Кіріспе

13 ғасырдағы ағылшын дворяны және әскери қолбасшысы

Джон де Варенн, 6-шы Суррей графы (1231 – 27 қыркүйек 1304) – Англияның Генрих III және Эдуард I патшалықтары тұсындағы көрнекті ағылшын дворяны және әскери қолбасшысы. Екінші барондық соғыс кезінде ол екі рет жағын өзгертіп, ақырында патшаны қолдады және 1264 жылы Льюесте оны тұтқындауға қатысты. Варенн кейіннен «Шотландия корольдігі мен жерінің сақшысы» болып тағайындалды және Эдуард I-нің Шотландиядағы соғыстарында маңызды рөл атқарды.

Ерте өмір және неке

Варенн Суррейдің 5-ші графы Уильям де Варенн мен Мод Маршалдың ұлы және мұрагері болды. Оның анасы Уильям Маршалдың қызы, Пемброктің 1-ші графы, ал Норфолктің 3-ші графы Хью Бигодтың жесірі болғандықтан, Роджер Бигод Норфолктің 4-ші графы оның үлкен жарты бауыры болды. Әкесі қайтыс болғанда Варенн жас болды және патшалық қамқорлыққа алынды. Пётр Савойский оның иеліктерінің қамқоршысы болып тағайындалды, ал Варенн патша сарайында тәрбиеленді. 1247 жылы ол Генрих III-нің жарты қарындасы Элис ле Брун де Лузиньянға үйленді, бұл неке ағылшын ақсүйектері арасында наразылық тудырды, олар бай ағылшын дворянының ақшасы жоқ шетелдік әйелге үйленгенін қаламайтын еді. Келесі жылдары Варенн өзінің қайын жұртына байланысты сарайлық топпен тығыз байланыста болды. 1254 жылы ол король ұлы Эдуардты (болашақ Эдуард I) Кастилияның Элеонорасына үйлену үшін Испанияға саяхатына сүйреп апарды. Генрих III пен оның барондары арасындағы қақтығыстар кезінде Варенн бастапқыда корольдің берік қолдаушысы болды, кейін Симон де Монфортты қолдады, содан соң роялистерге қайта оралды. Ол 1258 жылғы мамырдағы барондық реформаның алғашқы жоспарына қарсы болды, бірақ өзге қарсыластарымен бірге капитуляцияға түсіп, Оксфорд шартына ант берді.

Екінші барон соғысы

1260 жылы Варен Симон де Монфорттың жағына қосылды, бірақ 1263 жылы патша жағына қайта оралды. 1264 жылдың сәуірінде ол және Роджер де Лейборн де Монфордың Рочестер қамалын қоршауына тап болды. Сол жылдың мамырында Варен Льюис шайқасына қатысты (оның әулеттік үйі Льюис қамалының жанында болған). Патша мен принц Эдуард тұтқындалғаннан кейін ол континентке қашып, онда шамамен бір жыл болды. Оның иеліктері тәркіленді, бірақ кейін қайта қалпына келтірілді. Ол Евшем шайқасы, Честерфилд шайқасы және Кенилворт қамалының қоршауымен аяқталған науқанға қатысты. Варен 1277, 1282 және 1283 жылдары Эдуард I-нің Уэльске жорықтарында қызмет етті. 1282 жылы король Эдуард Ұзынқаяқ оған Уэльстегі Бромфилд және Йель иелігін сыйлады, ол ханзада Груффуд Файхан I мен оның ұлы Мадог Криплден тартылып алынған еді. Ол сондай-ақ Холт қамалын салуды бастады, оны оның ұлы Уильям аяқтады. Келесі жылдардың көп бөлігі Шотландияда өтті. Ол 1289 жылғы Солсбери шарты мен 1290 жылғы Биргем шарты бойынша келіссөздер жүргізді және 1296 жылы Эдуардтың Шотландияға басып кіруіне корольмен бірге қатысты, онда ол сол жылғы Дунбар шайқасындағы жалғыз маңызды далалық операцияға басшылық етті.

Шотландия

1296 жылы 22 тамызда король оны "Шотландия патшалығы мен жерінің сақшысы" деп тағайындады. Бірақ бірнеше айдан кейін Варен Шотландия климатының денсаулығына зиян екенін айтып Англияға қайтып келді. Келесі көктемде Уильям Уоллес көтеріліс ұйымдастырды, ал Варен бастапқыда Шотландияға оралудан бас тартқаннан кейін король оған әскерін солтүстікке жетектеуді бұйырды. Ол Стирлинг көпірі шайқасында Уоллеске жеңіліп, Йоркке қашты. Дегенмен король 1298 жылдың басында Варенды шотландтарға қарсы келесі жорықтың басшысы етіп тағайындады. Ол Роксбургтің қоршауын бұзды және Бервик қаласын қайта басып алды. Сол жылы король өзі де әскерге қатысты, ал Варен Фолкирк шайқасындағы шешуші ағылшын жеңісіндегі командирлердің бірі болды. 1300 жылғы жорықта Варен Эдуард I әскеріндегі төрт атты әскер бөліміне басшылық етті. 8 тамызда Кри өзенінің құйылысына жақын жерде Эдуард өзінің және Вареннің әскеріне шотланд әскеріне шабуыл жасауға бұйрық берді, нәтижесінде шотландтар қашқанға дейін жетті.

Кво Варанто?

1278 жылы Эдуард I Глостерде парламент шақырып, қай лордтар патшалық құқықтарды – әсіресе, сотқа қатысты құқықтарды – өздеріне тартып алғанын анықтап, оларды қайтарып алу ниетінде болды. Гисборолық Уолтер графқа осы мәселе бойынша «қандай құқықпен?» деген мағына беретін quo warranto бұйрығы табысталғанын айтады. Варреннің айтуынша, ол тозған қылышын тартып алып, «Менің аталарым Вильгельм Бастардпен бірге келді, қылышпен жерлерді жаулап алды, және мен де оларды тартып алмақшы болғандарға қарсы қылышыммен қорғаймын» деп жауап берген.

Кейінгі жылдар

Варен 1304 жылдың 27 қыркүйегінде Суррейдегі Кенингтон қаласында қайтыс болды. Ол Кентерберий архиепискобы жүргізген қызметте Леуес монастырына жерленді. Оның орнын оның немересі, сондай-ақ Джон басты.