Кіріспе

Жеті қадамдық өлең, сондай-ақ Жеті қадамдық төртжырлы деп те аталады, бұл көбінесе ақын Цао Цзиге жатқызылатын терең аллегориялық өлең.

Өмірбаян

Хан әулетінің соңында Солтүстік Қытайды билеген ұлы сардар Цао Цаоның өмірінде, ол үшінші ұлы Цао Чжиге оның зиялы қабілеттері мен әдеби дарыны үшін жосық болған. Цао Цао оны мұрагер етіп тағайындауды ойластырған, және Цао Чжи, Цао Цаоның кіші ұлдарының бірі болғанымен, әкесінің сарайының көп бөлігінің қолдауын алған. Бірақ Цао Чжи әдеп-назарға келмей, әкесінің бұйрықтарын орындамағандықтан, ол әкесінің көңілін қалдырды, ал мұрагерлік лауазымы ағасы Цао Пиге берілді. 220 жылы Цао Цао қайтыс болғаннан кейін Цао Пи өзінің барлық бауырларын, Цао Чжиді де қоса, астанадан алып, оларды өз иеліктеріне жіберді, осылайша олардың өзінің билігіне қауіп тудырмауын қамтамасыз етті. Өлең осы тарихи оқиғаларға негізделген, бірақ өлеңнің өзі және оған байланысты әңгіме Үш Патшалықтың ресми тарихында табылмайды. Зерттеушілер бұл оқиғаның тарихи еместігін айтады және Цао Чжидің өлеңнің авторы екендігіне күмәндік білдіреді.

Әлемдік аңыздардың жаңаша баяндамасы

Осыған орай, 430 жылы жинақталған "Әлем аңыздарының жаңа есебі" атты тарихи емес әңгімелер жинағы Цао Пидің Цао Жиді жазалауда одан да әрі кеткенін айтады. Бұл мәтіннің 4-тарауындағы әңгімеде Цао Пи Цао Жидің өнердегі қабілетіне қызғанып, оны өлімге кесуді көздеген. Онда өте қарапайым оқиға баяндалған: Цао Пи Цао Жиді шақырып, кіші інісіне талап қойып, жеті қадам басу уақытында өлең шығаруды немесе өлім жазасын қабылдауды сұрайды. Цао Жи талапқа бойын беріп, Цао Пи "бетінен терең ұялды".

Үш патшалық туралы роман

Кейінірек, бірақ 14 ғасырда жарық көрген, көбірек танымал классикалық тарихи роман "Үш патшалықтың романсы" кітабының 79-тарауы оқиғаға сәл өзгеше түс береді, онда бұл өлең техникалық тұрғыдан "жеті қадамдық өлең" емес. Цао Цао қайтыс болғаннан кейін, Цао Чжи оның қосылу рәсіміне келмейді. Цао Пи мұны Цао Чжиді қамау үшін пайдаланды. Олардың анасы одан кішкентай ұлының өмірін сақтауды өтінді, бірақ Цао Пидің кеңесшісі оған қиын шешім қабылдауға кеңес берді. Содан кейін Цао Пиге інісіне қиын сынақ қою үшін сылтау табуға кеңес берді. Оған сәйкес, Цао Пи кіші інісін бүкіл сарайдың алдына шақырып, атақ-даңққа жету үшін және әкесінің құрметін алу үшін жалдама авторларды пайдаланды деп айыптады, сондай-ақ сол жерде өлең шығаруға шақырып, әйтпесе, оның әдеби дарынына байланысты жалғандық үшін өлім жазасына кесілетінін мәлімдеді. Сынақ сот алдында көрсетілген бір бұқаның екіншісімен шайқасып, өлтірілгенін бейнелейтін суретке негізделді. Цао Чжиден суретті сипаттау үшін өлең жазуы сұралды, бірақ тиісті сөздерді қолданбау шарты қойылды. Цао Чжи белгілі бір уақыт ішінде өте ұзын өлеңмен жауап берді. Цао Пи бас тартпады және кіші інісіне одан да қиын сынақ қойды – бауырлар туралы өлең жазуды, бірақ "бауыр" сөзін қолданбауды, әрі дереу жауап беруді талап етті. Цао Чжи осы танымал өлеңмен жауап берді. Өлеңді естіген Цао Пи сарайдың алдында көздеріне жас алды. Ағайындылардың анасы бөлмеден шығып араласты, соңында Цао Пи Цао Чжиге зиян келтірудің орнына билік орталығынан алыс жатқан феодқа төмендетті.

Нұсқалар

Поэманың екі нұсқасы бар, біреуі алты жолды, екіншісі төрт жолды. Екеуі де аға-інілердің қарым-қатынасын сипаттау үшін кеңейтілген метафораны қолданады және бірінің екіншісіне зиян келтіру туралы ақылсыз ойды, ұсақ-түйек даулардың нәтижесінде туындағанды көрсетеді. Авторлар бұршақ пісіру және оны тазарту процестерін сипаттау үшін бірнеше кейіпкерлерді пайдаланады. Аталғандардың ішінде: 煮 (қайнату), 漉 (сүзу), 燃 (жағу, тұтандыру), 泣 (жолау, жылау), және 煎 (декокция жасау, табада қуыру).

Әлемдік аңыздардың жаңаша баяндамасы

Бұл өлеңнің (ұзындығы) алғаш рет 430 жылы жарық көрген әйгілі «Әлем ертегілерінің жаңа есебі» атты классикалық мәтіннің 4-тарауында кездеседі. ChinesePinyinJyutpingTranslation煮豆持作羹,zhǔ dòu chí zuò gēngzyu2 dau6 ci4 zok3 gang1Бұршақ қайнатылып, сорпа жасалады,漉菽以為汁。lù shū yǐ wéi zhīluk6 suk6 ji5 wai4 zap1Бұршақтан шырын сығылып алынады.萁在釜下燃,qí zài fǔ xià ránkei4 zoi6 fu2 haa6 jin4Қазан астында бұршақ сабақтары жанып,豆在釜中泣。dòu zài fǔ zhōng qìdau6 zoi6 fu2 zung1 jap1Қазан ішінде бұршақтар жылайды.本是同根生,běn shì tóng gēn shēngbun2 si6 tung4 gan1 sang1Біздің тамырымыз бір, 相煎何太急?xiāng jiān hé tài jísoeng1 zin1 ho4 taai3 gap1Неге осылай асығыспен мені қуырып жатырсың? Бұл нұсқа әдетте түпнұсқа деп есептеледі; алайда, бұрынғы нұсқада (көбінесе) қолданылатын «燃» иероглифі оның түпнұсқа екендігіне күмән тудырады. Сонымен қатар, күдікті түпнұсқа өлеңде екі қосымша (мағынасыз немесе артық) жол бар, олар параллелизмді қамтамасыз етеді, бірақ бұрыннан беріліп келген мағынаны толықтырмайды (оның бастапқы мақсатына сәйкес).

Қазіргі қолданысы

Төрт қадамдық төртжырлы өлеңді әртүрлі адамдар өз ойларын жеткізу үшін пайдаланған. Қытай жазушысы Лу Сюнь 1920 жылдары дәстүрлі білім беруге оралу мен студенттік белсенділікті шектеуге қарсы шығу үшін осы өлеңді келтірген. 2000 жылы Тайвань президенттік сайлауы алдында Қытай Коммунистік партиясының Бас хатшысы Цзян Цзэминьге журналистер Тайваньмен болатын соғыс "бұршақ пісіру үшін бақанды жағу" болады ма деп сұрады. Ол: "Менің түсінігімше, егер сіз Тайвань тәуелсіздігін жарияласаңыз, онда біз бір-бірімізді қуырып жейтін жағдайға келіп қаламыз" деп жауап берді. Қытайдан тыс Илон Маск 2021 жылы өз твиттерінде осы өлеңді қолданған.