Кіріспе
Британдық жоғары жылдамдықты дизельді жолаушылар пойызы
InterCity 125 (алғашқыда Inter City 125) немесе Жоғары жылдамдықты пойыз (HST) – 1975 және 1982 жылдар аралығында British Rail Engineering Limited компаниясы құрастырған дизельдік қуатпен жұмыс ілейтін жоғары жылдамдықты жолаушылар пойызы. Барлығы 95 комплект шығарылды, әрқайсысы екі Class 43 қуатты вагонынан (әрқайсысы екі шетте) және жеті немесе сегіз Mark 3 вагонынан тұрады. Кейде бұл комплекттер Британдық темір жолының 253, 254 және 255 классқа жатады. Британдық темір жолы (BR) бастапқыда HST-ді 1970-ші жылдардың басында уақытша шара ретінде әзірледі, себебі кешігулер мен құн мәселелері олардың басты жоғары жылдамдықты пойыз жобасы – Advanced Passenger Train (APT) жобасына қауіп төндіре бастады. HST пойыздары қазір Ұлыбритания теміржол желісінде жұмыс істеген ең сәтті пойыздардың бірі саналады, олардың бастапқы әсері де, ұзақ қызмет ету мерзімі де ескеріледі: 1976 және 1982 жылдар аралығында пайдалануға берілгені сапар уақытын айтарлықтай қысқартты және олар қызмет көрсеткен бағыттарда жолаушылар санының күрт өсуіне әкелді. Пойыздар ондаған жылдар бойы сенімді жұмыс атқарып, жетекші қызметте болды. Бірінші пойыздарды пайдаланудан алу 2017 жылы басталды, яғни олар пайдалануға берілгеннен кейін 41 жыл өткен соң. 2023 жылғы мәліметтер бойынша InterCity 125 пойыздары ScotRail, Great Western Railway және Network Rail желілерінде қызмет етеді. Бұл дизайн 1982 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте пайдалануға берілген австралиялық Express Passenger Train (XPT) пойызының негізі болды.
Өмірбаян
1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Британдық көлік комиссиясы (БТК) теміржол желісін жаңартуға кірісті. Комиссия теміржолдың автокөліктермен бәсекелесуі үшін қалааралық жылдамдықты арттыруды мақсат етті. Сол кездегі үкіметтер, басқа елдердегідей, арнайы жоғары жылдамдықты теміржол инфрақұрылымын қаржыландыруға құлшынбады, сондықтан БТК қолдағы инфрақұрылымды пайдалана отырып, жоғары жылдамдықпен жүре алатын жаңа пойыздарды жасауға күш салды. 1960 жылдардың басында Дербидегі теміржол техникалық орталығында инженерлер тобы жиналып, британдық теміржолдарда бұрын-соңды көрілмеген мүмкіндіктерді қамтитын, «Жетілдірілген жолаушылар пойызы» (APT) жобасын жасап, дамытуға кірісті – қисықтарда жылдамдықты арттыруға мүмкіндік беретін еңкейту сияқты жаңа технологияларды енгізуді көздеді. АПТ жобасы бірнеше рет кешікті, ал 1970 жылы Британдық теміржол басқармасы (BRB) оның келесі онжылдыққа дейін толыққанды жұмыс істеуге дайын болмайтынын шешті. Сондықтан, басқа көлік түрлерімен бәсекелесу үшін сапар уақытын қысқартуға уақытша шешім қабылдау қажет болды. Бас инженер Терри Миллердің (Тракция және жылжымалы құрам) ұсынысымен BRB, АПТ толыққанды жұмыс істегенге дейін, қысқа мерзімдік қолдану үшін сынақтан өткен дәстүрлі технологияларды пайдалана отырып, жоғары жылдамдықты дизельді пойызды дамытуға рұқсат берді. 1972 жылға дейін жұмысқа толыққанды үлгі жасалуы тиіс еді.
Тұжырымдама және жобалау
Жоғары жылдамдықты дизельді пойыз, HST немесе InterCity 125 деп аталған, екі қуатты вагонының арасында орналасқан Mark 3 жолаушылар вагондарынан құралған. Әр қуатты вагоны Paxman Valenta дизельді қозғалтқышымен жабдықталған, ол жеңіл салмағы және одан кейін жоғары қуат-салмақ қатынасы үшін таңдалды. Екі қуатты вагонды пайдалану туралы шешім жобаның басында қабылданды, себебі жобалау инженерлері пойыздың жобаланған бағыттарда (Ұлы Батыс магистралі, Шығыс жағалау магистралі, Мидленд магистралі және Крос-Кантри маршруты) сағатына 125 мильді сақтап тұруы керек екенін есептеді, және тікелей дизельді қозғалтқыш мұндай қуатты өндіре алмайтыны анықталды. Британдық темір жолы бұған ұқсас идеяны он жыл бұрын қолданған, екі ұшында қуатты вагондары бар пойыздың – Blue Pullman жиынтықтарымен. Бұл пойыздар коммерциялық тұрғыдан толық сәтті болмаса да, идеяның дұрыстығын көрсетті және көбінесе HST-нің алдағысы саналады. Бұл тұжырымдаманың бірнеше артықшылығы болды: біріншіден, әр екі ұшында қуатты вагоны бар пойызды электрондық басқару жүйелері арқылы байланыстырып, итеру-тарту режимінде екі бағытта да жүргізуге мүмкіндік берді, соның арқасында локомотивті аяқтау станцияларында айналдыру қажеттігі болмады; екіншіден, пойыз бір қуатты вагонымен де жұмыс істей алатын, бірақ төмендетілген жылдамдықпен, бұл бұзылу жағдайында сапарды жалғастыруға мүмкіндік берді; үшіншіден, ол дизельдік көп бірліктердегі еден астындағы дизельді қозғалтқыштардан аулақ болды, демек жолаушылар үшін шу мен дірілді азайтты. 1973-1976 жылдар аралығында тұрақты құрылым тұжырымдамасы сынақтарда дәлелденді, және Британдық темір жолы InterCity қызметтерін өзгерту үшін 95 жиынтық HST құрастырды. "Шынымен де өте қатал, жарамсыз болды. Мен 'Оны өз қолыммен жасағым келеді' деп ойладым, бірақ бұл тапсырма пішінге ешқандай қатысы жоқ, мүлдем жоқ". Ол жаңа дизайнды Британдық темір жолына ұсынды және оларды оны қабылдауға көндірді. GWR қызметінен алынғаннан кейін 43002 2019 жылдың қарашасында Ұлттық коллекцияға қосылды және Йорк қаласындағы Ұлттық теміржол мұражайында қойылды. Жаңаша жобаланған алдыңғы бөлік пойызда кәсіподақ тарапынан қабылдануын жеңілдетті: теміржол кәсіподағы ASLEF прототиптің жүргізушінің жанында отыруға екінші адамға орынның болмауына қарсы болды және прототипті қоғамдық қызметте пайдаланудан бас тартты. Өндірістік үлгінің кабинасы екі адамды орналастыруға жеткілікті кең болды, соның арқасында бұл қарсылықтарды жеңуге мүмкіндік болды. Бұл жолаушылар тасымалына арналған, бұрынғы үлгілерге қарағанда жарықтандыруға төзімділігі жақсартылған және аяқтау станцияларында локомотивті айналдыру қажеттілігін болдырмайтын екі бағытта жүретін пойыз болды. HST пайдалануға енгізілгенге дейін британдық дизельді пойыздардың жылдамдығы сағатына 25 мильмен шектелген. HST көптеген бағыттарда қызмет жылдамдығын 25%-ға арттырды. Жеңіл осьтік жүктеме пойыздарға Эдинбургтен Абердинге дейінгі толық жылдамдықпен жүруге жарамсыз желілерде де кәдімгі қызметтен жылдам жүруге мүмкіндік берді. Ескі локомотивтерге қарағанда жоғары үдеуге қосымша, бұл сапар уақытын едәуір қысқартуға мүмкіндік берді. HST-нің жоғары жылдамдығы, жылдам үдеуі және тежелуі оны жолаушылар үшін өте қолайлы етті.
Қызметке қосу
Жеткізулер 1976 жылы жалғасты, ал 4 қазанда Ұлы Батыс және Оңтүстік Уэльс магистральдарында Лондон Паддингтоннан Батыс аймағында жүретін HST-тің ішінара қызметі басталды. 1977 жылдың мамыр айында жазғы кесте басталғанда, 27 Class 253 жиынтығы (253001–253027) Батыс аймақта қызметке кірісті, Бристоль және Оңтүстік Уэльс бағыттарында локомотивтермен тасылатын пойыздарды алмастырды. Қызметтердің жылдамдығы мен жиілігіне байланысты жолаушылар саны тез өсті. HST-тің Class 50 локомотивтерін баяу қызметтерге ауыстыруы 1977 жылдың басында Class 52 дизельді гидравликалық локомотивтерінің соңғысын тоқтатуға әкеп соқты. 254 класының өндірісі 1977 жылға дейін Шығыс жағалау магистральдық желісі (ECML) қызметтері үшін жалғасты. ECML-ге бөлінген HST-де Батыс аймақтағы жеті емес, сегіз вагон болды, ал British Rail бастапқыда ұзын HST-ге жаңартылған Valenta қозғалтқыштарын орнатуды жоспарлаған, бірақ бұл орындалмады, себебі қозғалтқыштың салқындатқыш жүйесі жоғары қуатты қозғалтқыштан туындайтын қосымша жылуды өңдеуге қиындық тартты. Бірінші 125 миль/сағ (201 км/сағ) Шығыс жағалау HST қызметтері 1978 жылдың мамырында жазғы кестеге енгізілді, HST Flying Scotsman және басқа да қызметтерді иеленді. Алдыңғы буын 55 кластың ‘Deltic’ локомотивтері 1981 жылдың соңында толықтай қызметтен алынғанша екінші деңгейдегі жұмыстарға жіберілді. ECML үшін толық HST кестесі 1979 жылдың мамырында енгізілуі тиіс еді, бірақ Пэнманшель туннелінің құлауына байланысты тамыз айының соңына дейін кейінге шегерілді. HST Лондоннан Эдинбургке дейінгі сапар уақытын бір сағатқа дейін қысқартты. InterCity қызметі British Rail үшін үлкен табысқа жетті.
Жол жүру уақытын қысқарту
HST-тің басты сату артықшылықтарының бірі – сапар уақытын қысқарту мүмкіндігі болды, пойыздар жарнама материалдарында «Сапарды қысқартушы» деп таныстырылды. 1973 жылы British Rail «Жетпістік жылдарға жылдамдық» атты таныстыру буклетін жариялады, онда HST арқылы қол жеткізілетін күтілетін сапар уақыты, сол кездегі қолданыстағы кестемен салыстырылып көрсетілді.
Әлемдік рекордтар
Интерсити 125 прототипі (моторлық вагондар 43000 және 43001) 1973 жылғы 12 маусымда дизельдік жетегімен әлемдік жылдамдық рекордын орнатты. Ең жылдам дизельді пойыздың екінші әлемдік рекорды 1987 жылғы 1 қарашада Дарлингтон мен Йорк арасында Mark 4 вагондарында қолдануға арналған жаңа типтегі богилерді сынау барысында HST (жоғары жылдамдықты пойыз) арқылы тіркелді. Рекордтық жүріс 43102 (алдында) және 43159 (артында) моторлық вагондарымен жүзеге асырылды. Сондай-ақ, жолаушыларды тасымалдаған дизельді пойыздың жылдамдығы бойынша әлемдік рекордқа ие. 1985 жылғы 27 қыркүйекте Ньюкаслдан Лондонның Кингс-Кроссқа дейінгі жаңа Tees Tyne Pullman қызметін іске қосуға арналған арнайы баспасөз рейсі 2+5 жиынтығынан (қысқартылған) тұрады және Йорк қаласының солтүстігінде қысқа мерзімге рекордтық жылдамдыққа жетті.
Оңтүстік-Батыс Англия және Оңтүстік Уэльс
Батыс аймақта Лондоннан Бристольге және Оңтүстік Уэльске дейінгі қызметтерде InterCity 125 пойыздары (253 сынып деп аталады) енгізілді және Лондоннан Девон мен Корнуоллға дейінгі күндізгі қызметтердің көпшілігіне таратылды. Кейбір Оңтүстік Уэльс қызметтерін Уэльстің батысына және Батыс Уэльске дейін кеңейтті. Техникалық қызмет көрсету Олд-Ок-Коммон мен Сент-Филипс-Марш-те жүргізілді, ал Лайра девон мен Корнуоллға қызмет 1979 жылы енгізілгеннен кейін техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асырды. British Rail Class 47 локомотивтері әлі де Корнуолл мен Оңтүстік Уэльстен Солтүстік-Шығысқа Cross Country Route арқылы және Лондоннан Мидлендс / Уэльс Маршаларына дейін ел аралық қызметтерін жүргізді. 43-сыныпты локомотивтер оларды 2+7 формациядағы екі бірінші сыныпты, бір буфеттік және төрт екінші сыныпты вагондармен екі моторлы вагондар арасында жеткізілгенде алмастырды. Кейіннен олар 2+8 формациясына кеңейтілді, қосымша екінші сыныпты вагондармен. Great Western Trains компаниясы British Rail компаниясын жекешелендіруден кейін құрылды және Лондон Паддингтоннан Англияның батысына дейінгі InterCity маршруттарын жүргізді. 1998 жылы FirstGroup Great Western Trains компаниясын сатып алып, First Great Western деп қайта атады. InterCity 125 пойыздары British Rail кезінде болған бірдей схемалармен жұмыс істеді, бірақ басқа ливреяда. Great Western Railway 43 HST жиынтығын Паддингтоннан Бристольге, , , Кардиффке, , , , , Вурчестерге, , , және , және кейбір жолаушылар қызметтерін , және жүзеге асырды. 2012 жылы First Great Western-тің барлық қалааралық қызметтерін InterCity 125 жиынтықтарымен жұмыс істеді. 2005 жылдан бастап First Great Western HST пойыздарына MTU қуат блоктарымен қайта қозғалтқыштар орнатылды және вагондар жаңартылды. M4 дәлізіндегі / Темза аңғарындағы Бристоль, Херефорд, Оксфорд, Эксетер және Кардиффтегі қызметтерге арналған бөлімшелер жолаушыларға көбірек орын беру үшін стандартты сыныптағы (бір автобусқа екі үстел ғана) әуежай стиліне сәйкес жоғары тығыздықты орналасуға ауыстырылды. Қалған бөлігі Суонси мен Вест-Кантриге бағытталған маршруттарда стандартты сыныптағы вагонда төрт үстел болды. Жаңартылған вагондарда жаңа орындықтар (бірінші сыныпта былғары), орындықтардың қуат розеткалары және қайта жасалған буфет бар болды. 2010 жылдан бастап әр топтамада бір стандартты сыныпты вагонда Volo TV жүйесі болды, бірақ бұл 2014 жылы алынып тасталды. 2014 жылы тағы бір өзгеріс жасалды, кейбір бірінші сыныпты вагондар стандартты немесе композиттік (жартылай стандартты және жартылай бірінші сынып) сыныпқа ауыстырылды, әр топқа 1½ бірінші сыныпты вагондар қалды. Бірінші сыныптағы вагондар сәнді стильде жаңартылды, ал бірінші сыныптағы әр жағында бір орындықты көптеген үстелдер жеке авиакомпания стиліне ауыстырылды. 2019 жылдың ортасына қарай Great Western Railway Паддингтоннан немесе одан бірде-бір HST қызмет көрсетпеді, олардың барлығын 800 және 802 сыныпты локомотивтермен алмастырды. Great Western Railway 24 моторлық вагонын және 48 вагонын сақтап, Кардифф пен Пензанс арасындағы жергілікті қызметтерде пайдалану үшін 11 төрт вагонды жиынтық құрайтын болады, British Rail Class 158 локомотивтерін алмастырады.
Шығыс Англия / Шотландия
Шығыс жағалау магистральдық желісінде InterCity 125, 254 класы локомотивтері, 1980–1982 жылдары 55 класты Deltic локомотивтері зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 1990 жылы электрлендірілгеннен кейін InterCity 225 пайдалануға енгенге дейін негізгі құрамдас бөлік болды. Олар Лондон Кингс-Кросс станциясынан Ньюкасл және Эдинбург Уэверлиге, сондай-ақ Глазго Куин-стрит, Инвернесс және Абердинге қатынайтын бағыттарда жұмыс істеді. 1979 жылы Пенманшил туннелі құлағаннан кейін Лондоннан Шотландияға қатынайтын пойыздар Тайн аңғары арқылы Ньюкаслдан Карлайлға, содан кейін Батыс жағалау магистральдық желісі арқылы Шотландияға өтті. HST пойыздары Лондоннан Лидс, Брэдфорд Форстер-сквер, Клитхорпс, Халл және Скарбороға қатынайтын кейбір бағыттарда да пайдаланылды. Шығыс жағалау (ECML) құрамы бастапқыда 2+8 болды, 2002 жылы қосымша вагондар қолжетімді болғанда 2+9-ға дейін артты. ECML құрамында екі бірінші сынып вагоны, бір буфет (бірінші сынып орындарымен) және буфет пен локомотивтер арасында бесеу (кейін алты) стандартты сынып вагондары болды. Бірнеше жыл бойы құрамға TRUK (мейрамхана-асхана вагоны) және буфет, TS (екінші сынып вагоны) және TF (бірінші сынып вагоны) кірді, көптеген құрамдар 4×TS, TRUK, буфет, 2×TF түрінде болды. Тоғыз тіркемелі вагондардан тұратын құрамға қосымша TS вагоны қосылды. "Пулман" қызметтері TS вагонын қосымша бірінші сынып вагонымен алмастырды. Жекешелендіруден кейін InterCity 125 пойыздарын Ұлы Солтүстік-Шығыс темір жолы (GNER) басқарды, Лондоннан Ньюкасл мен Эдинбургке қатынайтын электр InterCity 225 пойыздарымен бірге, электрлендірілген учаскелерден тыс (немесе British Rail 91 класты локомотивтері маршруттың талаптарына сай келмейтін жерлерде) Халл, Скиптон, Харрогейт, Инвернесс және Абердинге қатынайтын қызметтер де осы компанияға қарасты болды. 2007 жылдың қаңтар айында GNER компаниясының 13 жаңартылған HST пойызының біріншісі таныстырылды, вагондары InterCity 225 электр пойыздарымен салыстырылатын "Маллард" стандартына сәйкес қайта жаңартылды, олар ұқсас орындықтармен, жарықтандырумен, кілемдермен және буфет вагондарымен жабдықталды. Локомотивтер MTU қозғалтқыштарымен жаңартылды. "Маллард" пойызы 2007 жылдың көктемінде пайдалануға берілді. 2007 жылы франшиза National Express East Coast (NXEC) компаниясына берілді, ол GNER бастаған қайта жаңарту бағдарламасын жалғастырды және 2009 жылдың наурыз айында автопарктің жаңартуын аяқтады. 2009 жылдың басында екі локомотив First Great Western компаниясына берілді. Соңғы Mallard Mark 3 вагоны 2009 жылдың қазан айында NXEC компаниясында пайдалануға берілді. National Express компаниясы NXEC компаниясына қаржылық қолдау көрсетпейтінін мәлімдегеннен кейін, франшиза 2009 жылдың 13 қарашасында тоқтатылды және маршрутты басқару мемлекеттік меншікке қайтарылды. Нәтижесінде, 13 пойыз 2009 жылдың соңынан бастап East Coast компаниясымен жұмыс істеді. East Coast компаниясы 2011 жылы Линкольн қаласына InterCity 125 қызметін қосты. Электр желісі жаңартылғаннан кейін Скиптонға қатынайтын бағытта InterCity 125 пойызы электр InterCity 225 пойызымен ауыстырылды. Күн сайын әр бағытта сегіз East Coast пойызы InterCity 125 пойызын пайдаланды. 2012 жылы 43072 (қазіргі 43272), 43074 (қазіргі 43274) пойыздары East Midlands Trains компаниясынан алынып, MTU қозғалтқыштарымен жабдықталды. 2015 жылдың сәуір айында Virgin Trains East Coast компаниясы InterCity East Coast франшизасын басқаруды өз қолына алды. Барлық пойыздар 2018 жылдың маусым айында London North Eastern Railway компаниясына InterCity East Coast франшизасымен бірге берілді. 2006 жылы Grand Central компаниясы Лондон-Сандерленд жолаушылар қызметін Шығыс жағалау магистральдық желісі арқылы жүргізу үшін алты 43 класты локомотивті алды. Қызмет 2006 жылдың желтоқсанында басталуы тиіс еді, бірақ локомотивтермен сүйрелетін қызметтер үшін бұрын пайдаланылған және басқа электрмен жылыту/электрмен жабдықтау жүйесіне ие болған вагондарды 43 класты локомотивтермен жұмыс істеуге мүмкіндік беру үшін жаңарту жұмыстары қатты кешіктірілді, сондықтан басталу күні 2007 жылдың 18 желтоқсанына дейін жылдырылды. HST 43084 және 43123 локомотивтері Paxman Valenta қозғалтқыштарымен жұмыс істеген соңғы локомотивтер болды, олар 2010 жылы басқа бірліктер сияқты MTU қозғалтқыштарымен қайта жаңартылды. Grand Central компаниясы локомотивтерді қайта жөндеу кезінде 180 класты локомотивтердегідей қызғылт сары жолақты қосты, алдыңғы бөліктерін қайта бояды (бұл оларды буферсіз HST локомотивтеріне ұқсатады) және локомотивтерді төрт жүздік нөмірлеуге өзгертті. Grand Central компаниясының HST локомотивтері 2017 жылдың соңында East Midlands Trains компаниясына берілді. 2019 жылдың ақпан айында Hull Trains компаниясы 180 класты локомотивтерінің сенімділік мәселелеріне байланысты Лондон Кингс-Кросс пен Халл арасындағы бағытта First Great Western локомотивтерін пайдалануды бастады. Бір айдан кейін олар сенімділік мәселелеріне байланысты қосымша локомотивті пайдалануға енгізді. LNER компаниясы 2019 жылдың желтоқсан айында соңғы InterCity 125 локомотивтерін пайдаланудан шығарды.
Мидленд аймағы
Лондонның Мидленд аймағында InterCity 125 пойыздары басқа аймақтарға қарағанда кейінірек енгізілді. Олар бастапқыда Лондон Сент-Панкрастан Шеффилд пен Ноттингемге дейінгі бұрынғы Мидленд темір жолы бағытында пайда болды. Бастапқыда оларға жолдың кез келген бөлігінде белгілі бір жылдамдықтан асып кетуге рұқсат берілмегенімен, олар ауыстырған локомотивтермен салыстырғанда уақытты үнемдеді. Мидленд магистральдық желісі келесі екі онжылдықта бірнеше жылдамдық жақсартуларын алды, соның нәтижесінде кейбір учаскелерде HST пойыздары жоғары жылдамдықпен жүре алды. British Rail 1990 жылдардың басында толық жаңартуды ұсынды, бірақ жекешелендіру салдарынан ол іске аспады. Дегенмен, желідегі жақсартулар 2014 жылдың көктеміндегі кесте өзгерісіне дейін аяқталды, бұл желінің кейбір бөліктерінде 125 миль/сағ жылдамдықпен жүруге және басқаларында одан да жоғары жылдамдыққа мүмкіндік берді. Бұл бағыттағы ұзақ қашықтыққа арналған көптеген қызметтер жаңа Class 222 Meridian дизельдік-электрлік пойыз топтарына ауыстырылды, бірақ Лондоннан бағытталған көптеген қызметтер әлі де InterCity 125 пойыздарын пайдаланды. Сондай-ақ, Лондон Сент-Панкрастан Мидлендке барлық қызметтер жекешелендіруден кейін BR-ден HST пойыздарын мұра етіп, оларды 110 миль/сағ жылдамдықпен негізгі қызметтерде пайдаланды. 43089 Network Rail және Hitachi жүргізген тәжірибелік бағдарламада пайдаланылғаннан кейін негізгі желіде қайта жұмыс істеді. Бұрынғы Virgin CrossCountry паркінің көп бөлігі бірнеше жыл бойы сақтауға алынды, бірақ бірнеше пойыздар Мидленд магистральдық желісінде жүріп тұрды. 2007 жылы франшиза Arriva CrossCountry компаниясына өтті. Жолаушылар тығын қағуын азайту мақсатында компания өзінің Voyager пойыздарын толықтыру үшін бес HST пойызын қайта енгізді. 2008 жылдың қыркүйегінде CrossCountry өзінің алғашқы HST жиынтығын жаңартты: вагондар GNER пойыздары сияқты "Mallard" стандартына сәйкес жаңартылды, бірақ интерьері бордо түстес және үстелдері аз болды. Олар Шығыс жағалаудағы жиынтықтардан электрондық орын резервациясымен де ерекшеленді, ал буфет вагоны алынып тасталды, барлық тамақтандыру B вагонындағы тамақтандыру базасынан орындықта ұсынылды. Көбінесе вагондар Mark 3 локомотивтерінен қайта құрылған. Жаңарту жұмыстарын Wabtec, Doncaster Works жүргізді. Әр жиынтықтан TS алынып тасталды, нәтижесінде 2 локомотив + 7 вагон болды.
Батыс жағалау және Солтүстік Уэльс
Virgin Trains West Coast HST поездары Лондонның Эустон және Бирмингем халықаралық станцияларынан Холихед пен Блэкпул Солтүстігіне жүйретін. Олар сондай-ақ Эустон мен Манчестер Пикадилли арасындағы кейбір бағыттарда да жұмыс істеді. Virgin компаниясының HST поездары 2004 жылдың мамыр айында қайтадан пайдалануға берілді. Батыс жағалау магистралінде көптеген қисындар болғандықтан, пойыздардың бағыттың кез келген бөлігінде сағатына 110 мильден жоғары жылдамдықпен жүруіне рұқсат берілмеген. 2000 жылдары Network Rail Батыс жағалау магистралін жаңарту кезінде, жұмыс жүргізіліп жатқанда, балама бағыттарды пайдалану қажет болды. Осының салдарынан, сол кездегі Стратегиялық Теміржол Органы (SRA) Midland Mainline компаниясына Маңғыстау арқылы Хоуп-Вэлли желісі және Midland Main Line арқылы Сент-Панкрасқа дейін қызмет көрсетуді тапсырды, ал Батыс жағалау магистралінде жұмыс жүргізілді. «Жоба Рио» деп аталған уақытша операция кезінде, Virgin CrossCountry компаниясының көптеген электр локомотивтері күрделі жөндеуден өтіп, Midland Mainline паркіне қосылды. Алғашқы пойыз 2018 жылдың қазан айында пайдалануға берілді. ScotRail компаниясының HST паркі Inter7City таңбасымен жұмыс істейді.
Желі желісі
Бір арнайы түрлендірілген HST жиынтығы Network Rail-де қызмет етеді, техникалық қызмет көрсету көліктеріне арналған сары түспен боялған және көбінесе "ұшатын банан" деп аталады (бұл лақап аты бастапқыда бүкіл классқа қолданылған, себебі British Rail оларды алғаш енгізгенде олар басым түрінде сары түспен боялған болатын). Бұл жиынтық – Жаңа өлшемдер пойзы. Тағы бір 43089 локомотиві Hitachi компаниясымен бірлесіп, гибридті аккумуляторлық көліктерді сынау үшін пайдаланылды.
Ливреясы
"Интер Сити 125" бастапқыда көк және сұр түсті болған, ал көрінуді жақсарту үшін алдыңғы жағы сары түспен боялған, бұл сары түс электр локомотивтерінің қабырғаларына дейін жалғасқан. Екінші түс схемасында электр локомотивтерінің көп бөлігі сұр түсті болған, ортасынан ақ жолақ өткен, ал ақ жолақтың астында сары түс болған. Электр локомотивтері мен вагондардың жүк бөлімдері InterCity түстерімен (крем, қызыл, ақ, қоңыр) боялған. Терезелердің айналасы қоңыр сұр және қара сұр (іс жүзінде қара) түсті, терезелердің астында қызыл-ақ жолақтар сақталған, ал электр локомотивтерінде сары жолақтар бұрынғысынша болған. Осы түс схемасының соңғы нұсқасында сары жақ жолақтары аққа ауыстырылған және Британдық темір жолының атауы мен логотипі болмаған: оның орнына жаңа секторлық бренд – Intercity логотипі (сериф шрифтімен) және ұшатын қарлығаш суреті салынған. Бұл жиі "InterCity Swallow" түс схемасы деп аталады және сектордағы басқа локомотивтерге де қолданылған. Британдық темір жолы жекешелендірілгеннен кейін, пойыз операторлары HST пойыздарын өздерінің түс схемаларымен бояды, олардың кейбіреулері ұзақ қызмет етті. Great Western Railway компаниясына тиесілі екі электр локомотиві мұралық түс схемаларымен қайта боялды: 43002 түпнұсқа InterCity 125 көк-сары түс схемасымен, ал 43185 InterCity Swallow түс схемасымен. Locomotive Services Limited компаниясына тиесілі екі электр локомотиві [43046 және 43055] көк Pullman түсіне боялды. Бұл пойыз топтары 2020 жылдың 14 қарашасынан бастап LSL компаниясы ұйымдастыратын туристік сапарларға пайдаланылады.
Қоғамның реакциясы
Қалааралық қызмет британдық жұртшылық арасында дереу сәттілікке ие болды. 1980 жылдардың басына таман HST жолаушылардың назарын аударды, бұл әзіл-қалжың шебері Джимми Савиллдің қатысуымен телеарнада көрсетілген жарнамалық роликтерінің және "Бұл – пойыз заманы" деген ұранның арқасында мүмкін болды. British Rail HST қатынайтын бағыттарда жолаушылар ағынының артуына куә болды, сондай-ақ InterCity-нің кірісі де өсті, алайда бұл сома British Rail-ге берілетін субсидиялардың қажеттілігін толығымен жоюға жеткіліксіз болды.
Халықаралық мүдделер
HST-тің табысы халықаралық жағынан маңызды әсер етті. Шет елдік баспасөз ондаған жылдар бойы қызметтің жылдамдығы мен сапасын бақылап, жоғары бағалады. InterCity 125 Калифорниядағы жоғары жылдамдықты теміржол жүйесін құру мүмкіндігін бағалау үшін үлгі ретінде пайдаланылды. Австралияда ол British Rail-мен бірлесіп XPT-ні жасау үшін негіз болды.
Өлшеміне қарай үлгілер
IC125 көптеген модельдер мен ойыншықтар түрінде жасалған. Ұлыбританиядағы алғашқылардың бірі – Hornby Railways, ол 1977 жылы өзінің алғашқы моделін шығарды. Бұл модель ең кішкентай радиусты бұрылыстарды сенімді түрде жүріп өтуі үшін қысқартылған, дұрыс емес ұзындығы бар BR Mk3 Open 2nd вагонымен бірге келді. Бұл, бүкіл ұзындығын өзгертудің орнына, 8 жақ терезесінің біреуін алып тастау арқылы жасалды. 1978 жылы Hornby Railways қосымша BR Mk 3 Open 2nd вагонын шығарды, одан кейін 1979 жылы BR Mk 3 Open 1st вагонының алғашқы моделі және 1980 жылы BR Mk 3 Ресторан-буфет вагоны (TRUB) шығарылды. 1985 жылы Hornby BR Mk 3 (TS) және (TF) вагондарының құралын жаңарту кезінде дұрыс емес жеті жақ терезесі сегіз терезеге түзетілді. Кейін InterCity 'Swallow' түсінде, Great Western жасыл және ақ түсте, Midland Mainline және Virgin Trains түсінде шығарылды. Lima 1982 жылы IC125 үлгісін шығарды, онда Mark 3 вагондары нақты вагондардың ұзындығына сәйкес келіп, күзетші вагонын да қамтыды. Hornby 1990 жылдардың соңында осы қадамды қайталады, оның қысқа Mark 3 вагондары дұрыс масштабтағы вагондармен ауыстырылды, бірақ күзетші вагоны енгізілмеді. 2006 жылы Hornby алғаш рет модификацияланған BR Mk 3 (TGS) вагонын шығарды. 2008 жылы, бұрынғы Lima жылжымалы құралынан құрал-жабдық сатып алғаннан кейін, ол Hornby RailRoad желісіне айналды. Hornby BR және жекешелендіруден кейінгі әртүрлі түстерде, жаңадан жасалған, егжей-тегжейлі Class 43 қуатты вагонын, сондай-ақ Railroad Range-тің қарапайым Class 43 HST қуатты вагондарын шығарды. 2009 жылы Hornby жаңадан жасалған BR Mk 3 вагондарын шығарды. Graham Farish алғашқы болып N өлшемінде HST шығарды, ал жақында Dapol тағы бір N өлшеміндегі пойыз моделін шығарды. Railway Shop (Гонконг) T өлшемімен (1:450 масштабта) модель шығарады.
followed by their first model of a BR Mk 3 Open 1st Coach in 1979 and a BR Mk 3 Restaurant Buffet Car (TRUB) in 1980. The incorrect seven side windows was corrected to eight windows in 1985 when Hornby made modifications to the tooling for the BR Mk 3 (TS) and (TF) coaches. It was later released in InterCity 'Swallow' livery, Great Western green and white, Midland Mainline and Virgin Trains. Lima released its version of the IC125 in 1982, of which the Mark 3 coaches were correct to the lengths of the real life coaches and included the guard's coach. Hornby eventually followed suit in the late 1990s, when its short Mark 3 coaches were replaced by correct scale length ones but omitted the guard's coach. In 2006 Hornby released for the first time a modified tooling BR Mk 3 (TGS) Coach. In 2008 after acquiring tooling from ex Lima rolling stock which then became the Hornby RailRoad range. Hornby released in a variety of different liveries both BR and post privatisation a newly tooled super detailed Class 43 powers car, alongside the more basic Class 43 HST power cars of the Railroad Range. In 2009 Hornby released newly tooled BR Mk 3 coaches. Graham Farish were the first to produce an HST in N gauge; more recently Dapol have produced another N gauge model of the train. Railway Shop (Hong Kong) produces a T gauge model (1:450 scale).
Жарақат алған көлік құралдары мен апаттар
Бес 43-ші класс локомотивтері теміржол оқиғаларынан жазылып тасталды, олардың үшеуі Ұлы Батыс магистральдық желісінде болды. 43011 1999 жылғы Лэдброк Гроув теміржол апатынан кейін, 43019 2004 жылы Уфтон Нерветте автомобильмен соқтығысқаннан кейін, ал 43173 1997 жылғы Саутхолл теміржол апатында ауыр зақым алғаннан кейін жойылды. Осы жағдайлардың әрқайсысында зақымдану алдыңғы қуатты вагонда болды; артқы қуатты вагондар аз немесе ешқандай зақым көрмеді және қызметке қайтарылды. Лэдброк Гроув және Уфтон Нерветтегі апаттардың себебі HST жиынтықтарының немесе олардың жүргізушілеріне қатысы жоқ факторлар болды, бірақ Лэдброк Гроув апатына қатысқан жиынтықта AWS жүйесінде ақаулық болды; алайда Саутхолл апаты HST-нің Саутхолл тауарлық аймағына кіретін жүк пойызымен соқтығысуынан болды, ол негізгі жолдарды кесіп өтті. Апаттың тікелей себебі – HST жүргізушісінің тоқтамай қызыл сигналдан өтуі болды. Сонымен қатар, жиынтықтың алдыңғы қуатты вагонында автоматты ескерту жүйесінде ақаулық болды, ол жұмыс істесе, жүргізушіні қателігіне ескертіп, мүмкін апаттың алдын алған болар еді. Тергеуден кейін бұл жүйені InterCity 125 паркінің барлық пайдалану кезінде жұмыс істеуі және қосылып тұруы міндетті болды. 2020 жылдың 12 тамызында Stonehaven жол апатына 43030 және 43140 класс қуатты вагондары арасындағы төрт вагондан тұратын InterCity HST қатысты, нәтижесінде үш адам қаза тапты. Екі қуатты вагон да кейінгі тергеуден кейін жазылып тасталды.
Қайта механикаландыру және қайта жаңарту
2005 жылы Angel Trains пойыз лизингі компаниясы HST локомотивтеріндегі 30 жылдық Paxman Valenta қозғалтқыштарын жаңа MTU 16V 4000 қозғалтқыштарымен алмастыру бойынша бүкіл салалық бағдарламаны бастап, жетекшілік етті. Angel Trains компаниясының жоғары жылдамдықты пойыздар паркіне салған 110 миллион фунт стерлингтік инвестицияның бір бөлігі болған жаңарту 54 HST локомотивін қайта қуаттандыру және жөндеуді қамтыды; бұл GNER (23), First Great Western (26) және CrossCountry (5) компанияларына жалға берілген локомотивтерді де қамтыды. Virgin CrossCountry компаниясы 2000 жылдардың басында осыған ұқсас жобаны жоспарлаған, бірақ бағдарлама тоқырауына байланысты жаңартылған пойыз жиынтықтары өзгертілмеген аналогтарымен бірге сатылды. Сонымен қатар, көптеген операторлар 2000 жылдардың басында Mark 3 вагондарын жөндеу жұмыстарын жүргізді. HST2 бағдарламасының кешігуі мен бағытының өзгеруіне байланысты операторлар 2006 жылдан бастап HST паркін жаңарта бастады; осы үшін көбірек заманауи MTU4000 дизельді қозғалтқыштарымен қайта жаңарту және вагондардың ішкі бөліктерін жөндеу жүргізілді. Бұл жөндеулер HST локомотивтеріне тағы кем дегенде 10 жыл қызмет етуге мүмкіндік береді деп күтілді.
Ауыстыру
HST-терді алғашқы толық ауыстыру 1988 жылдан бастап Шығыс жағалау магистралінде, Эдинбург желісі электрленген кезде InterCity 225 пойыздары енгізілгеннен кейін жүзеге асты. Бірқатары Абердин, Инвернесс, Скиптон, Брэдфорд және Халл қалаларына қатынайтын бағыттарда қалды. InterCity 125 паркі ескірген сайын, оның қызмет мерзіміне жақындап қалғаны анық көріне бастады. Соңғы кезде HST-лер жоғары жылдамдықты дизельді көп агрегатты пойыздармен (DMU) ауыстырылды (немесе толықтырылды), мысалы, Bombardier Voyagers және Alstom Coradia британдық экспресс нұсқалары. Бұл DMU-лар HST-ге қарағанда жақсы үдемеге ие, себебі олардың қуат пен салмақ арақатынасы жоғары, тиімділігі мен тежегіштік қасиеттері де артық. 2005 жылы үкімет пен теміржол саласы HST2 концепциясын HST паркін ұқсас түрде ауыстыру ретінде қабылдамады. Осы шешімнен кейін 2006 жылы қолданыстағы операторлар InterCity 125 пойыздарын жаңартуға көшті. Бірақ HST2 концепциясы кеңейтіліп, InterCity Express бағдарламасымен алмастырылды, онда HST және InterCity 225 пойыздарын бірлесіп ауыстыру ұсынылған. Екі InterCity паркінің ізбасары – Hitachi Super Express, ол үш түрге бөлінген тұрақты құрамалардан тұрады: екі электродизельдік түр – 800 және 802 класс жиынтықтары, сондай-ақ 801 класс көп агрегатты электр жиынтығы. Greater Western франшизасында алғашқы HST 2017 жылдың қыркүйегінде лизингтік компанияға қайтарылды; 2019 жылдың маусымына қарай қалааралық бағыттардағы барлық жиынтықтар 800 және 802 класс жиынтықтарының пайдасына тоқтатылды.
Қалдық суды шығару
Ұлыбританияда пойыз операторлары заң бойынша бір ретке 25 литрге дейін өңделмеген қалдықтарды рельске төгуге рұқсат етіледі. Көптеген Mk3 вагондары дәретхана резервуарларызсыз жасалған, қалдықтар тікелей рельске түседі. 2000-ші жылдары RMT кәсіподағы және саясаткерлер осы мәселенің қоршаған ортаға тигізетін әсеріне алаңдады. Бұл мәселе алғаш рет 2003 жылы Ноттингемдегі Railtrack қызметкерлері жергілікті тазалау жұмыстарын тоқтатып, аймақтағы канализациялық қалдықтардың көп жиналуына байланысты рельс күтіміне қатысты процедуралардан бас тартқаннан кейін көтерілді. 2006 жылы RMT, GNER компаниясымен бірге Northern Rail-дің Heaton депосында қалдық резервуарларын және тазалау жүйесін жаңартуға келісті, сондай-ақ бұрынғы 18 ай бойы дау тудырған мәселені шешу үшін барлық басқа деполарда тазалаудың жаңа процедураларын енгізді. 2011 жылы Еуропалық Одақ мұндай вагондардан құралған пойыздар Еуроодақтың қоршаған орта және денсаулық сақтау заңдарын бұза ма, жоқ па, деген мақсатта ресми тергеу бастады. Бірақ Қоршаған орта агенттігі пойыз компаниялары рельс бойында қалдықтарды төгуге арнайы рұқсаттар алғанын растады. 2013 жылы көлік министрі Сьюзан Крамер бұл тәжірибені "өте жағымсыз" деп сипаттап, салаға шаралар қабылдауға шақырды. ATOC барлық жаңа көліктерге қажетті дәретхана резервуарлары орнатылғандықтан, 2017 жылдың соңына дейін HST пойыздары тоқтатылса, мәселе шешілетінін мәлімдеді. Бірақ HST пойыздары 2017 жылдан кейін де пайдалануда болды, алайда CrossCountry автопаркінің жылжымалы есіктерге жаңартылуы және GWR мен ScotRail үшін жиынтықтардың қысқартылуы бақыланатын шығарындылармен жабдықталған дәретханаларды орнатуды қамтыды.
Ескіру факторлары
2019 жылы бастапқы күйіндегі ЖЖБ (жолаушылар жылдамдығымен жүретін пойыз) Ұлттық теміржол желісінде жолаушылар тасымалын жүзеге асыруға рұқсат етілмеді, себебі түрлі кемшіліктер оларды қолжетімділік регламенттеріне сәйкессіз етіп жасады – әсіресе есіктерді қолмен ашу қажеттігі. Дегенмен, пойыз паркін жеткіліксіз етуді болдырмау мақсатында, кейбір операторларға уақытша рұқсат берілді, атап айтқанда, ScotRail, олардың пойыз жиынтықтарын жаңарту жоспарланған, ал East Midlands Trains өз жиынтықтарын 222 сыныпты «Meridian» пойыздарының пайдасына тоқтатып қойды.
Австралиялық нұсқасы
InterCity 125 британдық теміржолымен бірлесіп, Жаңа Оңтүстік Уэльстің XPT жобалау негізі болды. 1982 жылдан бастап 19 локомотив және 60 вагон пайдалануға берілді. XPT InterCity 125-тен биік және кең. Жолаушылар вагондары Баддтың дизайны негізінде жасалған, локомотивтер қысқарақ болды, ал қозғалтқыштың қуаты төмендетіліп, максималды жылдамдыққа арналған беріліс қатынасы өзгертілді. Аспасы тұрақсыз рельстерде жұмыс істеу үшін модификацияланды, ал салқындату жүйесі мен ауа сүзгілері Австралияның ыстық, тозаңды жағдайларына бейімделді. Ұлыбританияда болғандай, бұл пойыздар жолаушылар тасымалының кестесі мен стандарттарында революция жасады.