уэльс
Seaside resort in Gwynedd, Wales
Харлех – Гвинендтегі теңіз жағалауындағы курорт және қауымдастық, Солтүстік Уэльс, бұрын тарихи Мерионшир графтығында. Ол Сноудония ұлттық паркіне қарасты Тремадог шығанағында орналасқан. 1966 жылға дейін ол 1974 жылғы Гвиненд графтығының Меирионд ауданына қарасты. Оның көрнекті Харлех қамалы 1283 жылы Англияның Эдуард I-і бастауымен салынды, оны Оуэйн Глиндюр басып алды, ал 1480 жылдары Генри Тюдордың бекінісі болды. Бұрын теңіз жағалауындағы жартасқа орналасқан, қазір 800 метрдей ішке қарай жылған. Жаңа тұрғын үйлер төменгі және биік қалаларда, сауда көшесі, шіркеу және қамал төңірегінде пайда болды. Екеуі "Твиль" деп аталатын тік жолмен байланысқан. Оның 1447 тұрғынының 51 пайызы тұрақты түрде валли тілінде сөйлейді. Ланфайрмен бірге құрылған аймақта 2001 жылғы санақта 1762 адам тұрды, олардың көп бөлігі валли ұлттық идентификациясына ие емес, ал 2011 жылғы санақта Талсарнауды қамтитын сайлау округінде 1997 адам тіркелді. 2019 жылғы бағалау бойынша 1881 адамды құрады. 2021 жылғы санақ бойынша қауымдастықтың, яғни ауылдың халқы 1263 адамды құрады.
Harlech is a seaside resort and community in Gwynedd, North Wales, and formerly in the historic county of Merionethshire. It lies on Tremadog Bay in the Snowdonia National Park. Before 1966, it belonged to the Meirionydd District of the 1974 County of Gwynedd. Its landmark Harlech Castle was begun in 1283 by Edward I of England, captured by Owain Glyndŵr, and in the 1480s, a stronghold of Henry Tudor. Once on a seaside cliff face, it is now half a mile (800 m) inland. New housing has appeared in the low town and in the high town around the shopping street, church and castle. The two are linked by a steep road called "Twtil". Of its 1,447 inhabitants, 51 per cent habitually speak Welsh. The built up area with Llanfair had a population of 1,762 in the 2001 census, over half of whom lacked Welsh identity, and the electoral ward which includes Talsarnau 1,997 in the 2011 census. The estimate in 2019 was 1,881. The population of the community, which includes just the village, was 1,263 as of the 2021 census.
Этимология
Харлек атауының нақты шығу тегі белгісіз. Көптеген, көбінесе ескі дереккөздер, оны Арддлехтен шығарған, яғни *ardd* (биік) + *llech* (тас), бұл қамал тұрған айқын жартасқа сілтеме жасайды. Жақындағы дереккөздер екі валлий сөзі – *hardd* (әдемі/көркем) және *llech* (тақта/тас) – негізіндегі қарапайым түбін ұсынады. 19 ғасырдың соңына дейін кейбір мәтіндер Хардлех және Хардлех қамалы деп атаған. Бұл атау 19 ғасырдың ортасындағы "Мабиногион" аудармасында кездеседі: "Бір күні түстен кейін ол Ардудуидегі Хардлехта, өзінің сарайында болды. Олар Хардлех жартасына отырған, теңізге қарап". "Мабиногион" дәуіріндегі заманауи құжаттар Харлехті есімдерінде көрсетпейді, тек Льюэлиннің "Ардудуйда" қамал салып жатқаны туралы айтады.
The exact derivation of the name Harlech is unclear. Some, mostly older sources, derive it from Arddlech, i. e. ardd (high) + llech (rock), referring to the prominent crag on which the castle stands. Recent sources prefer a simpler derivation from the two Welsh words hardd (fair/fine) and llech (slate/rock). As late as the 19th century, some texts referred to Harddlech and Harddlech Castle. This name appears in the mid 19th century translation of the Mabinogion: "And one afternoon he was at Harddlech in Ardudwy, at a court of his. And they were seated upon the rock of Harddlech overlooking the sea." Contemporary documents from the time of the Mabinogion do not mention Harlech, referring only to Llywelyn building his castle "at Ardudwy".
Тарих
2007 жылы Харлех жағажайында Lockheed P-38 Lightning (Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің истребитель ұшағы) қайта табылды. Ол "жақындағы тарихтағы ең маңызды Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты жаңалықтардың бірі" деп сипатталды. Халықаралық тарихи ұшақтарды құтқару тобы (TIGHAR) АҚШ Әскери Әуе Күштері ұшағының, "Харлех сұлуы" деген атпен белгілі болған, қалдықтарын құтқаруға қызығушылық танытты. Алайда, 2019 жылдың тамызында Уэльс үкіметінің тарихи ортаны қорғау қызметі Cadw, қалдықтарға ерекше мәртебе берді, бұл Ұлыбританиядағы тарихи және археологиялық қызығушылық тудырған алғашқы заңды түрде қорғалатын әскери ұшақ апаты орны болды. Бұл орын сонымен қатар 1986 жылғы Әскери қалдықтарды қорғау заңымен де реттеледі. Ұшақ 1942 жылдың қыркүйек айында оқ ату жаттығулары кезінде құлаған. Ұшқышы, Солтүстік Каролина штатының Рич-сквер қаласынан шыққан 24 жастағы екінші лейтенант Роберт Ф. Эллиотт апаттан аман қалған, бірақ бірнеше айдан кейін із-түзсіз жоғалып кеткені хабарланды.
In 2007, a Lockheed P 38 Lightning (a World War II era fighter aircraft) was rediscovered on Harlech beach. It has been described as "one of the most important WWII finds in recent history." The International Group for Historic Aircraft Recovery (TIGHAR) expressed an interest in salvaging the wreck of the U. S. Army Air Forces plane, known as the Maid of Harlech. However, in August 2019, Cadw, the Welsh government's historic environment service, gave the remains scheduled status, making it the first legally designated military aircraft crash site in the UK to be protected for its historic and archaeological interest. The site is also controlled under the Protection of Military Remains Act 1986. The aircraft came down in September 1942 when it was on a gunnery practice mission. The pilot was Second Lt Robert F Elliott, 24, of Rich Square, North Carolina, survived the crash, only to be reported missing in action a few months later.
Басқару
Сол аттас сайлау округінің құрамына Талсарнау қауымы кіреді. 2011 жылғы халық санауы бойынша округтің халқы 1 997 адамды құрады.
An electoral ward in the same name includes Talsarnau community. The ward population at the 2011 census was 1,997.
Көлік
Харлех теміржол станциясы – Камбриан жағалау жолының аялдамасы. Қызметтер Уэльс көлігімен басқарылатын , және , арасында жүзеге асырылады. Жергілікті автобус қызметтерін Ллойдс Коучес атқарады, Портмадог және Бармут қалаларына бағыттар бар. Қала ішінде Ffordd Pen Llech көшесі орналасқан, ол қамалдың солтүстігіндегі тау тізбегінен төменге қарай түседі. Бұл Ұлыбританиядағы ең тік, белгіленген, жабық асфальтталған жол және әлемдегі ең тік жолдардың бірі.
Harlech railway station is a stop on the Cambrian Coast Line. Services run between and , operated by Transport for Wales. Local bus services are operated by Lloyds Coaches, with services to Porthmadog and Barmouth. The town contains Ffordd Pen Llech, a street down the rock spur to the north of the castle. It is the steepest signed, public paved road in the United Kingdom and one of the steepest in the world.
Білім беру нысандары
Ysgol Ardudwy – 11-16 жас аралығындағы балаларға арналған округтік орта мектеп. Ysgol Tanycastell – 3-11 жастағы балаларға арналған қаланың бастауыш мектебі. Қала 2017 жылға дейін Уэльстің жалғыз ұзақ мерзімді ересектерге арналған тұрғын колледжі – Coleg Harlech орналасқан жері болды, ол "екінші мүмкіндік колледжі" деп те белгілі. Колледж ғимараты қазір Adult Learning Wales – Addysg Oedolion Cymru аясында қолданылуда.
Ysgol Ardudwy is the county secondary school for children aged 11–16. Ysgol Tanycastell is the town's primary school for children aged 3–11. The town was until 2017 the home of Wales's only long term adult residential college, Coleg Harlech, also known as the "college of second chance". The premises remain in use as part of Adult Learning Wales – Addysg Oedolion Cymru.
Демография
2011 жылғы халық санағы бойынша 1762 тұрақты тұрғын тіркелді. Ауылдағы тұрғындардың 48%-ы Уэльсте, ал 46,9%-ы Англияда дүниеге келген. Сәйкесінше, өзінің ұлттық екенін Уэльс екенін айтқандардың үлесі 42,6% құрады.
The 2011 census recorded 1,762 usual residents. The village is fairly Anglicised, with 48% of residents having been born in Wales and 46.9% born in England. Correspondingly, only 42.6% reported having a Welsh national identity.
Демалыс
Театр Харлех (бұрынғы Театр Ардудуи) Колег Харлех кампусында орналасқан және жыл бойы әртүрлі қойылымдар, музыка мен фильмдер ұсынады. Харлехтегі басқа да көрікті орындарға құм төбелермен шектесетін жағажай және 2009 жылы бесінші британдық әйелдер гольф турнирін қабылдаған Royal Saint David's Golf Club жатады. Риногидд (немесе Риногс) таулары шығысқа қарай көтеріледі. Харлехте скауттар клубының үйі бар, ол сыртқы демалыс шаралары үшін база ретінде пайдаланылады.
Theatr Harlech (formerly Theatr Ardudwy) is located on the Coleg Harlech campus and stages a varied selection of plays, music and films throughout the year. Other attractions in Harlech include its beach backed with sand dunes and the Royal Saint David's Golf Club, which hosted its fifth British Ladies Amateur in 2009. The Rhinogydd (or Rhinogs) range of mountains rises to the east. Harlech has a Scout hut, which acts as a base for outdoor recreational activities.
Дәстүрлі және танымал мәдениетте
2019 жылы Гиннес рекордтарының кітабы Харлехтегі Ффуд Пен Ллех көшесін 1:2.67 (37,45%) еңістігімен әлемдегі ең тік тұрғын үй көшесі деп мойындады; бірақ, кейін Жаңа Зеландияның Дюнедин қаласындағы Болдуин көшесі 1:2.86 (35%) еңістігімен мойындалды. "Мабиноги" еңбегінің екінші бөлімінде ("Бранвен, Ллйордың қызы") Харлех – Бранвеннің ағасы, Құдіреттілер аралының патшасы Бендигейдфранның ордасы. "Харлех ерлері" әнінде 1461–1468 жылдар аралығындағы жеті жылдық қамал қоршауы кезінде болған оқиғалар суреттеледі. ITV Wales & West бұрынғыда HTV/Harlech Television деп аталатын, оның негізін қалаушы Лорд Харлехтің құрметіне аталған.
A street in Harlech, Ffordd Pen Llech, was recognised in 2019 by Guinness World Records as the steepest residential street in the world with a gradient of 1:2.67 (37.45%); however, Baldwin Street in Dunedin, New Zealand, was then recognised with a gradient of 1:2.86 (35%). In the second branch of the Mabinogi ("Branwen, Daughter of Llŷr"), Harlech is the seat of Bendigeidfran, Branwen's brother and king of the Isle of the Mighty. The song Men of Harlech is traditionally said to describe events during the seven year siege of the castle in 1461–1468. ITV Wales & West was formerly known as HTV/Harlech Television after its founder Lord Harlech.