Кіріспе

Жапон императорлық әскери-теңіз флотының адмиралы (1891–1945)

Такижиро О́ниси (大西 瀧治郎) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық әскери-теңіз флотының адмиралы, кейіннен камикадзелердің әкесі ретінде танылды.

Ерте мансап

Ониси Хиёго префектурасының Ашида ауылының (қазіргі Тамба қаласының бөлігі) тумасы. Ол Жапон Императорлық Әскери-теңіз академиясының 40-шы түлегі болды, 1912 жылы 144 курсанттың ішінде 20-шы орын алды. Ол міндеттемелік қызметін «Соя» крейсерінде және «Цукуба» крейсерінде өтеді. Прапорщик болып тағайындалғаннан кейін «Кавачи» жауынгерлік кемесіне бекітілді. Суб-лейтенант ретінде «Вакамия» теңіз ұшақ тасымалдаушысына тағайындалды және Жапон Императорлық Әскери-теңіз флотының әуе күштерінің алғашқы даму кезеңдеріне үлес қосты. 1918 жылы ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жауынгерлік ұшақтардың дамуы мен қолданылуын зерттеу үшін Англия мен Францияға жіберілді. Отанына оралғаннан кейін лейтенант шеніне көтеріліп, 1918 жылдан 1920 жылға дейін Йокосука теңіз әуе тобына тағайындалды. 1920 жылдары теңіз авиациясымен байланысты түрлі штабтық лауазымдарда қызмет етті, сонымен қатар Касумигаурада ұшқыш-нұсқаушы болды. Лейтенант-коммандер шеніне көтерілгеннен кейін, 1928 жылдың 10 желтоқсанында «Хошо» ұшақ тасымалдаушысына авиаэскадрилья командирі болып тағайындалды. 1932 жылдың 15 қарашасында «Кага» ұшақ тасымалдаушысының бас офицері болды. 1939 жылдың 15 қарашасында контр-адмирал шеніне көтеріліп, 11-ші әуе флотының штаб бастығы тағайындалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы науқанының басында Ониси Әскери-теңіз авиациясын дамыту бөлімінің басшысы болды, ол Авиация министрлігінің құрамында болды және 1941 жылы адмирал Исороку Ямамотоның басшылығымен Перл-Харборға жасалған шабуылдың техникалық аспектілеріне жауапты болды. Ониси бұл шабуылға қарсы болды, өйткені ол толыққанды соғысқа және Жапонияны қарсы берілуге мәжбүр ететін ресурстарға ие болған қарсыластың күшіне қарсы тұруға әкелетініне сенді. Дегенмен, оның 11-ші әуе флоты жапондықтар басып алған Тайваньнан Филиппиндегі американдық күштерге шабуыл жасау операцияларында маңызды рөл атқарды. 1943 жылдың 1 мамырында вице-адмирал шеніне көтерілді. Адмирал ретінде Ониси психологияға, әсіресе, қиын жағдайларда жауынгерлердің реакциясына қызығушылық танытты. 1938 жылы ол осы тақырыпта "Императорлық Әскери-теңіз флотының соғыс этикасы" атты кітап жариялады. 1944 жылдың қазан айынан бастап Ониси Филиппиннің солтүстігіндегі Бірінші әуе флотының қолбасшысы болды. Ол одақтастардың ұшақ тасымалдағыштарына жасалған жанкешті әуе шабуылдарының (камикадзе) идеясын жасаған деп саналады, бірақ бұл жоба оның қызметке кіргенге дейін басталған және ол бастапқыда оны "ересі" деп қараған. Мариан аралдарының жоғалғаннан кейін және Шо операциясы алдында АҚШ Әскери-теңіз флотының ұшақ тасымалдағыш флотын жою туралы бұйрық алғаннан кейін, Ониси өз позициясын өзгертті және шабуылдарға бұйрық берді. 1944 жылдың 19 қазанында Манила маңындағы Мабалакат әуеайлағында (АҚШ әскерилері Кларк әуе базасы деп атаған) өткен кездесуде 201-ші Әскери-әуе корпусының штаб-пәтерінде болған Ониси: "Менің ойымша, біздің шектеулі күшімізді барынша тиімді етудің жалғыз жолы бар. Ол – 250 килограмдық бомбалармен жабдықталған A6M Zero истребительдерінен құралған жанкешті шабуыл жасаушы бөлімдерді құру, және әрбір ұшақтың жаудың ұшақ тасымалдағышына құлап түсуі керек. Сіздердің пікіріңіздер қандай?" деді. Ол алғашқы камикадзе бөліміне жүз тартты және олардың рухы тіпті жеңіліске ұшыраған жағдайда да отанын қираудан сақтайтынын мәлімдеді. Токиоға қайтарылғаннан кейін, 1945 жылдың 19 мамырында Ониси Жапон императорлық Әскери-теңіз флотының Бас штабының вице-басшысы болды.

Өлім

1945 жылы 16 тамызда Ониси Японның Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында толық капитуляциясынан кейін өз бөлмесінде ритуалдық өзі өлтіру (сеппуку) жасады. Онисидің өлім алдындағы хатында ол өлімге жіберген шамамен 4000 ұшқыштан кешірім сұрады және соғыстан аман қалған жас азаматтарды Жапонияны қайта құру және халықтар арасындағы бейбітшілік үшін жұмыс істеуге шақырды. Ол сондай-ақ өз өлімін камикадзе ұшқыштары мен олардың отбасыларына тәуба ретінде сыйлағысы келгенін айтты. Сондықтан ол әдеттегідей басын кесу арқылы өлім жазасын орындайтын кейшакунинді пайдаланбады, нәтижесінде 15 сағат бойы өзіне-өзі келтірген жарақаттардан көз жұмды. Онисинің өзі өлтіруге қолданған қылышы Токиодағы Ясукуни ғибадатханасындағы Юшукан мұражайында сақталады. Онисидің күлі екі қабірге бөлінді: бірі Йокохамадағы Цурумидегі Содзи дзен ғибадатханасында, екіншісі Хёго префектурасындағы бұрынғы Ашида ауылындағы қоғамдық зиратта.

Фильмде

Жапон актері Тору Абэ 1970 жылғы "Тора! Тора! Тора!" фильмінде Ониши рөлін сомдады (титрлерде көрсетілмеген). Ониши рөлі сондай-ақ Тоэйдің 1970 жылғы "Саиго но Токкотай" (最後の特攻隊, режиссері Юния Сато) фильмінде, ағылшын тілінде "Соңғы камикадзе" деп аталатын туындыда бейнеленді. Тоэй 1974 жылы "Ā Кэссен Кокутай" (あゝ決戦航空隊, режиссері Косаку Ямасита) атты тамыр тарихы фильмін жасады, ол ағылшын тілінде "Камикадзенің әкесі" деп аударылды.