Кіріспе
Пааво Аллан Энгельберт Берглунд (14 сәуір 1929 – 25 қаңтар 2012) – фин дирижері және скрипкашы.
Paavo Allan Engelbert Berglund (14 April 192925 January 2012) was a Finnish conductor and violinist.
Мансап
Хельсинкиде дүниеге келген Берглунд бала кезінде скрипканы оқып, атасы жасаған аспапта ойнады. 15 жасында музыканы өмірлік мамандығы ретінде таңдап, 18 жасында мейрамханаларда өнер көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Берглунд Бильнастағы темір зауытында жұмыс істеді. Соғыстың қиын кезеңдерінде балалар Хельсинкиден шығарылды. 1946 жылы Хельсинкидегі офицерлер үйінде (Upseerikasino) жаз бойы ойнап, кәсіби скрипкашы ретінде мансабын бастады. 1945 жылы би оркестрлерінде де ойнаған. Формалды оқу Хельсинкидегі Сибелиус академиясында, Венада және Зальцбургте өтті. 1949 жылдан 1958 жылға дейін Фин радиосының симфониялық оркестрінің бірінші скрипка тобында скрипкашы болды, аспапты сол қолымен ойнайтынына байланысты орын тебуде ерекшелік жасалды. 2002 жылы Фин радиокомпаниясы YLE берген радиосұхбатында Берглунд Вильгельм Фуртвенглермен бірге Хельсинкиге келген Вена филармониялық оркестрін тыңдап, қатты әсерленгенін айтты. Содан кейін ол оқу үшін Венаға кетті. Вена филармониясы мен Вена радиосының симфониялық оркестрлерінде көптеген достары болды және репетициялар мен жазу сессияларына қатыса алды. Бір жазу сессиясында ол Венадағы Музикверенде Шюманның «Манфред увертюрасын» және Сметананың «Молдау» (Влтава) шығармаларын Фуртвенглердің орындауында тыңдады. Оған Ханс Кнапертсбуш та қатты әсер еткен дирижер болды. Берглундтің дирижерлік мансабы 1949 жылы жеке камералық оркестрін құрғанда басталды. 1953 жылы Берглунд Хельсинки камералық оркестрін құрды (шабыттың бір бөлігі Бойд Нил оркестрінен алынған). 1955 жылы ол Фин радиосының симфониялық оркестрінің қосымша дирижері болып тағайындалды және 1962 жылдан 1971 жылға дейін Фин радиосының симфониялық оркестрінің бас дирижері болды. Берглунд 1975 жылы Хельсинки филармониялық оркестрінің музыкалық директоры болды және төрт маусым бойы осы лауазымды иеленді. 1959–1961 жылдары Хельсинки университеті студенттік одағының аралас хорының («Академиялық хор қоғамы» - Akateeminen Laulu) дирижері болды. Берглунд қатал репетициялары мен музыкалық кемелдікке ұмтылысы үшін оркестрде тәртіпті дирижер ретінде танымал болды. Дирижер ретінде Берглунд Жан Сибелиус және басқалардың музыкасында нотадағыдан асып, оркестрлеу, түс және тепе-теңдік әлсіздіктерін түзетуге тырысты. Ол жетектеген оркестрлердің көпшілігі оның талапкерлігіне жақсы жауап берді. Ол оқуға, дайындыққа және репетицияға көп күш салды. Ол әрқашан оркестрге өзі түзеткен және иілген ноталарын алып келетін. Содан кейін ол әрбір музыканттың нотасына егжей-тегжейлі нұсқаулар жазатын. Берглунд композиторлармен әрқашан келіспейтін; ол маңызды деп санайтын, бірақ композиторлар назар аудармаған нюанстарды дамытуға өзін ыңғайлы сезінді. Ол егжей-тегжейлілікке сенді: «Біздің жұмсақ жазбаларымыз жеткілікті», - деді Берглунд 1999 жылы Фин музыкалық тоқсандығында (FMQ) берген сұхбатында. Ұлыбританияда Берглунд 1965 жылы Борнмут симфониялық оркестрімен Сибелиустың 100 жылдық концертіне жетекшілік етті және 1972 жылы олардың бас дирижері болды, 1979 жылы Борнмут қаласындағы қызметін аяқтады. Ол осы кезеңде EMI үшін жасаған көптеген жазбалардан естілгендей, оның орындау деңгейін айтарлықтай көтерді. Ол 1981–1985 жылдары Шотландия Ұлттық оркестрінің бас қонақ дирижері болды. Берглунд 1979 жылы Хельсинки және Борнмут оркестрлерінен кетті. Оның туған жерінде, Финляндияда, оның диктаторлық жолынан бас тартқандығы байқалды. 1996 жылы ол: «Финляндиялық оркестрлердің деңгейінің өсуі жас музыканттардың бұрынғыларынан әлдеқайда жақсы ойнауымен таң қалдырды» деді. Қонақ ретінде ол Солтүстік Америка мен Еуропаның барлық ірі оркестрлерін, мысалы Берлин филармониялық оркестрін, Лондон симфониялық оркестрін, Дрезден штаткапеллесін, Санкт-Петербург және Мәскеу филармонияларын, Лейпциг Гевандхаусын және Израиль филармониялық оркестрлерін басқарды. Берглунд Ресей Ұлттық оркестрінің дирижерлер кеңесінің мүшесі болды. Ол 1978 жылы Карнеги залында Америка симфониялық оркестрімен Шостакович пен Сибелиус концерттерімен Нью-Йоркте дебют жасады. Берглунд 100-ден астам жазба жасады. 2009 жылы Helsingin Sanomat газетіне берген сұхбатында ол өзінің жазбалары туралы сұрағанда, Дрезден штаткапеллесімен жазған Сметананың жазбасы ең жақсысы екенін айтты, өйткені ол жазған оркестрлердің ішіндегі ең жақсысы болды. Берглунд бірнеше рет операны жетектеп жүргізді. Оның опералық жобаларының ең маңыздысы - 2000 жылы Хельсинкиде Фин Ұлттық Операсымен Бетховеннің «Фиделио» операсын қоюы (Карита Маттила, Матти Салминен, Яакко Рыхянен қатысқан) және Копенгагенде Нильсеннің «Маскарад» операсы болды. Пааво Берглунд 2002 жылы Фин радиосының симфониялық оркестрінің 75 жылдығына арналған радиосұхбатында дирижер Атсо Алмилаға берген сұхбатында, ол замандас фин композиторларымен ең жақын қарым-қатынас пен достыққа ие болғанын, олардың ішінде Юунас Кокконенмен (1921–1996) ең жақын болғанын айтты. Олардың ынтымақтастығы өте күшті болды. Ол оның музыкасын барынша насипаттады және өмірінде қиын кездерде де көмектесті. Ол Кокконеннің көптеген шығармаларын тапсырыс берді. Берглунд 1990 жылы құрылған Фин камералық оркестрінің алғашқы дирижерлерінің бірі болды (Жүкка Пекка Сарастемен бірге). Оркестр ешкімнің негізгі жұмысы емес, ең жақсы музыканттарды тамаша ансамбльде жұмыс істеу үшін біріктіретін құрал болды, онда өнер мен сапа реттен басым болды. Оркестрге Фин радиосының симфониялық оркестрі, Хельсинки филармониялық оркестрі, Фин Ұлттық Операсының оркестрі, Тапиола Симфониетасы, Аванти! және Лахти симфониялық оркестрі сияқты жетекші фин оркестрлерінің концертмейстерлері мен жетекші музыканттары кірді. Берглунд бірнеше рет Сибелиус академиясының симфониялық оркестрін де жетектеді.
Жан Сибелиус музыкасымен қарым-қатынасы
Берглунд есімді композитор ерекше Сибелиус музыкасымен байланысты болды және ол Сибелиус симфонияларын үш рет толық жазбаға түсірді. 1950 жылдардың ортасында Жан Сибелиус Берглундтың бірнеше симфонияны және "Ракастава" сюитасын дирижерлік еткенін естіп, оның орындауынан қатты ләззат алғанын айтты. Берглундтың Сибелиус жетінші симфониясы бойынша зерттеу жұмысы 1957 жылы басталды, ол Хельсинки филармониялық оркестрімен жетінші симфонияны орындағанда, оркестрдің Сибелиус өзі түзеткен ноталардан ойнап жатқанын байқады. Ол басылған ноталарда көптеген қателіктер бар екенін анықтады. Оның одан әрі зерттеулері 1980 жылы Хансен баспасында симфонияның жаңа редакциясының жарық көруіне әкелді. 1998 жылы Лондонның "Санди Таймс" газетіне берген сұхбатында Берглунд Жан Сибелиус музыкасына қатысты түсініктерін былай жеткізді: "Сибелиус музыкасы көбінесе тым қатаң дәлдікке байланысты бүлінеді. Менің ойымша, музыканттар осылай ойнағанды ұнатады" – ол төмен қарай вертикальды қозғалыс жасады. – "Бірақ осылай орындаған дұрыс" – оның қолы, бірінің үстіне бірін қойып, вертикальді сызықтан аздап жоғарылап, төмендеп тербелді. "Дәлдік пен атмосфера: бұл оңай мәселе емес. Сибелиус музыкасын орындаған алғашқы дирижер Георг Шневойт оның ноталарынан егжей-тегжейлі мәліметтерді ала алмағанына шағымданған. Сибелиус оған тек соусқа суға түсу керектігін айтқан". Берглунд оркестрлік партияларды өзгерту арқылы кейде дау тудырды; ол 1978 жылғы қазан айында "Gramophone" журналына берген сұхбатында былай деді: "Сибелиус керемет оркестрлеуші еді, бірақ соңына дейін мен өзгертуге мәжбүр болатын ерекше динамикалық элементтерді жасады. Екінші симфонияда көп өзгертудің қажеті жоқ, бірақ қызығы, жетінші симфонияда өзгертуге болатын нәрселер көп. Менің ұстанымым "werktreu" болды, неміс тілінде бұл "шығармаға адал болу" дегенді білдіреді. Бірақ композиторлар әрқашан дұрыс білмейді, олар бұл туралы көбірек ойлануы мүмкін еді. Брукнер, Лоу мен Шалк (олар сөзсіз ақымақ емес) оған ұсыныс жасағанда, оларға алға басып, оны жасауға рұқсат берді. Бәлкім, ол әлсіз болған шығар, кейде одан сәл көбірек талас жасауы керек еді, бірақ олардың көптеген ұсыныстары жақсы". Ол Жан Сибелиус пен Йоханнес Брамстың толық симфонияларын жазу үшін Еуропа камералық оркестрімен бірлесіп жұмыс істеді. Сибелиус жазбаларының бастауы Берглундтың Эдинбург фестивалінде оркестрді Сибелиус симфонияларының толық циклымен дирижерлік еткен кезде пайда болды. Әсіресе, кейбір симфонияларда әдеттегіден аз скрипка тобы қолданылғаны байқалды. Нәтижесі жоғары бағаланды. Берглундтың Сибелиус музыкасына қатысты алғашқы түсініктері қараңғы және ауыр болды. Кейін ол жаңа стильді ашты. Басқа дирижерлер көбінесе Сибелиусте күшті әсерге ұмтылса, Берглунд 50-ге жуық музыканттан тұратын оркестрмен қол жеткізілетін айқындықты жақсы көре бастады. Берглунд 1995 жылы өткен бірінші Халықаралық Сибелиус дирижерлері конкурсының қазылар алқасының мүшесі болды.
Соңғы орындалуы
Пааво Берглунд өзінің соңғы концертін 2007 жылдың 1 маусымында Париждегі Плейель концерт залында өткізді. Орындаушы – Француз радиосының филармониялық оркестрі. Бағдарламаға Брамстың скрипкалық концерті, солист ретінде Кристиан Тетцлаф және Сибелиус симфониясы №4 кірді. Фин радиосы YLE арнасына 80 жылдық мерекесіне арналған сұхбатында Берглунд, Сибелиус туындысын орындаудың дерлік мінсіз болғанын айтты. Концертті Француз радиосы жазды.
Өлім және мұра
Берглунд 2012 жылғы 25 қаңтарда 82 жасында қайтыс болды және 2012 жылғы 4 ақпанда Хельсинкиде жерленді. Одан соң әйелі Кирсти, ұлы Юха, қыздары Лииса Кильманен және Эева Берглунд, сондай-ақ бес немересі қалды. Финляндиялық «Helsingin Sanomat» газеті Берглундтың қазасына орай Лейпцигтен дирижер Курт Масурмен телефон арқылы сұхбаттасты. "Пааво – менің ең жақын достарымның бірі еді. Әлем ұлы дирижерлерінің бірінен айырылды, менің ойым оның әйелі Кирсти мен отбасысымен", – деді Масур мырза.
Таңдалған құралдар
2005 жылы Signe and Ane Gyllenberg Foundation компаниясы Берглундтан 1732 жылы Карло Бергонци (1683–1747) жасаған скрипканы сатып алды. Бұрын скрипканың иесі Исаак Стерн болған. Скрипка жасаушы Илькка Вайнио бұл скрипканың шедеврдің үлгісі екенін, ол жеке өзі білген ең жақсы скрипка екенін айтты. Скрипка бастапқы күйінде сақталған, тіпті лагы да көбінесе зақымдалмаған. Петтери Ивоненнің сөзіне қарағанда, скрипканың жылу дыбысы бар, сонымен қатар ол тіпті күшті ойнау стиліне де төзімді. Скрипка музыканттарға үш жылдық мерзімге жалға беріледі. Алғашқы музыкант – 2005-2009 жылдар аралығында скрипканы пайдаланған Питари Инкинен. 2009 жылдың көктемінде скрипка Петтери Ивоненге тапсырылды. Қор скрипканы күнделікті газеттерде, музыкалық басылымдарда және өз веб-сайтында жариялап, жалға береді. Скрипканы пайдалануға қызығушылық танытқан музыканттар тиісті мерзімге өтініш бере алады. Білікті қазылар алқасы скрипканы кімге беру керектігін шешеді. Финляндиялық телерадиокомпания YLE хабарлағандай, Берглундтың Stradivarius скрипкасы оның мұрагерлері 2012 жылы Финляндия мәдени қорына 1,8 миллион еуроға сатылды. Сонымен қатар, Берглундтің жазбаларына орындаушының құқықтары мен оркестрлік ноталардың құнды жинағы қорға сыйға берілді. Бұл материал зерттеушілерге он жылдан кейін қолжетімді болады. Скрипка "Страдивари экс. Берглунд" деп аталады. Берглунд мырзаның ұлы, отбасының өкілі Юха Берглунд, әкесінің бірнеше аспабы болғанын, бірақ Stradivari оған ең қымбат болғанын айтты. Берглунд мырзаның басты тілегі – скрипканың Финляндияда қалуы еді. Скрипка шамамен 1700 жылы жасалған. Жасына қарағанда скрипканың жағдайы өте жақсы.
Таңдалған дискографиясы
Әртүрлі: Опералық ариялар: Бизе, Кармен: Тореадор әні; Моцарт, Фигароның үйлену тойы: Фигароның ариясы, "Non piu andrai"; Верди, Аида: Радамес!; (Аарне Вайниомен бірге). Фин радиосының симфониялық оркестрі. (FUGA 9200)
Әртүрлі: Марти Талвелаға арналған құрмет. Фин радиосының симфониялық оркестрі. (Ondine ODE 945 2)
Бетховен: Фортепианолық концерт №4 (Майр Халавамен бірге). Фин радиосының симфониялық оркестрі. 1961 жыл. (Finlandia Classics, FINCLA 23)
Блисс: «Горбальдегі кереметтен» сюита; Виолончель концерті (Арто Нораспен бірге). Борнмут симфониялық оркестрі. 1977 жыл, Саутгемптон Гильдхолл. (EMI ASD 3342)
Брамс: Альт рапсодиясы (Майджу Куусоямен бірге). Фин радиосының симфониялық оркестрі. 1961 жыл. (Finlandia Classics, FINCLA 26)
Брамс: Альт рапсодиясы (Хелжэ Ангервомен бірге). Фин радиосының симфониялық оркестрі. 1967 жыл. (Finlandia Classics, FINCLA 20)
Брамс: Толық симфониялар. Еуропаның камералық оркестрі. 2000 жылдың мамыр айы, Баден-Баден фестиваль залы. (Ondine ODE 990 2T)
Брамс: Екі концерті (Ехуди Менухин мен Пол Тортельемен бірге). Лондон филармониялық оркестрі. 1984 жыл. (EMI)
Брамс: Фортепианолық концерт №2 (Франсуа Фредерик Гаймен бірге). Лондон филармониялық оркестрі. 2003 жылдың 31 мамыры, Лондонның Корольдік фестиваль залы. (NAÏVE V4944)
Бриттен: Скрипкалық концерт (Аида Хенделмен бірге). Борнмут симфониялық оркестрі. 1977 жылдың 12 маусымы. (EMI ASD 3843 CDM7642022)
Брух: Скрипкалық концерт №1 (Фрэнк Питер Циммерманмен бірге). Патшалық филармониялық оркестр. 2004 (SONY)
Дворак: Шерцо Каприччиозо; Славян рапсодиясы №3. Дрезден мемлекеттік капелласы. 1978 жылы Дрездендегі Лукаскирхеде жазылған. (ETERNA 8 27 199–200)
Энглунд: Эпиника. Хельсинки филармониялық оркестрі. (FINNLEVY SFX 34)
Франк: Симфония; Симфониялық вариациялар (Силвия Керсенбауммен бірге). Борнмут симфониялық оркестрі. 1976 жыл. (EMI ASD 3308)
Глазунов: Фортепианолық концерт (Джон Огдонмен); Ярдюмиан: Пасакалья, Речитатив және Фуга. Борнмут симфониялық оркестрі. 1977 жыл. (EMI ASD 3367)
Григ: «Пир Гинт» сюитасы; Альфвен: «Швед рапсодиясы»; Ярнефельт: Прелюдия; Берс. Борнмут симфониялық оркестрі. (EMI)
Григ: Симфониялық билер; Вариациялары бар Ескі норвегиялық романс. Борнмут симфониялық оркестрі. 1982 жыл. (EMI ASD 4170)
Хайдн: Симфониялар №92, 99. Фин камералық оркестрі. 1992 жылдың қарашасы, Hyvinkää залы, Финляндия. (Ondine)
Хайдн: Симфония №103; Чайковский: Струналарға арналған серенада. Фин камералық оркестрі. 1993 жылы тікелей орындалған. (FCO 1003)
Кокконен: Струналар оркестріне арналған музыка. Хельсинки камералық оркестрі. (Fennica SS 8)
Кокконен: Симфониялар №1, 4; «durch einen spiegel». Финляндиялық РСО. 1995 жылдың мамыры (Durch einen, Симфония №4). 1995 жылдың наурызы (Симфония №1). Хельсинки мәдениет үйі. (Ondine)
Кокконен: Симфония №3; Сибелиус: Тапиола. Финляндиялық РСО. (EMI SXL 6432, Finlandia FA 311)
Мериканто: Эхо; Скрипкалық концерт №2 (Ульф Хастбаккамен бірге). Фин радиосының симфониялық оркестрі. 1978 жыл. (Fennica Nova)
Моцарт: Обой концерті; Штраус: Обой концерті (Дуглас Бойдпен бірге). Еуропаның камералық оркестрі. (Asv Living Era)
Моцарт: Скрипкалық концерттер №3, 5 (Маюми Фудзикавамен бірге). Жапон филармониялық симфониялық оркестрі. (EMI La Voix de son Maitre 2C 065 93594)
Нильсен: Симфония №5. Борнмут симфониялық оркестрі. 1975 жыл. (EMI ASD 3063)
Нильсен: Симфониялар №1–6. Корольдік Дания оркестрі. 1987 жылдың 3, 4, 5 маусымы (№1, 4). 1989 жылдың 17–19 тамызы (№3, 6). 1988 жылдың 15–18 тамызы (№2, 5). Копенгагендегі «Таңдаулы адамдар» залы. (RCA Victor)
Палмгрен: Фортепианолық концерт №4 «Сәуір» (Франс Элегардпен бірге). 1966 жыл. Фин радиосының симфониялық оркестрі. (Danacord)
Прокофьев: Жазғы түнгі сюита. Борнмут симфониялық оркестрі. 1975 жыл. (EMI ASD 3141)
Рахманинов: Фортепианолық концерт №3 (Лейф Ове Андснеспен бірге). Осло филармониясы. 1995 жылдың наурызы, Осло филармониясы залында тікелей орындалған. (EMI)
Рахманинов: Симфония №3 «Тас». Стокгольм филармониясы. 1988 жылдың 20–22 маусымы, Стокгольм филармониясы залы. (RCA Victor)
Райтио: Юпитердегі Ай; Ай жарығы аллеясы. Финляндиялық РСО. (Fennica Nova)
Римский-Корсаков: «Алтын әтеш» сюитасы. Борнмут симфониялық оркестрі. 1975 жыл. (EMI ASD 3141)
Римский-Корсаков: «Май түні» увертюрасы; Глазунов: Концерттік вальс №1; Глинка: Вальс Фантазия; Сибелиус: Карелия сюитасынан Интермеццо және Алла Марсия; Шаластер: «Лиана» биі. Борнмут симфониялық оркестрі. (EMI)
Сен-Санс: Фортепианолық концерт №2 (Эмиль Жильспен бірге). КСРО Мемлекеттік симфониялық оркестрі. 1951 жылдың желтоқсаны. (Yedang, 2002 жыл). YCC 0066)
Шуман: Фортепианолық концерт; Григ: Фортепианолық концерт (Джон Огдонмен бірге). Жаңа филармониялық оркестр. 1972 жыл. (EMI ASD 2802)
Саллинен: Хорали. Хельсинки филармониялық оркестрі. (BIS CD 41)
Salmenhaara: Симфония №2. Фин радиосының симфониялық оркестрі. 1966 жыл. (Finlandia Classics, FINCLA 27)
Шостакович: Симфониялар №5, 6, 7, 10, 11. Борнмут симфониялық оркестрі. 1975 жылдың 30–31 шілдесі, Лондон, Эбби Роуд студиясы №1 (№5). 1974 жылдың қаңтары, Саутгемптон Гильдхолл (№7). 1975 жыл (№10). 1978 жылдың желтоқсаны (№11). (EMI)
Шостакович: Симфония №8. Ресей ұлттық оркестрі. 2005 жылдың маусымы, Мәскеу, DZZ студиясы 5. (Pentatone)
Шостакович: Виолончель концерті №1; Уолтон: Виолончель концерті (Пол Тортельемен бірге). Борнмут симфониялық оркестрі. 1973 жылдың 7–8 қаңтары, Саутгемптон Гильдхолл. (EMI)
Шостакович: Фортепиано, труба және струналарға арналған №1 концерт (Кристина Ортис және Родни Синиормен бірге); Фортепианолық концерт №2 (Кристина Ортиспен бірге); Үш фантастикалық би. Борнмут симфониялық оркестрі. 1975 жылдың қыркүйегі. (EMI)
Шостакович: Скрипкалық концерт №1 (Арве Теллефсенмен бірге). Патшалық филармониялық оркестр. (Grappa, Simax)
Шостакович: Скрипкалық концерт №1; Брух: Скрипкалық концерт №1 (Алена Баевамен бірге). Ресей ұлттық оркестрі. 2005 жылдың маусымы. (Sotheby's)
Сибелиус: «Куллерводан»; Куллервоның шағымы (Уско Виитаненмен бірге). Фин радиосының симфониялық оркестрі. (FUGA 9240)
Сибелиус: En saga; The Oceanides; Pohjola's Daughter; Luonnotar (Taru Valjakkaмен бірге); Pelleas et Melisande (фрагменттер). Борнмут симфониялық оркестрі. (EMI ESD7159)
Сибелиус: Pelleas et Melisande; Rakastava. Фин камералық оркестрі. 1991 жылдың 8 сәуірі, Tampere Talo, тікелей орындалған. (FCO 1001)
Сибелиус: Finlandia; Tapiola; Tuonela аққуы; Лемминкяйненнің оралуы; Көгіс вальсі. Philharmonia Orchestra. 1983 жыл, Лондон, Сент-Джонс Смит Сквер. (EMI ASD 4186)
Сибелиус: Finlandia; Tuonela аққуы; Лемминкяйненнің оралуы; Карелия сюитасынан Интермеццо; Король Кристиан II сюитасынан Ноктюрн, Элегия, Музет, Көгіс вальсі. Борнмут симфониялық оркестрі. (EMI 1 C 063 05 011 Q)
Сибелиус: Симфониялар №2, 7. Лондон филармониялық оркестрі. 2003 жылдың 6 желтоқсаны (№7) және 2005 жылдың 16 ақпаны (№2), Лондонның Корольдік фестиваль залында тікелей орындалған. (LPO 0005)
Сибелиус: Симфония №4. Корольдік Concertgebouw оркестрі. 1991 жылдың 9/11 тікелей орындалған. (Anthology Of The Royal Concertgebouw Orchestra Vol. 6 – Live Radio Recordings 1990–2000)
Сибелиус: Симфония №4; Саллинен: Mauermusik. Финляндиялық РСО. 1969 жылдың мамыры, Хельсинки мәдениет үйі. (DECCA SXL 6431, Finlandia FA 312)
Сибелиус: Симфониялар №5, 6; Tuonela аққуы. Лондон филармониялық оркестрі. 2003 жылдың 31 мамыры, Лондонның Корольдік фестиваль залы (№5). 2003 жылдың 6 желтоқсаны, Лондонның Корольдік фестиваль залы (№6). 2006 жылдың 22 қыркүйегі, Лондонның Королева Елизавета залы (Аққу). (LPO 0065)
Сибелиус: Симфония №6; Tuonela аққуы. Deutsches Symphonie Orchester Berlin. 1970 жылы жазылған. (ETERNA 00031432BC)
Сибелиус: Толық симфониялар №1–7 және оркестрлік шығармалар (Куллерво симфониясының әлемдік премьерасының жазбасын қоса алғанда). Борнмут симфониялық оркестрі. 1976 жыл (№1). 1978 жыл (№2). 1977 жылдың 20 маусымы (№3). ? (№4). 1973 жылдың маусымы (№5). 1976 жыл (№6). 1973 жыл (№7). Саутгемптон Гильдхолл. 1970 жылдың желтоқсаны, Саутгемптон Гильдхолл (Куллерво). (EMI)
Сибелиус: Толық симфониялар №1–7, Finlandia, The Oceanides және Куллерво симфониясы. Хельсинки филармониялық оркестрі. 1984 жылдың ақпаны, All Saints Church Tooting (№4). 1985 жыл (Куллерво). 1986 жылдың мамыры, Хельсинки мәдениет үйі (№1). 1986 жылдың желтоқсаны, Хельсинки мәдениет үйі (№2). 1987 жылдың шілдесі, Хельсинки мәдениет үйі (№3). 1986 жылдың желтоқсаны, Хельсинки мәдениет үйі (№5). 1986 жылдың мамыры, Хельсинки мәдениет үйі (№6). 1984 жылдың ақпаны, All Saints Church Tooting (№7). (EMI)
Сибелиус: Толық симфониялар №1–7. Еуропаның камералық оркестрі. 1997 жылдың 10 қазаны, RF...
Misc. : Tribute to Martti Talvela. Finnish Radio Symphony Orchestra. (Ondine ODE 945 2)
Beethoven: Piano Concerto No. 4 (with Maire Halava). Finnish Radio Symphony Orchestra. 1961. (Finlandia Classics, FINCLA 23)
Bliss: Suite from Miracle in the Gorbals; Cello Concerto (with Arto Noras). Bournemouth Symphony Orchestra. 1977, Southampton Guildhall. (EMI ASD 3342)
Brahms: Alto Rhapsody (with Maiju Kuusoja). Finnish Radio Symphony Orchestra. 1961. (Finlandia Classics, FINCLA 26)
Brahms: Alto Rhapsody (with Heljä Angervo). Finnish Radio Symphony Orchestra. 1967. (Finlandia Classics, FINCLA 20)
Brahms: Complete Symphonies. Chamber Orchestra of Europe. Live May 2000, Baden Baden Festival Hall. (Ondine ODE 990 2T)
Brahms: Double Concerto (with Yehudi Menuhin and Paul Tortelier). London Philharmonic Orchestra. 1984. (EMI)
Brahms: Piano Concerto No. 2 (with François Frederic Guy). London Philharmonic Orchestra. Live May 31, 2003, Royal Festival Hall, London. (NAÏVE V4944)
Britten: Violin Concerto (with Ida Haendel). Bournemouth Symphony Orchestra. June 12, 1977. (EMI ASD 3843 CDM7642022)
Bruch: Violin Concerto No. 1 (with Frank Peter Zimmermann). Royal Philharmonic Orchestra. 2004 (SONY)
Dvorak: Scherzo Capriccioso; Slavonic Rhapsody No. 3. Dresden Staatskapelle. Recorded 1978 at Lukaskirche Dresden. (ETERNA 8 27 199–200)
Englund: Epinikia. Helsinki Philharmonic Orchestra. (FINNLEVY SFX 34)
Franck: Symphony; Symphonic Variations (with Sylvia Kersenbaum). Bournemouth Symphony Orchestra. 1976. (EMI ASD 3308)
Glazunov: Piano Concerto (with John Ogdon); Yardumian: Passacaglia, Recitative & Fugue. Bournemouth Symphony Orchestra. 1977. (EMI ASD 3367)
Grieg: Peer Gynt Suite; Alfven: Swedish Rhapsody; Järnefelt: Praeludium; Berceuse. Bournemouth Symphony Orchestra. (EMI)
Grieg: Symphonic Dances; Old Norwegian Romance with Variations. Bournemouth Symphony Orchestra. 1982. (EMI ASD 4170)
Haydn: Symphony Nos. 92, 99. Finnish Chamber Orchestra. November 1992, Hyvinkää Hall, Finland. (Ondine)
Haydn: Symphony No. 103; Tchaikovsky: Serenade for Strings. Finnish Chamber Orchestra. Live 1993. (FCO 1003)
Kokkonen: Music for String Orchestra. Helsinki Chamber Orchestra. (Fennica SS 8)
Kokkonen: Symphonies 1, 4; " durch einen spiegel ". Finnish RSO. May 1995 ( Durch einen , Symph. 4). March 1995 (Symph. 1). House of Culture Helsinki. (Ondine)
Kokkonen: Symphony No. 3; Sibelius: Tapiola. Finnish RSO. (EMI SXL 6432, Finlandia FA 311)
Merikanto: Ekho; Violin Concerto no. 2 (with Ulf Hästbacka). Finnish Radio Symphony Orchestra. 1978. (Fennica Nova)
Mozart: Oboe Concerto; Strauss: Oboe Concerto (with Douglas Boyd). Chamber Orchestra of Europe. (Asv Living Era)
Mozart: Violin Concertos Nos. 3, 5 (with Mayumi Fujikawa). The Japan Philharmonic Symphony Orchestra. (EMI La Voix de son Maitre 2C 065 93594)
Nielsen: Symphony No. 5. Bournemouth Symphony Orchestra. 1975. (EMI ASD 3063)
Nielsen: Symphonies 1–6. Royal Danish Orchestra. June 3, 4, 5, 1987 (Nos. 1, 4). August 17–19, 1989 (Nos. 3, 6). August 15–18, 1988 (Nos. 2, 5). Odd Fellow Hall, Copenhagen. (RCA Victor)
Palmgren: Piano Concerto No. 4 "April" (with France Ellegaard). 1966. Finnish Radio Symphony Orchestra. (Danacord)
Prokofiev: Summer Night Suite. Bournemouth Symphony Orchestra. 1975. (EMI ASD 3141)
Rachmaninov: Piano Concerto No. 3 (with Leif Ove Andsnes). Oslo Philharmonic. Live March 1995, Oslo Philharmonic Hall. (EMI)
Rachmaninov: Symphony No. 3 "The Rock". Stockholm Philharmonic. June 20–22, 1988, Philharmonic Hall, Stockholm. (RCA Victor)
Raitio: Moon in Jupiter; Moonlight Alley. Finnish RSO. (Fennica Nova)
Rimsky Korsakov: The Golden Cockerel Suite. Bournemouth Symphony Orchestra. 1975. (EMI ASD 3141)
Rimsky Korsakov: May Night Overture; Glazunov: Valse de Concert No. 1; Glinka: Valse Fantaisie; Sibelius: Intermezzo and Alla Marcia from Karelia Suite; Shalaster: Dance "Liana". Bournemouth Symphony Orchestra. (EMI)
Saint Saens: Piano Concerto No. 2 (with Emil Gilels). USSR State Symphony Orchestra. December 1951. (Yedang, 2002. YCC 0066)
Schumann: Piano Concerto; Grieg: Piano Concerto (with John Ogdon). New Philharmonia Orchestra. 1972. (EMI ASD 2802)
Sallinen: Chorali. Helsinki Philharmonic Orchestra. (BIS CD 41)
Salmenhaara: Symphony No. 2. Finnish Radio Symphony Orchestra. 1966. (Finlandia Classics, FINCLA 27)
Shostakovich: Symphonies 5, 6, 7, 10, 11. Bournemouth Symphony Orchestra. 30–31 July 1975, No. 1 Studio, Abbey Road, London (No. 5). Jan 1974, Guildhall, Southampton (No. 7). 1975 (No. 10). Dec 1978 (No. 11). (EMI)
Shostakovich: Symphony No. 8. Russian National Orchestra. June 2005, DZZ Studio 5, Moscow. (Pentatone)
Shostakovich: Cello Concerto No. 1; Walton: Cello Concerto (with Paul Tortelier). Bournemouth Symphony Orchestra. January 7–8, 1973, Southampton Guildhall. (EMI)
Shostakovich: Concerto No. 1 for Piano, Trumpet and Strings (with Cristina Ortiz and Rodney Senior); Piano Concerto No. 2 (with Cristina Ortiz); Three Fantastic Dances. Bournemouth Symphony Orchestra. Sep 1975. (EMI)
Shostakovich: Violin Concerto No. 1 (with Arve Tellefsen). Royal Philharmonic Orchestra. (Grappa, Simax)
Shostakovich: Violin Concerto No. 1; Bruch: Violin Concerto no. 1 (with Alena Baeva). Russian National Orchestra. June 2005. (Sotheby's)
Sibelius: From Kullervo; Kullervon valitus (with Usko Viitanen). Finnish Radio Symphony Orchestra. (FUGA 9240)
Sibelius: En saga; The Oceanides; Pohjola's Daughter; Luonnotar (with Taru Valjakka); Pelleas et Melisande (excerpts). Bournemouth Symphony Orchestra. (EMI ESD7159)
Sibelius: Pelleas et Melisande; Rakastava. Finnish Chamber Orchestra. Live Tampere Talo, 8 April 1991. (FCO 1001)
Sibelius: Finlandia; Tapiola; The Swan of Tuonela; Lemminkäinen's Return; Valse Triste. Philharmonia Orchestra. 1983, St. John's Smith Square, London. (EMI ASD 4186)
Sibelius: Finlandia; The Swan of Tuonela; Lemminkäinen's return; Intermezzo from Karelia Suite; Nocturne, Elegie, Musette, Valse Triste from King Kristian II suite. Bournemouth Symphony Orchestra. (EMI 1 C 063 05 011 Q)
Sibelius: Symphonies 2, 7. London Philharmonic Orchestra. Live Royal Festival Hall 6 Dec. 2003 (No. 7) and 16 Feb. 2005 (No. 2). (LPO 0005)
Sibelius: Symphony No. 4. Royal Concertgebouw Orchestra. Live 9/11/1991. (Anthology Of The Royal Concertgebouw Orchestra Vol. 6 – Live Radio Recordings 1990–2000)
Sibelius: Symphony No. 4; Sallinen: Mauermusik. Finnish RSO. House of Culture Helsinki, May 1969. (DECCA SXL 6431, Finlandia FA 312)
Sibelius: Symphonies 5, 6; The Swan of Tuonela. London Philharmonic Orchestra. Live May 31, 2003, Royal Festival Hall (No. 5). Live Dec. 6, 2003, Royal Festival Hall (No. 6). Live Sept. 22, 2006, Queen Elizabeth Hall (Swan). (LPO 0065)
Sibelius: Symphony No. 6; The Swan of Tuonela. Deutsches Symphonie Orchester Berlin. Recorded 1970. (ETERNA 00031432BC)
Sibelius: Complete Symphonies 1–7 and Orchestral Works (Including World Premiere Recording of Kullervo Symphony). Bournemouth Symphony Orchestra. 1976 (No. 1). 1978 (No. 2). June 20, 1977 (No. 3). ? (No. 4). June 1973 (No. 5). 1976 (No. 6). 1973 (No. 7). Southampton Guildhall. Dec. 1970, Southampton Guildhall (Kullervo). (EMI)
Sibelius: Complete Symphonies 1–7 with Finlandia, The Oceanides and Kullervo Symphony. Helsinki Philharmonic Orchestra. Feb 1984, All Saints Church Tooting (No. 4). 1985 (Kullervo). May 1986, House of Culture, Helsinki (No. 1). Dec 1986, House of Culture, Helsinki (No. 2). July 1987, House of Culture, Helsinki (No. 3). Dec 1986, House of Culture, Helsinki (No. 5). May 1986, House of Culture, Helsinki (No. 6). Feb 1984, All Saints Church Tooting (No. 7). (EMI)
Sibelius: Complete Symphonies 1–7. Chamber Orchestra of Europe. 10 Oct 1997, RFO Hall Hilversum (Nos. 1, 2, 3). Sep 1995, Watford Colosseum London (Nos. 4, 6, 7). Dec 1996, Nijmegen (No. 5). (Finlandia)
Sibelius: Violin Concerto; Serenades Nos. 1, 2; Humoresque No. 5. (with Ida Haendel). Bournemouth Symphony Orchestra. July 1975, Southampton Guildhall. (EMI)
Sibelius: Violin Concerto; Six Humoresques for Violin and Orchestra (with Heimo Haitto). Finnish Radio Symphony Orchestra. 1964. (Finlandia Classics, FINCLA 2)
Sibelius: Violin Concerto (with Arve Tellefsen). Royal Philharmonic Orchestra. (Simax)
Smetana: Má Vlast. Dresden Staatskapelle. Recorded 1978 at Lukaskirche Dresden. (ETERNA 8 27 199–200)
Strauss Johann Jr: Csardas, op. 441. Finnish National Opera Orchestra. (Ondine ODE 8152)
Strauss: Till Eulenspiegel; Don Juan; Burleske for Piano and Orchestra (with Sergei Edelmann); Serenade for Winds. Stockholm Philharmonic. June 19–22, 1989, Philharmonic Hall, Stockholm. (RCA Victor)
Stravinsky: Concerto for Piano and Wind instruments (with Olli Mustonen); Shostakovich: Symphony No. 8. Berlin Philharmonic Orchestra. Live 2001. (Testament Records SBT21500)
Stravinsky: Concerto for Piano and Wind instruments (with Olli Mustonen); Rachmaninov; Symphony No. 3 (2nd and 3rd mvts). Avanti Chamber Orchestra. Live in Porvoo 27 June 7 July 2001. (AVANTICD 4)
Tchaikovsky: Serenade for Strings; Dvorak: Serenade for Strings. New Stockholm Chamber Orchestra. July 14–15, 1983, Stockholm Concert Hall. (BIS CD 243)
Tchaikovsky: 1812 Overture; Symphony No. 4. London Philharmonic Orchestra. February 28, 1998, Watford Colosseum. (SONY)
Vaughan Williams: Symphony No. 4; The Lark Ascending (with Barry Griffiths). Royal Philharmonic Orchestra. October 29–30, 1979, No. 1 Studio, Abbey Road. (EMI ASD 3904)
Vaughan Williams: Symphony No. 6; Oboe Concerto (with John Williams). Bournemouth Symphony Orchestra. April 1, 1975, Southampton Guildhall. (EMI ASD 3127)
Verdi: Scene with Aida and Amonasro (with Lauri Lahtinen). Finnish Radio Symphony Orchestra. (Finlandia Classics 2014. FINCLA10)
Walton: Violin Concerto (with Ida Haendel). Bournemouth Symphony Orchestra. 1978, Southampton Guildhall. (EMI ASD3843 CDM 764202 2)
Таңдалған бейнежазбалар
Бетховен: Фортепиано концерті №3; Григ: Пианино концерті (Эмиль Жильспен бірге). Филармония оркестрі (Бетховен). Финляндия радиосының симфониялық оркестрі (Григ). 1983 және 1984 жылдары Хельсинкидегі «Финляндия» залында тікелей орындалған. (VAI DVD DVDVAI4472)
Сибелиус: Толық симфониялар жинағы. Еуропа камералық оркестрі. 1998 жылдың 23-25 тамызында Хельсинкидегі «Финляндия» залында тікелей орындалған. (ICA Classics. ICAD 5162). 2 DVD.
Sibelius: Complete Symphonies. Chamber Orchestra of Europe. Live Finlandia Hall, 23–25 August 1998, Helsinki. (ICA Classics. ICAD 5162). 2 x DVD.
Таңдалған басылымдар
Сибелийдің жетінші симфониясының ноталық басылымы мен қолжазбасының салыстырмалы зерттеуі. Acta Musica V. Sibelius мұражайы жариялаған зерттемелер. Музыкатану институты, Åbo Akademi университеті, Турку, Финляндия, 1970. 33 бет.
Таңдалған алғашқы қойылымдар
Бергман, Эрик: Символы Op. 52, 1960 жыл. 2232/4330/13/1, челеста, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 11 минут. — Фин телерадиокомпаниясының тапсырысы бойынша жазылған. Баспа: Edition Wilhelm Hansen. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 1961 жылдың 14 наурызы. Кокконен, Юнас: Opus sonorum, 1964 жыл. 2232/4320, фортепиано, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 12 минут. — Баспа: Fennica Gehrman. Алғашқы орындалу: Сибелиус еске алу концерті, Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки (Финляндия), 16 ақпан 1965 жыл. Кокконен, Юнас: Симфониялық эскиздер (Symphonic Sketches), 1968 жыл. 3232/4331/12/1, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 14 минут. — Баспа: Fennica Gehrman. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки (Финляндия), 16 мамыр 1968 жыл. Кокконен, Юнас: 1-ші симфония, 1960 жыл. 3333/4330/10, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 23 минут. — Баспа: Fennica Gehrman. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки (Финляндия), 15 наурыз 1960 жыл. Кокконен, Юнас: 2-ші симфония, 1961 жыл. 3333/4330/10/1, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 22 минут. — Баспа: Fennica Gehrman. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки (Финляндия), 18 сәуір 1961 жыл. Кокконен, Юнас: 3-ші симфония, 1967 жыл. 4333/4330/00/1, челеста және фортепиано, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 21 минут. — Баспа: Fennica Gehrman. Алғашқы орындалу: Фин RSO-ның 40 жылдығына арналған концерт. Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки (Финляндия), 12 қыркүйек 1967 жыл. Кокконен, Юнас: 4-ші симфония, 1971 жыл. 4333/4330/13/1, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 22 минут. — Фин телерадиокомпаниясының тапсырысы бойынша жазылған. Баспа: G. Schirmer Inc. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки (Финляндия), 16 қараша 1971 жыл. Мерилэйнен, Уско: Камералық концерт, 1962 жыл. Соло скрипка, соққы аспаптары (2 орындаушы) және екі скрипкалық оркестр. Ұзақтығы: 18 минут. — Алғашқы орындалу: Туомас Хаапанен, скрипка, Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 22 қазан 1964 жыл. Мерилэйнен, Уско: "Ариус" балетінен 1-ші сюита, 1960 жыл. 3233/4331/12/0, фортепиано, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 21 минут. — Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 24 қазан 1961 жыл. Мерилэйнен, Уско: 2-ші симфония, 1964 жыл. 2222/4220/12/1, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 22 минут. — Фин телерадиокомпаниясының тапсырысы бойынша жазылған. Баспа: Bote & Bock. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 10 қараша 1964 жыл. Нордгрен, Пехр Хенрик: Agnus Dei Op. 15, 1971 жыл. Сопрано, баритон, аралас хор және оркестр. Мәтін: Карелия халық поэмасы, Фин табиғатын қорғау қауымдастығының памфлеті. Башо, Эйнари Вуорела, Лаури Вита және Ту Ан Ши. Ұзақтығы: 60 минут. — Фин телерадиокомпаниясының тапсырысы бойынша жазылған. Алғашқы орындалу: Тару Вальякка, сопрано, Матти Лехтинен, баритон, Фин RSO және хор, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 11 мамыр 1971 жыл. Раутаваара, Эиноджухани: I канто, 1960 жыл. Ұзақтығы: 6 минут. — Баспа: Fennica Gehrman. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 7 наурыз 1967 жыл. Раутаваара, Эиноджухани: Фортепиано мен оркестрге арналған 1-ші концерт, 1969 жыл. Соло фортепиано + 2020/4220/11, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 21 минут. — Фин телерадиокомпаниясының тапсырысы бойынша жазылған. Баспа: Breitkopf & Härtel. Алғашқы орындалу: Эиноджухани Раутавара, фортепиано, Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки фестивалі, 29 мамыр 1970 жыл. Раутаваара, Эиноджухани: 3-ші симфония, 1961 жыл. 2222/2231, 4 Вагнер тубасы/10, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 33 минут. — Баспа: Fennica Gehrman. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 10 сәуір 1962 жыл. Раутаваара, Эиноджухани: 4-ші симфония (түпнұсқалық жұмыс), 1964/1968 жылдар. [Қосылған. Арабеската (1962) 1986 жылы 4-ші симфония деп аталған]. — Алғашқы орындалу (түпнұсқалық нұсқасы): Хельсинки филармониялық оркестрі, дирижер Йорма Панула, Хельсинки, 26 ақпан 1956 жыл. Алғашқы орындалу (екінші нұсқасы): Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 24 ақпан 1970 жыл. Саллин, Аулис: Камералық оркестрге арналған концерт Op. 3, 1959–1960 жылдар. 1(1)121/1000/00, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 22 минут. — Баспа: Novello. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 15 қараша 1960 жыл. Салменхара, Эркки: Suomi – Финляндия, 1966 жыл. 2222/4330/11, арфа, скрипкалар тобы. Ұзақтығы: 18 минут. — Фин телерадиокомпаниясының тапсырысы бойынша жазылған. Таратушы: Fimic. Алғашқы орындалу: Фин RSO, дирижер Пааво Берглунд, Хельсинки, 31 қазан 1967 жыл.