Кіріспе

Ежелгі израильдік және еврей қаласы, қазіргі Мухмаспен теңестіріледі.

Михмас (מִכְמָשׂ немесе מִכְמָס) Иерусалимнің солтүстігіндегі жоталарда орналасқан израильдік және еврей қаласы болды. Еврей Библиясына сәйкес, ол Бунямин тайпасына жатқан. 1 Самуил кітабының 14-тарауында баяндалған Михмас шайқасы осы жерде болған. Михмас Екінші ғибадатхана дәуірінде де қоныстанған, Мишнаға сәйкес, оның сапалы бидайы ғибадатханаға жеткізілген. 1981 жылы құрылған Маале Михмас деген израильдік елді мекені де осы ежелгі қаланың құрметіне аталған.

Орналасқан жері

Михмас қаласы Гебаға жақын, Бетелдің шығысында және Мигронның оңтүстігінде, Иерусалимге қарай созылатын жол бойында орналасқан. Михмас солтүстіктен келген шабуыл жасаушы әскерлердің жорық бағытында, тік және құлама беткейлі Нахал Михмас шатқалының солтүстік жағында жатқан. Бұл шатқал араб тілінде Вади эс-Сувеинит ("кішкентай тікенді ағаштың аңғары" немесе "акация") деп аталады.

Киелі кітаптағы оқиға

Бұл қала Саул мен Жонатанның палестиналықтармен соғысымен байланыстылығымен танымал, себебі осы жерде Киелі кітапта баяндалған Михмас шайқасы болған. Бірінші Самуил кітабының 13-тарауында былай делінген: «Саул және оның ұлы Жонатан, сондай-ақ олармен бірге болған халық Бенжаминнің Гибеясында қалды, ал палестиналықтар Михмаста лагерь құрды». Осы мәліметтерге сәйкес, Саул патшасының ұлы Жонатан және оның қару-жарағын көтерген серігі күтпеген шабуыл жасап, Құдайдың көмегіне сенім артып, палестиналықтардың гарнизонына шабуылдап, көптеген жауынгерлерді өлтірді, олардың арасында үрей тудырып, палестиналықтарды шашыратты. Ол Жонатан мен оның қару-жарағын көтерген серігінің палестиналық гарнизонға қалай көрсеткенін және олар екі тік тас арасынан қалай өткенін айтады: «Бір жағында тік тас, екінші жағында тік тас болды, біреуінің аты Бозз, екіншісінің аты Сенех». Олар тік жарға шығып, гарнизонды «жарты акр жерге сиятын, бір жұп егіздің жыртуға болатын жері» басып алды. Дүбірге оянған жаудың басты бөлігі Саулдың әскері оларды қоршап алғандай ойлап, «ерекше қырылып, бір-бірін соғып» қашты.

Саулдың күзетшілері байқаған, Құдайдан келген жер сілкінісі палестиналықтардың лагерін дүрліктірді. Саул мен оның әскері келген кезде, палестиналықтардың көп бөлігі ұйықсыздықтан бір-бірін өлтіріп, қалғаны қашқан болатын.

Сеннахиримнен мақабалықтарға дейін

Ишая патша Езекияның тұсында Сеннахиримнің шапқыны туралы айтады. Тұтқындықтан кейін осы жердің адамдары қайта келді. Кейінірек бұл орын Жонатан Маккабейдің тұрақты мекеніне және оның үкімет орталығына айналды.

Екінші ғибадатхана кезеңі

Қазіргі ғалымдар Михмас Екінші ғибадатхана кезеңінде дін қызметкерлерінің қонысы болған деп санайды. Бұл жерде Бар-Кохба көтерілісіне дейін, яғни біздің заманымыздың 2-ші ғасырының басында адамдар тұрған. Мишнада Омер шарапаты үшін қолданылатын ең жақсы бидай Михмас және Заноахтан алынғаны айтылады (Менахот 8:1). 1980 жылдары қазіргі Мухмас маңынан 70-ке жуық жерлеу үңгірінен тұратын 4 қабір тобы табылды. Бір жерлеу үңгірінен жеті тармақты менораның ежелгі граффитиі және палео-еврей жазуы табылған. 1990 жылдары неміс зерттеушілері Мухмаста табылған, еврей әліпбиінде жазылған «Шимеон Л[еви]» деген есімді сүйек сандығын сатып алды. Британ армиясының майоры Вивиан Гилберт Осман әскеріне қарсы ахуалды ойлап, Киелі кітап оқып отырған белгілі бір бригада майорының әңгімесін айтады. Бригада майоры Киелі кітапта Михмаш деген қаланың аты есіне түсті. Ол тиісті аяттарды тауып, қаланың маңында құпия жол бар екенін анықтады. Ол бригадир-генералды оятты, және олар жолдың әлі де бар екенін, сондай-ақ қорғаудың өте нашар екенін көрді. Британдық әскерлер осы жолды Османдықтарды оқшаулау үшін пайдаланып, қаланы жаулап алды.