Кіріспе
Солтүстік Уэльстегі Лланберис ауылы – Уэльстің солтүстік-батысындағы Гвинедд аймағында, Ллин Падарн көлінің оңтүстік жағалауында және Уэльстегі ең биік тау – Сноудонның етегінде орналасқан ауыл, қауым және сайлау округі. Бұл Сноудония аймағындағы табиғатта ашық ауада белсенділік танылатын орталық, оған жаяу серуендеу, тау шаруасы, альпинизм, тау велосипедімен жүру және атпен саяхаттау сияқты іс-шаралар кіреді, сондай-ақ су спорты түрлері де бар, мысалы, суға батыру. Қауымға Нант Перис кіреді. Лланберис өз атын ерте Уэльс қасиеттісі Сент Перистен алған. Ол Италияның Ломбардия аймағындағы Морбегно қаласымен бауырласып байланысқан.
Llanberis is a village, community and electoral ward in Gwynedd, northwest Wales, on the southern bank of the lake Llyn Padarn and at the foot of Snowdon, the highest mountain in Wales. It is a centre for outdoor activities in Snowdonia, including walking, mountaineering, climbing, mountain biking and pony trekking, as well as water sports such as scuba diving. The community includes Nant Peris. Llanberis takes its name from Saint Peris, an early Welsh saint. It is twinned with the Italian town of Morbegno in Lombardy.
Тарих
Рихард Уилсон мен Дж. М. В. Тернер сурет салған Долбадарн қамалының қираған қалдықтары ауылдың үстінде орналасқан. 13 ғасырда салынған бұл қамалды Ұлы Лливелин тұрғызған, және ол I санаттағы ескертулі ғимарат болып табылады. Сент-Падарн шіркеуі, сондай-ақ Капель-Кох шағын шіркеуі II* санаттағы ескертулі ғимараттар тізіміне енген. 18 ғасырда Лланберис – аңызға толы, күшті әйел Маргед ферх Ифанның туған жері болған.
Тілдер
Ұлыбританияның 2021 жылғы халық санауына сәйкес, Лланберистегі 3 және одан жоғары жастағы тұрғындардың 69,5 пайызы валли тілінде сөйлей алады. Халықтың 79,6 пайызы валли тілінде сөйлей, оқи, жаза немесе түсіне алатынын көрсетті. 2011 жылғы халық санауында бұл елді мекендегі 3 жастан асқан тұрғындардың 74,7 пайызы валли тілінде сөйлей алатыны анықталған.
Туған ел
2021 жылғы санақ Ланберис халқының 96,6 пайызы Ұлыбританияда туғанын көрсетті. 2011 жылғы санақ бойынша халықтың 97,2 пайызы Ұлыбританияда, 73,6 пайызы Уэльсте, ал 22,4 пайызы Англияда дүниеге келген.
Жеке тұлға
2011 жылғы санақ бойынша халықтың 67,4 пайызы өзінің тек қана уэльстік ұлттық екенін, ал 26,1 пайызы уэльстік ұлттық екенін мүлдем атап көрсетпегенін білдірді. 2021 жылғы санақ бойынша халықтың 64,8 пайызы өзінің тек қана уэльстік ұлттық екенін білдірді.
Жергілікті жерлер
Ауылдың ішінде және маңында қызықты орындарға Сноудон тау темір жолы, Ұлттық тақта тас мұражайы, Лланберис көлінің темір жолы, Ллин Падарн елдік паркі және Электр тауы кіреді. Динорвиг электр станциясының экскурсиялары арнайы салынған келушілер орталығынан да қолжетімді. Ауыл Лланберис жолы арқылы Сноудонға шағылысудың жиі қолданылатын бастапқы нүктесі болып табылады. Бұл маршрут ең ұзын болғанымен, ең аз күш жұмсалатын шағылыс болып табылады, көбінесе Сноудон тау темір жолының бағытымен жүреді. Осы себепті бұл таудың ең танымал жаяу серуендеу жолы. Долбадарн қамалы, Уэльс князі Ұлы Лливелиннің 13 ғасырдың басында салған бекінісі, Лланберис өткелінің төменгі жағында орналасқан. Қамалда Лливелиннің билігі мен құқығының символы ретінде әскери маңызы зор болды. Онда үлкен тас мұнарасы бар, тарихшы Ричард Авент оны «Уэльстің дөңгелек мұнараларының ең жақсы сақталған мысалы» деп есептейді. 1284 жылы Долбадарн Англияның Эдуард I-і тарапынан басылып алынды, ол оның ағаштарының бір бөлігін Каернарфондағы жаңа қамалды салу үшін қолданды. Кейін қамал руинге айналды, бірақ бірнеше жыл бойы сарай ретінде пайдаланылды. 18 және 19 ғасырларда бұл орын көркем және табиғи ландшафттарға қызығушылық танытқан суретшілер үшін танымал болды. Қазір ол Cadw-ге тиесілі және туристік орталық ретінде басқарылады, сондай-ақ I санаттағы қорғалатын ғимарат ретінде қарастырылады. Лланберис тау құтқару тобы жылына 150-200 оқиғаға жауап береді және елдегі ең көп жұмыс істейтін тау құтқару топтарының бірі болып табылады. Топты толығымен еріктілер басқарады, олар қаржыландыру үшін тек халықтың қайырымдылықтарына сенеді. Лланберис тау кинофестивалі, жыл сайын ақпан айында өткізілетін, 2004 жылы басталды. 2019 жылы қаржы жетіспеуіне байланысты ол уақытша тоқтатылды. Бұл жыл сайын жаздың басында өтетін Slateman триатлонының үйі. Екі күн ішінде оған 2000-нан астам триатлоншы және көптеген көрермендер қатысады. Бұл тау триатлоны, ол Ллин Падарннен басталады, велосипедпен Капель Куригке дейін жалғасады және Сноудония тауларында жүгірумен аяқталады. Бұл сондай-ақ Сноудония марафонының бастапқы және соңғы нүктесі.
Көлік
Ланбериске автобус қызметін Arriva Buses Wales және Gwynfor Coaches компаниялары көрсетеді. Бұрынғы оператор – Падарн Автобусы, 2014 жылы таратылып, қалада орналасқан және оған бірнеше бағыттар, соның ішінде ашық төбелі автобустармен жүретін бағыттар болған. Гвинедттің Пенігроес қаласында орналасқан тағы бір жергілікті автобус компаниясы – Express Motors, Ланбериске қызмет көрсеткен, бірақ 2017 жылы оның автобус лицензиясы алынып тасталған. Бұл ауылға бұрын Карнарвоншир темір жолының тармақ желісіндегі Лланберис темір жол станциясы қызмет көрсеткен. Жолаушылар тасымалы 1932 жылы тоқтатылған, ал жүк тасымалы 1964 жылы жол жабылғанға дейін жалғасты. Мұра ретінде сақталған Сноудон тау темір жолы мен Лланберис көл темір жолының қалада станциялары бар, бірақ олар негізінен туристік орындар ретінде, жергілікті көлік құралдары ретінде емес, қызмет етеді.