Кіріспе

1922–1923 жылдардағы Жапонияның премьер-министрі Маршал-адмирал Виконт Като Томосабуро (加藤 友三郎) – Жапония Императорлық теңіз күштерінің карьералық офицері, кабинет министрі және 1922 жылдан 1923 жылға дейін Жапонияның премьер-министрі болған.

Өмірбаян

Хиросимада, Аки провинциясында (қазіргі Хиросима префектурасы) самурай отбасында дүниеге келген Като, Жапон Императорлық Әскери-теңіз академиясының 7-сыныбына қабылданды және 30 курсанттың арасында екінші болып бітірді. Ол теңіз артиллериясы және навигация салаларында мамандық алды.

Теңіз мансабы

1887 жылы Като лейтенант болып тағайындалғаннан кейін, «Цукуба» корветіне, содан кейін «Такачихо» крейсеріне қызмет етті. Бірінші Қытай-Жапон соғысы кезінде ол «Йошино» крейсерінде артиллерия офицері болып қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін ол командир болып тағайындалғанға дейін көптеген штабтық лауазымдарда қызмет етті. Ол «Ясима» линкорының аға офицері және «Цукуши» канонерлік қайығының капитаны болды. 1904 жылдың 1 қыркүйегінде контр-адмирал дәрежесіне көтерілді. Рус-жапон соғысы кезінде Като «Микаса» линкорында адмирал Того Хейхачироның штаб бастығы болып қызмет етті, бұл Жапонияның Цусима шайқасындағы жеңісіне көмектесті. Осы уақыт ішінде ол өте нашар асқазаннан зардап шекті және шайқас кезінде бұйрықтар бергенде, көп мөлшерде дәрі ішкеніне қарамастан, құсып жатты. Като 1906 жылы Әскери-теңіз министрінің орынбасары болды, ал 1908 жылдың 28 тамызында вице-адмирал болып тағайындалды. 1909 жылы Куре теңіз округінің командирі болып тағайындалды, ал 1913 жылы Біріккен флоттың бас қолбасшысы болды. Като 1915 жылдың тамызында Әскери-теңіз министрі болды, 28 тамызда толық адмирал дәрежесіне көтерілгенге дейін. Ол Окума Шигенобу, Тераучи Масатаке, Хара Такаши және Такахаси Корекио үкіметтерінде осы лауазымда қызмет етті. Хара мен Такахаси басшылығымен Като Вашингтон теңіз конференциясында Жапонияның толық өкілдігін жүзеге асырды және Бес держава шартына әкелген келіссөздерде елші Шидехара Кижуромен бірге жұмыс істеді.

Премьер-министр ретінде

Жапонияға оралғаннан кейін Като Вашингтондағы әскери-теңіз конференциясындағы өнегесі үшін Жапонияның 21-ші премьер-министрі болып тағайындалды. Оның кабинеті негізінен бюрократтардан және Императорлық жапон армиясына ұнамаған Пирлер палатасының мүшелерінен құралды. Премьер-министр қызметін атқару кезінде Като Вашингтон әскери-теңіз келісімінің шарттарын іске асырды, жапон әскерін Қытайдың Шандоң провинциясынан шығарды және Жапонияның Сібірдегі араласуына нүкте қойды. Като ішек қатерлі ісігінен көз жұмды және өкіметке келгеннен кейін бір жылдан сәл кейін қайтыс болды. Ол қайтыс болған күні бұрын маршал-адмирал атағымен марапатталды, ал қайтыс болғаннан кейін Хризантеманың жоғары орденінің Ұлы кордонымен марапатталды және оның құлпы шишаку (виконт) дәрежесіне көтерілді. Оның өлімі 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінен бір апта бұрын болды, сондықтан Жапония сол апат кезінде премьер-министрсіз қалды. Катоның қабірі Токиодағы Аояма зиратында орналасқан.