Кіріспе

Жапон адмиралы және саясаткер; Жапонияның премьер-министрі (1940) Мицумаса Йонаи (米内 光政) – жапон теңізші офицері және саясаткер. Ол Жапон императорлық теңіз күштерінің адмиралы, Теңіз министрі және 1940 жылы Жапонияның премьер-министрі қызметін атқарды.

Ерте өмір және мансап

Ионай 1880 жылдың 2 наурызында Иватэ префектурасының Мицувари қаласында, бұрынғы самурай Ионай Нагамасаның тұңғыш ұлы болып дүниеге келді. Нагамаса Мориока доменінің Нанбу кланына қызмет еткен. 1886 жылы Качичо бастауыш мектебіне қабылданды, ал 1890 жылы Мориока орта мектебіне қабылданды. Мориока орта мектебін бітіргеннен кейін Жапон императорлық теңіз академиясына түсті. «Конго» жапондық темір кемесінде және «Токива» жапондық крейсерінде мичман болып қызмет еткеннен кейін, 1903 жылдың қаңтарында прапорщик болып тағайындалды. 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысының соңына дейін әкімшілік қызметтерде болды, содан кейін «Иназума» жапондық эсминеці мен «Ивате» жапондық крейсерінде қайтадан теңізге шықты. Соғыстан кейін «Ниитака» жапондық крейсерінде, «Сикисима» жапондық линкорда және «Тоне» жапондық крейсерінде бас артиллерия офицері болып қызмет етті. 1912 жылдың желтоқсанында лейтенант-коммандер болып жоғарылатылғаннан кейін Теңіз соғыс колледжін бітіріп, 1915 жылдан 1917 жылға дейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресейге теңіз атташесі болып тағайындалды. Шетелде жүргенде командир болып тағайындалды; Ресей империясы құлағаннан кейін Жапонияға қайта шақырылып, кейіннен «Асахи» жапондық линкорының басқарушы офицері болды. Хата отставкаға кеткеннен кейін Ионай 1940 жылдың 21 шілдесінде отставкаға кетуге мәжбүр болды. Жапон Конституциясы армия министрінің міндетті түрде әрекеттегі генерал болуын талап етті және Жапон императорлық армиясының оське бейімдігіне байланысты ешбір генерал бұл лауазымды қабылдағысы келмеді. Үшжақты келісім 1940 жылдың 27 қыркүйегінде қол қойылды.

Кейінгі саяси қызметі

1944 жылдың 22 шілдесінен бастап премьер-министр Куниаки Койсо кабинетінде премьер-министрдің орынбасары және қайтадан Теңіз министрі қызметін атқарды, осы кезде ол резервтен қайта әрекетке кірісті. Сол шақта Сайпан одақтастардың бақылауына өтті. Ионай премьер-министр Кантаро Судзуки басқаруы кезінде Теңіз министрі болып қалды. Жапонияның капитуляциясына бірнеше апта қалғанда, ол премьер-министр Судзуки мен Сыртқы істер министрі Шигенори Тогомен бірге Потсдам декларациясын қабылдауды және Жапонияның капитуляциясын қолдады, соның салдарынан Армия министрі Коречика Анамиге, Әскери-теңіз күштерінің Бас штабының бастығы адмирал Соэму Тойодаға және Армия Бас штабының бастығы генерал Йошижиро Умедзуға қарсы шықты. 1945 жылдың тамыз айынан бастап премьер-министр принц Нарухико Хигасикуни және премьер-министр Кидзуро Шидехара кабинетінде Теңіз министрі қызметін атқарды, осы кезеңде ол Жапон императорлық Теңіз күштерінің толық таратылуына жетекшілік етті. Ол Қиыр Шығыстағы Халықаралық Әскери Трибунал кезінде бұрынғы премьер-министр Хидеки Тоджо сияқты негізгі айыпталушылармен бірлесіп, император Хирохитоны айыптаудан сақтау үшін олардың куәліктерін үйлестіруде маңызды рөл атқарды. Оның аудармашысы Суичи Мизотаның сөзіне сәйкес, 1946 жылдың наурыз айында Боннер Феллерс одан Тоджоның Ұлы Шығыс Азия соғысы үшін толық жауапкершілікті мойнына алуын сұрады. Соғыстан кейін Ионай өмірінің қалған бөлігін Жапонияны қайта құруға арнады. Ионай өмірінің көп бөлігінде жоғары қан қысымымен күресті, бірақ 1948 жылдың 20 сәуірінде 68 жасында пневмониядан қайтыс болды. Оның қабірі туған қаласы Мориокадағы Энко джи храмында орналасқан.

Жапон императорлық әскери-теңіз флотының министрі (1937-1939 жж.)

Ресей мен Польшадағы әскери атташе ретінде қызмет еткен және Еуропа елдеріне саяхаттаған Ионай, көптеген басқа жоғары жапондық әскери шенеуніктерге қарағанда әлемдік мәселелерге кеңірек көзқарас танытты. 1930 жылдардың соңында Ионай Жапон императорлық теңіз күштерінің және одақтас елдердің теңіз күштерін Германия мен Италияның теңіз күштерімен салыстырып талдады және Жапонияның Осі державаларымен одақтаспауы керек деген қорытындыға келді. Атташе ретіндегі тәжірибесінен өзгеше, ол орыс-жапон соғысы кезінде лейтенант болып Жапон теңізіндегі шайқасқа (Батыста Цусима шайқасы деп белгілі) қатысқан, сондықтан теңіз соғысының шынайы жағдайларын жақсы түсінді. Осы себепті 1939 жылдың 8 тамызында соғыс жоспарын жасау мақсатында құрылған бес министрлік комиссиясындағы Қаржы министрі Ишивата Ионайдан: «Жапон императорлық теңіз күштері Америка мен Ұлыбританияны жеңе ала ма?» деп сұрады (Агава, к.с.). Ионай: «Жоқ. Жапон императорлық теңіз күштері оларға қарсы атыс ашуға дайындалмаған. Үшінші рейх пен Италия теңіз күштері туралы әңгіме қозғаудың қажеті жоқ», - деп жауап берді (Агава, к.с.). 1905 жылғы орыс-жапон соғысындағы Жапон теңізіндегі тарихи жеңісінен кейін Жапон императорлық теңіз күштері әлемде үшінші орында тұрды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай Жапонияда қуатты теңіз флоты болды. 1930 жылдары Вашингтон теңіз келісімінен кейін Жапония тамаша ұшақтары мен ұшқыштары бар күшті теңіз авиациясын құрды. Дегенмен, Жапон императорлық теңіз күштері әлемдегі ең ірі екі теңіз күші – Ұлыбритания және АҚШ теңіз күштерімен бәсекелесе алмады. Осының салдарынан, әлдеқайда кішкентай Крайгсмарин (Германия теңіз күштері) және Регия Марина (Италия теңіз күштері) осы екі күшті жеңе алмады. Бұған қоса, Жапон императорлық теңіз күштері жеңіске жеткеннен кейін артық сенімділікке ие болды және төмен дәрежеде екенін мойындағысы келмеді. Алайда, оның ерекше тәжірибесі оны өз көзқарасында нығайтты. Сондықтан Ионай өзінің пікірін ашық жариялады: Жапон императорлық теңіз күштері Ұлыбритания және АҚШ теңіз күштеріне шабуыл жасаса, жеңіледі.