Кіріспе
81-типті немесе Трибаль класты фрегат, Корольдік теңіз күштерінің (Royal Navy) және Индонезия теңіз күштерінің қызметінде болды. HMS Tartar (F133) Корольдік теңіз күштерінің (RN) фрегаты болды. Ол көбінесе Азия мен Шығыс Еуропа аумағында қоныстанған татар халқының атымен аталады. 1984 жылы KRI Hasanuddin (333) ретінде Индонезия теңіз күштеріне сатылды. "Тартар" кемесі Девонпорт кемежайында 4,140,000 фунт стерлинг сомасына салынды. 19 қыркүйек 1960 жылы суға түсіріліп, 26 ақпан 1962 жылы қолданысқа берілді. Желтоқсан айының басында "Тартар" экипажы Багам аралдарындағы Кей-Сал аймағындағы кемеде қаруланған тоғыз кубалық азаматты ұстады, кемеден қару-жарақ қоймасы табылды. 1967 жылдың 12 қаңтарында қайтадан қолданысқа енгізіліп, сол жылы Портсмут теңіз күштері күніне қатысты. Фрегат 1968 жылы Саймонстаун, Момбаса және Сейшель аралдары арқылы Персия шығанағына келді. 1968 жылдың 29 наурызында "Тартар" және десанттық шабуыл кемесі Иранның аралдарды басып алуын болдырмау мақсатында Персия шығанағындағы Ұлы және Кіші Тунб аралдарында күзеттік қызмет атқарды. 1969 мен 1971 жылдар аралығында капитан Камерон Расби кеменің командирі болды. Сейшель аралдарына сапар кезінде флоттың көмекші кемесі RFA Ennerdale су астындағы нысанға соқтығысып, жоғалып кетті. Персия шығанағындағы қызметтен кейін, алты аптаға созылған Бейра патрулі және Кейптаун арқылы Гибралтарға сапар жасалды, онда премьер-министр Х.Уилсон мен Родезиядан келген Иан Смит арасындағы келіссөздер өтті. 1975 жылы Баренц теңізінде балық шаруашылығын қорғау жұмыстарын жүзеге асырды. Исландиямен болған үшінші балық соғысы кезінде операцияларды қолдады. Аталған дау кезінде 1 сәуірде "Тартар" кемесі ICGV Týr және 6 мамырда ICGV Ægir патрульдік кемелерімен соқтығысты. Барлығы, "Тартар" үшінші балық соғысында балық шаруашылығын қорғау патрульдеріне алты апта жұмсады және төрт соқтығысуға қатысты. Сол жылы Батыс Үндістанда "Тартар" ұшағы Кубаның 455 рейсінің қирандыларын іздеп тауып алды. 1977 жылы Елизавета II-нің күміс тойына арналған "Спитхед флоттық парадына" қатысты. Ол осы кезде 1-ші фрегат эскадрильясының құрамында болды. 1980 жылы "Тартар" резервке алынып, дайындық эскадрильясына қойылды. Фолкленд соғысы кезінде резервтен шығарылып, қайтадан активті қызметке кірісті. Фрегат Оңтүстік Атлантикаға жіберілмеді, керісінше, басқа соғыс кемелері болмаған кезде отандық суларда жұмыс істеді. 1982/1983 жылдары 3 ай бойы Батыс Үндістанда күзетші кеме ретінде қызмет етті, Рождество мен Жаңа жылды Флорида штатындағы Сент-Петербург қаласында өткізді. 1983 жылдың маусым айында "Тартар" кемесінің Westland Wasp тікұшағы Англия арнасында мұнай платформасына соқтығысқан MV Spearfish жүк кемесінің алты адамнан тұратын экипажын эвакуациялады. Навигация үшін қауіпті болып саналған Spearfish кемесі "Тартар" кемесінің артиллериясымен батырылды.
HMS Tartar (F133) was a of the Royal Navy (RN). She was named after the Tartar people, most of whom were located in Asia and Eastern Europe. She was sold to the Indonesian Navy in 1984 as KRI Hasanuddin (333). Tartar was built by Devonport Dockyard, at a cost of £4,140,000. She was launched on 19 September 1960 and commissioned on 26 February 1962. In early December, Tartars crew apprehended nine armed Cubans on board a ship off Cay Sal, Bahamas, where an arms cache was discovered by a ship's party. Tartar was recommissioned on 12 January 1967 and attended Portsmouth Navy Days later that year. The frigate arrived in the Persian Gulf in 1968 via Simonstown, Mombasa and the Seychelles. On 29 March 1968, Tartar and the amphibious assault vessel were deployed to patrol off the Greater and Lesser Tunbs, small islands in the Persian Gulf, to deter Iran from occupying the islands. Between 1969 and 1971 she was commanded by Captain Cameron Rusby. On the voyage to the Seychelles the fleet auxiliary vessel RFA Ennerdale was lost, having struck a submerged object. Service in the Gulf was followed by a homeward journey via the Beira Patrol lasting six weeks and Cape Town thence to Gibraltar arriving during the talks between Harold Wilson, Prime Minister and Ian Smith from Rhodesia on board the cruiser
In 1975, Tartar undertook fishery protection duties in the Barents Sea. She supported operations during the Third Cod War with Iceland. During the dispute, Tartar was rammed by the patrol vessel ICGV Týr on 1 April 1976, and by ICGV Ægir on 6 May. In total, Tartar spent six weeks on fisheries protection patrols in the Third Cod War, and was involved in four collisions. Later that year, in the West Indies, Tartar searched for and located the wreckage of Cubana Flight 455. She was present at the Spithead Fleet Review in 1977, held in honour of Queen Elizabeth II's Silver Jubilee. At this time she was part of the 1st Frigate Squadron. Tartar was reduced to reserve in 1980, being placed in the Standby Squadron. She was taken out of reserve during the Falklands War and restored for active service. The frigate did not deploy to the South Atlantic, however, instead operating in home waters in the absence of other warships. She did deploy to the West Indies as a guardship in 1982/1983 for 3 months, spending Christmas and New Year in St Petersburg, Florida. In June 1983, Tartars Westland Wasp helicopter evacuated the six man crew of the supply ship MV Spearfish, which had collided with an oil rig in the English Channel. As a potential hazard to navigation, Spearfish had to be sunk by the guns of Tartar.
Индонезия әскери-теңіз флоты
1984 жылғы наурыз айында «Тартар» кемесі қызметтен шығарылып, Индонезияға сатылды. Воспер Торникрофттың Вулстон, Саутгемптон кеме құрылыс кешенінде жөндеуден өткен соң, кеме 1986 жылғы 22 қаңтарда тапсырылды және 1986 жылғы 3 сәуірде Индонезия Әскери-теңіз күштеріне қосылды, «KRI Хасануддин» деп аталды, бұл атау голландтармен күрескен сұлтанның құрметіне берілген. Фрегат 2000 жылы қолдан шығарылып, оның аты голланд құрылысындағы кемеге берілді.
Жарияланымдар
Гардинер, Роберт және Чесно, Роджер (1995), Конвейнiң "Әлемнiң барлық әскери кемелерi 1947–1995", Конвейн теңiз баспасы, Лондон, Мариотт, Лео, 1983. Корольдік теңiз күштерiнiң фрегаттары 1945–1983, Ian Allan Ltd.
Marriott, Leo, 1983. Royal Navy Frigates 1945–1983, Ian Allan Ltd.