Кіріспе

Л. Франк Баумның 1913 жылғы "Оздың тігілген қызы" романы – Л. Франк Баумның Оз сериясындағы жетінші кітап. Кітапта Вузи, Ожо "Бақытсыз", Нанки аға, Доктор Пипт, Скрапс (тігілген қыз) және тағы басқа кейіпкерлер бар. Кітап алғаш рет 1913 жылдың 1 шілдесінде Джон Р. Нилл салған суреттермен жарық көрді. 1914 жылы Баум кітапты өзінің Oz Film Manufacturing Company арқылы фильмге бейімдеді. Алдыңғы кітапта, "Оздың зәулім қаласында", Озды сыртқы әлемнен оқшаулау үшін сиқыр қолданылған еді. Баум Оз сериясын аяқтау мақсатымен мұны жасады, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты осы кітаппен серияны қайта бастауға мәжбүр болды. Кіріспеде ол Оздың оқшаулануын және жаңа Оз кітабының пайда болуын түсіндіреді, Доротимен Озда сымсыз телеграф арқылы байланысқа шыққанын және ол Озмадан рұқсат алып, Баумға осы оқиғаны айтуға болатынын білдіреді.

Сюжет

Ожо, "Бақытсыз Ожо" деп аталады, Оздың Мунчкиндер елінің ормандарында өзінің қарапайым ағасы Нанкимен кедей өмір сүреді. Олар көршілеріне, алты жылдық өмірдің сиқырлы ұнтағын дайындау процесін аяқтауға жақын болған сиқыршы доктор Пиптке барады, ол жансыз заттарды тірілте алады. Пипттің әйелі тірідей көлемді тоқыма қызды жапсырмадан жасап шығарды және күйеуінің оны үйдің мойынсұнғыш қызметшісі ретінде қызмет етуге ынталандыруын қалайды. Олар Пипттің тағы бір шығармасымен танысады, Бэнгл, шыныдан жасалған өте бос сөйлеуші мысық. Өмір ұнтағы жапсырма қызды сәтті жандандырады, бірақ жазатайым оқиғадан кейін Пипттің әйелі мен Нанки ағасы екеуі де тасқа айналады. Доктор Пипт Ожоға тас қату зақымдануын теріске шығаратын қоспа жасау үшін бес ингредиент алу керектігін айтады. Ожо мен өзін Скрапс деп атайтын жапсырма қыз Бэнглмен бірге сиқырлы ингредиенттерді алу үшін сапарға шығады: алты жапырақты кловер, сары көбелектің қанаты, қараңғы құдықтан су, тірі адамның денесінен бір тамшы май және Уозидің құйрығынан үш тал. Скрапс еріншек, алаңсыз мінез-құлық танытады және ақымақтық поэзияны өздігінен оқуға бейім. Бірнеше оқиғадан кейін олар өздеріне құйрығынан үш түк алуға рұқсат берген төрт аяқты блокты Вуззимен кездеседі. Бірақ олар шашты алып тастай алмайды, сондықтан олар Woozy-ді өздерімен бірге алып кетеді. Партияны үлкен жануарлар тұтқындап алады, бірақ оларды Шашты Адамның кездейсоқ келуі құтқарады. Ол оларды Смарагд қаласына Princess Ozma-мен кездесуге алып барады, бірақ Ожоны алты жапырақты кловерді жинау заң бойынша тыйым салынғандығы туралы ескертеді. Жол бойында олар Scarecrow-мен кездеседі, ол Scraps-пен қатты ұшырайды, өйткені ол онымен бірге. Смарагд қаласының сыртында Ожо жол бойында алты жапырақты жалбырақтан тұратын гүлді көріп, өзін ешкім байқамайды деп ойлап, оны жинап алады. Олар қала қақпасына жеткенде, Жасыл шашы бар сарбаз оларға жақындап, Ожоның тұтқындалғанын хабарлайды. Озманың алдында сотталғанда Ожо мойындады, ал Озма оны кешіреді және оған клейверді сақтауға мүмкіндік береді. Дороти мен Қорқытқыш Ожо мен Скрепске қосылып, қалған ингредиенттерді іздестіруді жалғастырады. Жолда олар Джек Кәкүпішпен, ойыншықты, бірақ ашуландыратын Тоттенхоттпен және 21 фут биіктігі алып мырза Юппен кездеседі, содан кейін олардың әрқайсысының бір аяғы бар Хопперлердің жер асты мекендеріне жетеді, ал көршілес Хорнерлер, олардың әрқайсысының басында бір мүйіз бар. Екі топ түсініспеушілікке байланысты соғысқа жақын, бірақ Скрапс оларды татуластырады. Алғыс білдірген Хорнер топты қараңғы радий кенішіндегі құдыққа алып барады, ал Ожо одан су құюды жинап алады. Топ Винки елін басқаратын қалашықтағы қалашыққа жалғасады, өйткені сары көпшілік көпшілік Оздың сары басым квадрантында кездеседі. Ожо қалайы ағаш ұстасымен сөйлесіп жатқанда, оның денесінен тамшылайтын май тамшысын байқайды және оны флаконға ұстап алады. Ол қазір бірін қоспағанда, барлық ингредиенттер бар екенін түсіндіреді. Бірақ соңғысын сипаттағанда, қалайы орманшы бейкүнә көпшілікке өлтіруді ойлап қорқады және оған өз аймағында өлтіруге тыйым салады. Ожо күйзеліске ұшырады, бірақ қалайы орманшы олардың барлығы Зөмірлі қалаға оралып, Озмадан кеңес сұрауын ұсынады. Озма оларға доктор Пипт заңсыз сиқыршылықпен айналысатынын және сол себепті күшінен айырылғанын айтады. Бірақ қорқып қалған Нунки ағамыз бен Пипттің әйелі Изумруд қаласына әкелінді. Барлығы қарап тұрғандай, Оз сиқыршысы оларды қайта тірілтеді. Ожо мен Нанки ағаға Изумруд қаласына жақын жерде жаңа үй беріледі және қалайы орманшы Ожоны "Бақытты Ожо" деп атайды.

Бейімделулер

Баум кітапқа негізделген "Оздың пачворкті қызы" атты фильмнің сценарийін жазып, өндірді. Оны Баумның "Оз фильмдерін өндіруші компания" студиясы жасады және ол 1914 жылы көрсетілді. Баум шамамен 1913 жылы композитор Луи Ф. Готтшалкпен бірлесіп кітаптың музыкалық сахналық адаптациясын да жазды, алайда бұл музыкалық қойылымға ие болған емес. Көрсетілімдердің үзінділері кейде "Оздың халықаралық сиқыршысы клубының" жыл сайынғы жиналыстарында орындалады.

Сын

Баумның барлық туындылары кейде нәсілдік және этникалық стереотиптерге толы деген сындарға ұшыраса, «Патчворк қыз» ерекше сынға ілікті. Робин Бернштейн «Патчворк қыз» кейіпкеріне «Том ағаның қорасындағы» Топси әсер еткенін айтады және оның доктор Пипттің әйелі құл болу үшін жасағанын көрсетеді. Сонымен қатар, түпнұсқа мәтінде «mah coal black Lulu» деген ән болған (сол сияқты жанды Phonograph орындаған); минестрельді еске түсіретін бұл өлең кейінгі басылымдарда «көзі қисық Lulu» деп өзгертілді. Кітапта Тоттенхоттар деп аталатын жаратылыстар тобының болуы да мәселелі, бұл готтентоттар этностық атауын ойын қылып көрсетуге бағытталған болуы мүмкін.