Кнайтон: Уэльс пен Англия шекарасындағы қаланың тарихы

Кіріспе

Поуис, Уэльс және Шропшир, Англиядағы қала. Найтон (Tref y clawdd немесе Trefyclo) – Теме өзенінің жағасындағы базар қаласы және қауымдастық, Уэльс пен Шропшир, Англия шекарасында орналасқан. Ол Радноршир тарихи графтығында жатыр. Бұл қала бастапқыда англосаксон қонысы болған, және екі елді бөліп тұрған ежелгі Оффаның дикінің бойында салынған. Кейін Нормандықтардың қорғаныс шекаралық қаласына айналды.

Топонимика

Уэльс тіліндегі "Tref y clawdd" атауы "жартастың үстіндегі қала" деген мағынаны білдіреді және алғаш рет 1262 жылы жазылған, ал 1971 жылы қалаға ресми түрде берілген. "Найтон" атауы, шамасы, көне ағылшын тіліндегі "cniht" (әскер, батыр немесе еркін адам) және "tūn" (шаруашылық, елді мекен немесе үй) сөздерінен шыққан, және еркін адамдарға жер сыйға берілуі арқасында құрылған болуы мүмкін.

Тарих

Найтонның алғашқы тарихы белгісіз, бірақ кейбір жергілікті деректер бар: Каэр Карадок (Карадок немесе Карактакуспен байланысты темір дәуірінің төбелік бекінісі) Клунға қарайтын жолдан 3 км (2 миль) қашықтықта орналасқан. Шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде Лейнтвардинде өтетін Уотлинг көшесі – римдік жол. Найтон ауданындағы қоныстар темір дәуірінің Корнови патшалығына қарасты, ол бүгінгі Чешир, Шропшир, Солтүстік Стаффордшир, Солтүстік Херефордшир, сондай-ақ Поуис және Ворчестерширдің бір бөлігімен шектесетін. Найтонға Оффаның қоршауының сақталған бөлігі кіреді. Параллель Уотс-Дайк, Холивеллге жақын Басингверктен Освестриге дейін солтүстік-оңтүстік бағытта, ағылшын-уэльс шекарасы бойымен бірнеше шақырым жерде жатыр. Қоршауларды есепке алмағанда, Найтонның ең көне құрылыстары – 12-13 ғасырларға жатқан екі норман қамалының балшықтан жасалған негіздері. Екі қамалдың да салыну мерзімі туралы әртүрлі пікірлер бар, бірақ ескісі, қаланың үстіндегі Касл-роудта орналасқан, қорғануға қолайлырақ, кең көрініс пен бекіністің нақты белгілері бар болуы мүмкін. Мұнда салынған алғашқы қамал Маркет-стриттегі базар алаңына және Брод-стрит пен Сент-Эдвард шіркеуі арасындағы қалаға да бақылау жасаған. 1203 жылы қала, апталық базар мен жылдық жәрмеңке өткізуге рұқсат беретін жарғымен қала мәртебесін алды. Кішкентай қалада екі қамалдың болуы, біреуі (қаланың үстіндегі мот және бекініс) екіншісі (Брин-и-Кастеллдегі бекініссіз мот) салынғанға дейін қолданыстан шыққан болуы мүмкін. 1262 жылы Найтон қамалын Льюэллин ап Груффид басып алып, қиратқандықтан, Брин-и-Кастеллдегі екінші, кейінгі қамал одан кейін салынған және Тема өзенінен өтуге бақылау жасау үшін төменгі жақта орналасқан болуы мүмкін. Сол кезде Найтон қаласындағы жалғыз сақталған қамал болған Брин-и-Кастелл 1402 жылы Оуэйн Глиндүрмен қоршауға алынып, қаланың көп бөлігімен бірге қиратылды. Көтерілістің шешуші шайқасы сол жылы қаладан оңтүстікке қарай 5 км (3 миль) жердегі Пиллетте (Уэльс тілінде – Брин Глас) өтті. Глиндвр көтерілісі кезінде Найтонды қорғауға қатысты құжаттарда Найтонның мықты және қорғанысқа қабілетті қабырғалары болғаны айтылса да, тарихи, археологиялық немесе топографиялық деректерде, тіпті ағаштан жасалған қала қабырғасының іздері де табылған жоқ. Сондықтан бұл мәлімдеме қала емес, қамал қабырғаларына қатысты болуы мүмкін. Қаладағы шіркеу 11 ғасырдан бастау алады, бірақ оның көп бөлігі 19 ғасырда қайта салынды. Бұл Уэльстегі Санкт-Эдвардқа арналған екі шіркеудің бірі, ол Санкт-Джордж таңдалғанға дейін Англияның қамқоршысы болған. Найтон қаласында баптист шіркеуі мен кішкентай католик шіркеуі де бар. Найтон 15 ғасырда жүн саудасының орталығы ретінде дамыды, кейін Монтгомериден Херефордқа және Лондондан Аберйстуйтке дейінгі екі малшы жолының маңызды нүктесі болды. Басқа жағдайда Найтон сауда орталықтарынан шалқары орналасқан. Темір жолдар да қалаға жете алмайды деп ойылды; 1840 және 1850 жылдары Ұлыбританияда темір жол құрылысы қарқынды жүргізілді, бірақ Раднорширде халық азын, өнеркәсіп дамылмаған. Темір жол салу экономикалық тұрғыдан Мэмблз мен Милфорд Хейвенді өнеркәсіптік Мидлендс қалаларымен және зауыттарымен байланыстыруға бағытталған кәсіпкерлік бастамалардың арқасында ғана мүмкін болды. Жергілікті жер иелері мен кәсіпкерлер Найтон теміржол компаниясын құрып, Кревен Армстан қалаға дейін желі салуға кірісті. Жұмыс 1858 жылдың тамызында басталды және 1861 жылдың наурыз айында желі Найтонға жетті. Станция 1865 жылы салынды. 1970 жылдың тамызында Найтон Пит Браун & Piblokto, Роджер Банн, Forever More, Кларк Хатчинсон, Джеймс Литерлендтің бауырластығы (Джеймс бұрын Colosseum тобының құрамында болған) және Killing Floor сияқты топтардың қатысуымен рок фестивалін өткізді. Фестивальдің жүргізушілері радио ди-джей Пит Драммонд және жергілікті тұрғын, блюз орындаушысы Алексис Корнер болды, ол да өнер көрсетті.

Knighton's earliest history is obscure, despite some local clues: Caer Caradoc (an Iron Age hill fort associated with Caradoc or Caractacus) is 2 mile (3 km) away, off the road to Clun. Watling Street, a Roman road, passes a few miles to the east at Leintwardine. Any settlements in the Knighton area would have belonged to the Iron Age kingdom of Cornovii, which coincided with the modern counties of Cheshire, Shropshire, North Staffordshire, North Herefordshire, and parts of Powys and Worcestershire. Knighton includes a preserved section of Offa's Dyke. The parallel Wat's Dyke a few miles to the east, runs north and south along the English/Welsh border from Basingwerk near Holywell to Oswestry. Dykes aside, two Norman castles, earthen mottes, likely to be from 12th and 13th centuries, are the oldest surviving structures in modern Knighton. There is disagreement about the chronology of the two castles, although the earlier is likely to be the one above the town in Castle Road, with its more defensible position, wider panorama and clear evidence of a bailey. The first castle built here would also have overlooked the market place in Market Street and the town planned between Broad Street and St Edwards Church. The town became a borough in 1203, with a charter permitting a weekly market and annual fair. The presence of two castles within a comparatively small town suggests that one (the earlier motte and bailey sited atop the town) went out of use before the establishment of the second (the motte with no bailey at Bryn y Castell). As Knighton Castle was captured and destroyed by Llewelyn ap Gruffyd in 1262, it seems likely that the second, later castle at Bryn y Castell was undertaken after that and was likely sited on lower ground so as to guard the crossing point of the River Teme. Bryn y Castell, as the one surviving castle in Knighton by then, was besieged by Owain Glyndŵr in 1402 and destroyed along with much of the town. The major battle of the rebellion was fought in the same year at Pilleth (Welsh: Bryn Glas) 3 mile (5 km), south of the town. Though documents pertaining to the defence of Knighton during the Glyndwr rebellion state that Knighton had stout and defensible walls, no historical, archaeological or topographic evidence for a town wall, even of timber, has been found. So it is thought more likely that the statement referred to the castle walls, rather than the town. The town church dates from the 11th century, but much of it was rebuilt in the 19th century. It is one of only two in Wales dedicated to St Edward, patron saint of England before St George was chosen. Knighton also has a Baptist chapel and a small Catholic church. Knighton first prospered as a centre of the wool trade in the 15th century and was later an important point on the two drover routes from Montgomery to Hereford, and from London to Aberystwyth. Otherwise, Knighton was remote from centres of commerce. It seemed likely that the railways would also fail to reach the town; the 1840s and 1850s saw rapid railway building right across Great Britain, but Radnorshire had a small population and little industry. Construction of a railway was made economically just viable by an entrepreneurial drive to connect the Mumbles and Milford Haven with the cities and factories of the industrial Midlands. The Knighton Railway Company was formed by local landowners and businessmen to build a line from Craven Arms to the town. Work began in August 1858 and the line reached Knighton in March 1861. The station itself ensued in 1865. In August 1970, Knighton hosted a rock festival with bands such as The Move, along with Pete Brown & Piblokto, Roger Bunn, Forever More, Clark Hutchinson, James Litherland's Brotherhood (James was originally part of Colosseum) and Killing Floor. The compères were radio DJ Pete Drummond and local resident and bluesman Alexis Korner, who also performed.

Саясат

Одақ актісінен кейін Найтон шамамен 450 жыл бойы дәстүрлі Радноршир графтығының құрамында болды. Бұл, тағы да бірнеше округтер сияқты, 1974 жылы таратылды және Поуис графтығына біріктірілді. 13 кеңесшіден тұратын қалалық кеңес жыл сайын көбінесе рәсімдік лауазымға қала әкімін сайлайды. Нақты муниципалдық билік Поуис графтық кеңесіне тиесілі. Найтон сайлау округі 1999 жылға дейін Поуис графтық кеңесінде екі графтық кеңесшімен өкілдік етілді, содан кейін бір ғана кеңесші болды. Олар тәуелсіз кеңесшілер немесе либерал-демократтар болды. 2021 жылдың мамыр айынан бастап Найтон Бегилджимен бірігіп, 2 графтық кеңесші сайлайды, және оны тәуелсіз Анже Уильямс пен либерал-демократ Корина Кенион Уэйд өкілдік етеді. Графтық кеңестен жоғары, Уэльс Парламенті – Сенадд Cymru үкіметтің келесі деңгейін құрайды. Найтон Брекон және Радноршир Вестминстер сайлау округіне жатады, қазіргі таңда оны Уэльс консервативтік партиясының Фэй Джонс ұстап тұр. Brexit-ке дейін Уэльс біртұтас Уэльс Еуропалық парламенттік округін құрады. Найтон Брекон және Радноршир Сенадд округіне жатады, оны консерватор Джеймс Эванс өкілдік етеді.

Ағылшынша бөлігі

Англия шекарасынан өтетін аздаған жолдар мен үйлер Шропшир графтығының Стоу азаматтық округіне жатады. Олар Людлоу Вестминстер сайлау округінің құрамына кіреді, ондағы қазіргі депутат – консерватор Филип Данн. Brexit-ке дейін олар Батыс Мидлендс (Еуропалық парламент сайлау округі) Еуропалық парламент сайлау округіне кіретін.

Мемлекеттік қызметтер

Найтон қаласында жартылай штатты құраммен жұмыс істейтін өрт сөндіру станциясы бар, ол Орта және Батыс Уэльс өрт сөндіру және құтқару қызметінің бөлігі болып табылады. Жергілікті полиция күші – Дифед Поуис полициясы, бірақ қалада полиция бөлімшесі жоқ. Ффридд жолындағы Найтон ауруханасы бұрынғы жұмыс үйі орнында салынған және оның бір бөлігін құрайтын ғимараттарды пайдаланады. Ауруханада босандыру бөлімі бар, бірақ жедел жәрдем және шұғыл медициналық көмек көрсету мүмкіндігі жоқ. Алғашқы медициналық көмек жалпы тәжірибелі дәрігерлер практикасы және Boots дәріханасы арқылы жүзеге асырылады. Әлеуметтік тұрғын үйді көбінесе екі тұрғын үй кооперативі қамтамасыз етеді, біреуі Уэльсте (Орталық Уэльс тұрғын үй кооперативі), екіншісі Англияда (Оңтүстік Шропшир тұрғын үй кооперативі).

Туининг

Найтон қаласы 2009 жылдың тамызынан бері Бретаньдың шағын Варадс қаласымен бауырластық байланыс орнатқан.

Көрікті жерлер

Қалада екі ерте замок мотасының көрінетін қалдықтары бар, біреуі Брин-и-Кастеллде, ал екіншісі өрт сөндіру станциясының артында және жеке бақта жасырылған. Сағат мұнарасы 1872 жылы салынған және Раядердегі, Хей-он-Уайдағы және Макинллеттегі мұнараларға ұқсас. Тамыз айының соңғы сенбісінде қалада әдетте жыл сайынғы карнавал мен көрме өткізіледі, ол әлемнің түкпір-түкпірінен келушілерді тартады, бірақ 2020 жылы COVID-19 салдарынан өткізілмеді. Оның екі шеруі, біреуі түскі сағат 12-де, екіншісі кешкі 8-де, әр түрлі тақырыптағы карнавалдық платформалардан тұрады, адамдар түрлі киімдермен келеді. Көрме қаладағы Брин-и-Кастеллдегі көрме алаңында өтеді, сонымен қатар бұл Найтон Таун ФК, Найтон Крикет Клубы және Найтон Хоккей Клубының үйі. Найтонның сыртында, бірнеше шақырымнан да көрінетін, телескоппен жабдықталған обсерватория, Еуропадағы ең үлкен камера-обскура және планетарий бар. Бұл – астероидтерді іздейтін Spaceguard UK жобасының бөлігі. Найтон қауымдық орталығы – қаладағы дискотекалар, қойылымдар, күресу, топтар, суретшілер және жергілікті клубтар мен ұйымдар үшін ең үлкен орын. Найтон екі ұлттық жолды қамтиды: Глиндŵр жолы және Оффаның Дайк жолы. Offa's Dyke Association компаниясының қалада келушілер орталығы бар, онда 1971 жылы ұзақ қашықтыққа арналған жаяу жүргіншілер жолының салтанатты ашылуы өтті. Жолдың көп бөлігі жаяу және атпен жүруге арналған, тіпті кейбір көліктерге де пайдалануға рұқсат етілген. Бұл Daily Telegraph газеті ұсынған саяхат. Жақын жерде Джек Миттон жолы өтеді және тағы бір Уотс Дайк жолы ұсынылған.

Мәдени сілтемелер

Найтон екі маңызды фильмде пайда болған. 1950 жылы Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбергердің режиссерлігімен түсірілген "Жерге кетті" фильмі Пентренің жақын орналасқан жерін қолданды. 1994 жылы шыққан және Уильям Херттің басты рөлде ойнаған "Екінші жақсы" фильмінің бір бөлігі Найтон қаласында түсірілді. Оскар жүлдесінің иегері, актриса Джули Кристи 1970 жылдары жақын маңда тұрды. Актер Ричард Торп, "Эммердейл" телесериалындағы бұрынғы мейрамхана иесі Алан Тернер рөлімен танымал, Скайборриде тұрды. Найтон А. Е. Хаусманның "Шропшир жігіті" шығармасында есімдерін табасыз:

Брюс Чатвин "Қара төбе" атты роман жазуға шабыттанды, бұл қаланың солтүстігіне қарай 3 шақырым жерде, Клун жолында орналасқан сол аттас төбеден нәр алды. Ол 1970 жылдары Пёрслоуда достарымен бірге тұрды. Әдебиеттен тыс, Гай Н. Смиттің "Найтон вампирлері" кітабы жергілікті оқиғаларға негізделген. Музыкант, әнші-күйші, тарихшы және теледиктор Алексис Корнер де 1970 жылдары жақын маңда өмір сүрді.

Спорт

Найтон регби, крикет, футбол және хоккей командаларына ие. Онда Гарри Вардон 1906 жылы жобалаған тоғыз тесікті гольф алаңы бар. Найтон Таун ФК Уэльстің орталық лигасында және Аспидистра Радноршир кубогы үшін ойнайды. Англия құрамасының халықаралық ойыншысы Джек Роулидің ағасы Артур Роули команданы жаттықтырды. Найтонның жүзу бассейні мен демалыс орталығы бар. 2009 жылдың шілде айында Найтон Британдық эндуро чемпионатының 2-ші кезеңін қабылдады. 2014 жылы Ұлыбритания велотурасы Найтон қаласынан өтті.

Экономика

Қаладағы дүкендер кең ауылдық аймаққа қызмет көрсетеді және еңбекке қабілетті халықтың 18 пайызын жұмыспен қамтиды – бұл өндіріспен салыстырғанда, 18,81 пайызға жудап тұр. Басқа жағынан, Найтон қаласында өндіріс өте аз. Көптеген жастар білім алғаннан кейін қаладан кетіп жатады. Туризм – 2001 жылғы ауыз және тырнақ ауруы эпидемиясынан ауыр зардап шеккен маңызды сала. Жалақы төмен болса да және отбасылардың 20 пайызынан астамы көлігі жоқ тұрса да,

Білім

Найтонның бастауыш мектебі бар, бірақ мемлекеттік орта білім алу үшін оқушылар Престейндегі Джон Беддос мектебіне 8 миль (13 км) қашықтықты автобуспен жүріп барады. 1974 жылға дейін Найтон қазіргі бастауыш мектеп орналасқан жерде орта мектеп болған. Найтон шіркеуінің Уэльс бастауыш мектебі (1998 жылға дейін Найтон ерікті бастауыш мектебі) 2008 жылы 299 оқушыны қамтыды. Соңғы Эстин инспекциясы бойынша мектеп жақсы немесе қанағаттанарлық деңгейде бағаланды, инспекторлар көбінесе жағымды пікір білдірді, бірақ "төмен деңгейдегі үміттерге" қатысты сын айтты.

Орналасқан жері

Найтон Ұлыбританияның астанасы Лондоннан 137 миль (220 км), Уэльстің астанасы Кардиффтен 86 миль (138 км) және округтік қала Лландринод Уэллстен 19 миль (31 км) қашықтықта жатыр. Шропширдегі Найтонның кіші бөлігі үшін, унитарлық әкімшілік орталығы және Шрусбери округінің қаласы 34 миль (55 км) жерде. Қала шалғай орналасқан, бірақ келесі қалалар мен ауылдармен байланысы бар.

Климат

Сол беттен 1971-2000 жылдар аралығында Шоуберидегі метеорологиялық стансада өлшенген орташа температура және жауын-шашын мөлшерлерін көруге болады. Шоубери – ең жақын бақылау стансасы, ол 56 шақырым қашықтықта орналасқан және климаты ұқсас. Найтон Камбрий тауларының жаңбырдан қорғалған бөлігінде орналасқан, сондықтан Уэльстің орташа көрсеткіштерімен салыстырғанда сәл жылырақ және айтарлықтай құрғақ. 2004 жылдың 18 тамызында Ұлыбританияда тіркелген жануарлар жаңбырының ең соңғы мысалы ретінде аспаннан балық жауды.

Көлік

Найтон Шрусбери мен Херефордтың арасында, шамамен 30 миль (48 км) қашықтықта, A4113 және A488 тас жолдарының тоғысқан жерінде орналасқан. Жергілікті автобус қызметтері шектеулі және мемлекеттік қолдауға ие. Найтон теміржол станциясы Уэльс жүрегі желісінде орналасқан. Transport for Wales Rail Шрусбериге және Лландридод арқылы Суонсиге тікелей пойыз қатынасын ұсынады. Стаңцияның өзі Англияның Шропшир графтығында орналасқан. Ең жақын халықаралық әуежай Бирмингемде. Жеңіл ұшақтар Уэлшпул әуежайынан және Шобдон әуежайынан ұшып шыға алады.