Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1961 жылы шыққан ғылыми фантастикалық роман, Роберт А. Хайнлайнның туындысы.
1961 science fiction novel by Robert A. Heinlein
"Жат елдегі жат адам" – американдық автор Роберт А. Хайнлайнның 1961 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық романы. Роман Марс планетасында туып, марсиандар тәрбиелегеннен кейін ересек шағында Жерге келген Валентин Майкл Смит туралы баяндайды және ол Жер тұрғындарының мәдениетіне қалай әсер ететінін көрсетеді. "Жат елдегі жат адам" деген атау – Киелі кітаптан алынған тікелей цитата (Шығу кітабы 2:22). Алғашқы жұмыс атауы "Смит атындағы марсиан" болған, бұл романның соңында кейіпкер бастаған сценарийдің де атауы еді. Хайнлайнның әйелі Вирджиния Хайнлайн қайтыс болғаннан кейін үш жыл өткен соң, 1991 жылы түпнұсқа, өңделмеген қолжазбаның жариялануын ұйымдастырды. Сынашылар қай нұсқасы жақсырақ екендігі туралы пікірде келіспейді. "Жат елдегі жат адам" 1962 жылы "Үздік роман" номинациясында "Хьюго" сыйлығын жеңіп алды және "The New York Times Book Review" журналының бестселлер тізіміне енген алғашқы ғылыми фантастикалық роман атанды. 2012 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы оны "Американы қалыптастырған 88 кітаптың" бірі деп таныды.
Stranger in a Strange Land is a 1961 science fiction novel by American author Robert A. Heinlein. It tells the story of Valentine Michael Smith, a human who comes to Earth in early adulthood after being born on the planet Mars and raised by Martians, and explores his interaction with an eventual transformation of Terran culture. The title "Stranger in a Strange Land" is a direct quotation from the King James Bible (taken from Exodus 2:22). The working title for the book was "A Martian Named Smith", which was also the name of the screenplay started by a character at the end of the novel. Heinlein's widow Virginia arranged to have the original unedited manuscript published in 1991, three years after Heinlein's death. Critics disagree about which version is superior. Stranger in a Strange Land won the 1962 Hugo Award for Best Novel and became the first science fiction novel to enter The New York Times Book Review's best seller list. In 2012, the Library of Congress named it one of 88 "Books that Shaped America".
Сюжет
Үшінші дүниежүзілік соғыстан бұрын, экипажбен бірге "Энвой" ғарыш кемесі Марсқа ұшырылады, бірақ қонуға жақын уақытта байланыс үзіледі. Жиырма бес жыл өткен соң, "Чемпион" ғарыш кемесі Марстың тұрғындарымен байланыс орнатып, жалғыз аман қалған Валентин Майкл Смитті табады. Ол "Энвойда" дүниеге келіп, марсиандықтар тәрбиелеген. Олар оған экспедициямен бірге қайтуға бұйрық береді. Смит Бетезда ауруханасына жатқызылады, ол ешқашан әйел адамды көрмегендіктен, оны тек еркек медперсонал күтіп бағады. Бұл шектеуді қадам ретінде қарастырып, медбике Джиллиан Бордман күзетшілерден жасырынып, Смитпен кездесуге барады. Ол оған бір стақан су ұсынып, марсиандықтардың көзқарасымен, су Марста өте сирек кездесетін болғандықтан, оның алғашқы "су әйеліне" айналады. Джиллианның жақыны, тілші Бен Кэкстон Смиттің зор байлыққа ие екенін біледі. Бенді үкімет ұстап алады, ал Джиллиан Смитті ауруханадан қашып кетуге көндіреді. Джиллиан Смитті танымал жазушы, дәрігер және заңгер Джубал Харшоуға апарып тоқталады. Ақырында Харшо Смит үшін бостандыққа қол жеткізеді және Марсқа Смиттен меншік құқығын беруге болатын адамзат заңы, интеллектуалды тіршілікке ие болған планетаға қолданылмайды деп мойындайды. Смит танымал тұлғаға айналып, Жердің элитасының ықыласына бөленеді. Ол көптеген діндерді зерттейді, соның ішінде Фостерлік Жаңа Аян шіркеуін – популистік мега шіркеуді, онда сексуалдық қатынас, құмар ойындар, алкоголь ішу және осыған ұқсас іс-әрекеттерге рұқсат беріледі, тіпті оларды ынталандырады және тек шіркеудің бақылауынан тыс болғанда ғана "күнә" деп есептеледі. Смит цирк алаңында сиқыршы ретінде қысқа ғана мансапқа ие болады, онда ол және Джиллиан татуировкасы бар әйелмен дос болады. Смит марсиандық ықпалмен "Барлық әлемдер шіркеуін" құрады, ол Фостер культінің элементтерін батыс эзотерикасымен үйлестіреді. Шіркеу "құдайға қарсылық" жасады деген айыппен Фостерліктердің шабуылына ұшырайды, шіркеу ғимараты қиратылады, бірақ көпшілікке жария етілмейтіндей, Смиттың ізбасарлары қауіпсіз жерге телепортталады. Смит полицияға ұсталады, бірақ қашып, өзінің ізбасарларына оралады, кейін Джубалға өзінің зор байлығы шіркеуге мұра ретінде қалдырылғанын түсіндіреді. Осы байлық пен жаңа қабілеттерінің арқасында шіркеу мүшелері адамзат қоғамын және мәдениетін қайта құруға қабілетті болады. Смит Фостерліктер оған қарсы қоздырған халықтың қолынан қаза табады. Джубал мен шіркеу мүшелерінің бір бөлігі Джубалдың үйіне қайтып, "Барлық әлемдер шіркеуінің" жаңа қауымдарын құруға дайындалады. Смит, Фостерліктердің негізін қалаушысының орнына, өмірден кейінгі әлемде қайта пайда болады, Смит Архангел Михаилдың жаңа бейнесі болған деген қысымдар айтылады.
Prior to World War III, the crewed spacecraft Envoy is launched toward Mars, but all contact is lost shortly before landing. Twenty five years later, the spacecraft Champion makes contact with the inhabitants of Mars and finds a single survivor, Valentine Michael Smith. Born on the Envoy, he was raised entirely by the Martians. He is ordered by them to accompany the returning expedition. Smith is confined at Bethesda Hospital, where, having never seen a human female, he is attended by male staff only. Seeing that restriction as a challenge, Nurse Gillian Boardman eludes the guards and goes in to see Smith. By sharing a glass of water with him, she inadvertently becomes his first "water brother", a profound relationship by Martian standards, as water on Mars is extremely scarce. Gillian's lover, reporter Ben Caxton, discovers that Smith is extremely wealthy. Ben is seized by the government, and Gillian persuades Smith to leave the hospital with her. Gillian takes Smith to Jubal Harshaw, a famous author, physician and lawyer. Eventually, Harshaw arranges freedom for Smith and recognition that human law, which would have granted ownership of Mars to Smith, has no applicability to a planet that is already inhabited by intelligent life. Smith becomes a celebrity and is feted by the Earth's elite. He investigates many religions, including the Fosterite Church of the New Revelation, a populist megachurch in which sexuality, gambling, alcohol consumption, and similar activities are allowed and even encouraged and considered "sinning" only when they are not under church auspices. Smith has a brief career as a magician in a carnival, in which he and Gillian befriend the show's tattooed lady. Smith starts a Martian influenced "Church of All Worlds", combining elements of the Fosterite cult with Western esotericism. The church is besieged by Fosterites for practicing "blasphemy", and the church building is destroyed, but unknown to the public, Smith's followers teleport to safety. Smith is arrested by the police, but escapes and returns to his followers, later explaining to Jubal that his gigantic fortune has been bequeathed to the church. With that wealth and their new abilities, church members will be able to reorganize human societies and cultures. Smith is killed by a mob raised against him by the Fosterites. Jubal and some of the church members return to Jubal's home to regroup and prepare to found new Church of All Worlds congregations. Smith reappears in the afterlife to replace the Fosterites' founder, amid hints that Smith was an incarnation of the Archangel Michael.
Кейіпкерлер
Хайнлайн өзінің басты кейіпкерін "Смит" деп атады, өйткені ол ғарышкерлерге тағайындалған айтылмастан, түсініксіз есімдер туралы ғылыми-фантастикалық конвенцияда сөйлеген сөзінен кейін болды. Адамдар мен шетелдіктер арасындағы айқын айырмашылықты орнатудың маңыздылығын сипаттағаннан кейін, Хайнлайн: "Егер марсиан Смит аталса, кім естиді?" деп қорытындылады. Майк оны (Харшоудың бастапқы наразылығына қарамастан) өзі құрған шіркеудің қасиетті қамқоршысы ретінде бекітеді. Энн, Мириам, Доркас – Харшоудың үш жеке және кәсіби хатшысы, олар онымен бірге тұрады және оның нұсқауларына жауап беретін "бет" ретінде кезекпен жұмыс істейді. Энн әділ куәгер ретінде аттестатталған, ол куә болған оқиғалар туралы объективті құқықтық куәлік беруге уәкілді. Үшеуі де Майклдің шіркеуінің алғашқы жақтастары болады. Герцог, Ларри – Харшоу үшін жұмыс істейтін және оның меншігінде тұратын жөндеушілер; олар сондай-ақ шіркеудің маңызды мүшелеріне айналады. Доктор "Иіссіз" Махмуд – семантик, "Чемпион" экипажының мүшесі және марс тілін білуші екінші адам (Майктан кейін), бірақ ол тілді толыққанды түсінбейді ("түсінбейді"). Ол мұсылмандық дінін сақтап, шіркеудің мүшесі болады. Патти Пайвонски – "татуировкалы әйел" және Майк пен Джилл біраз уақытқа қосылған цирктегі жылан баптап алушы. Ол Фостер шіркеуімен байланысты, және Майк пен оның жақын шеңберінің мүшесі ретінде қалады. Джозеф Дуглас – Еріккі мемлекеттер федерациясының бас хатшысы, ол Біріккен Ұлттар Ұйымынан тікелей емес, шын мәнінде әлемдік үкіметке эволюциялады. Элис Дуглас – кейде "Агнес" деп атайды, Джо Дугластың әйелі. Бірінші ханым ретінде ол күйеуін манипуляциялайды, маңызды экономикалық, саяси және кадрлық шешімдер қабылдайды және маңызды мәселелер бойынша астролог Бекки Весантпен жиі кеңеседі. Фостер – Жаңа Аян шіркеуінің (Фостерлік) негізін қалаушы, қазір ол бас періште ретінде бар. Дигби – Фостер шіркеуінің басшысы ретінде Фостердің ізбасары; Майк оны "бөлшектегеннен" кейін ол Фостердің архангеліне айналады.
Heinlein named his main character "Smith" because of a speech he made at a science fiction convention regarding the unpronounceable names assigned to extraterrestrials. After describing the importance of establishing a dramatic difference between humans and aliens, Heinlein concluded, "Besides, whoever heard of a Martian named Smith?" Mike enshrines him (much to Harshaw's initial chagrin) as the patron saint of the church he founds. Anne, Miriam, Dorcas Harshaw's three personal/professional secretaries, who live with him and take turns as his "front", responding to his instructions. Anne is certified as a Fair Witness, empowered to provide objective legal testimony about events that she witnesses. All three become early acolytes of Michael's church. Duke, Larry Handymen who work for Harshaw and live in his estate; they also become central members of the church. Dr. "Stinky" Mahmoud A semanticist, crew member of the Champion and the second human (after Mike) to gain a working knowledge of the Martian language but does not "grok" the language. He becomes a member of the church while retaining his Muslim faith. Patty Paiwonski A "tattooed lady" and snake handler at the circus Mike and Jill join for a time. She has ties to the Fosterite church, which she retains as a member of Mike's inner circle. Joseph Douglas Secretary General of the Federation of Free States, which has evolved indirectly from the United Nations into a true world government. Alice Douglas Sometimes called "Agnes", Joe Douglas' wife. As the First Lady, she manipulates her husband, making major economic, political, and staffing decisions and frequently consults astrologer Becky Vesant for major decisions. Foster The founder of the Church of the New Revelation (Fosterite), who now exists as an archangel. Digby Foster's successor as head of the Fosterite Church; he becomes an archangel under Foster after Mike "discorporates" him.
Даму
Алғашында «Еретик» деп аталған бұл кітап, әлеуметтік нормаларға наразылық білдіру мақсатымен жазылды. Оқиға барысында Хайнлайн Смиттің көңілділігін пайдаланып, дін, ақша, моногамия және өлімнен қорқу сияқты институттарды қайта қарастырады. Хайнлайн оны егжей-тегжейлі жоспарлағаннан кейін 10 жыл өткен соң жазды. Кейін ол былай деп жазды: «Мен оны аяқтауға асықпадым, себебі бұл әңгіме қоғамдық мораль өзгергенше коммерциялық тұрғыдан жарияланбауы мүмкін еді. Мен олардың өзгеретінін сездім және уақытты дұрыс таңдадым». Хайнлайн роман идеясын 1948 жылы әйелі Вирджиниямен бірге ой-қияздан тудырғанда тапқан. Ол Рудьярд Киплингтің «Жұңғар кітабы» (1894) романының жаңа нұсқасын ұсынды, бірақ онда қасқырлардың орнына марсиандар тәрбиелеген баланы көрсетуді ұсынды. Ол идеяны одан әрі дамытуға шешім қабылдады және он жылдан астам уақыт бойы оқиғамен айналысты, қоғамның оған дайын емес деп сенді. Хайнлайн кейбір оқырмандардың кітапта қоғамды қалай ұйымдастыру керектігін сипаттағанын білгенде таң қалды, ол былай деп түсіндірді: «Мен жауап берген жоқпын. Мен оқырманды кейбір алдын ала пікірлерден босатып, оны жаңа және өзгеше бағыттармен ойлауға ынталандырдым. Соның салдарынан әр оқырман кітаптан өзіне тән нәрсе алады, өйткені ол өзі жауап береді. Бұл – сенуге емес, ойлауға шақыру». Путнам баспасының редакторлары кітапты жариялау алдында 220 000 сөзден 160 000 сөзге дейін қысқартуды талап етті. Хайнлайн 1972 жылы Оберон Зелл Рейвенхартқа жазған хатында өзінің қысқартылған, өңделген нұсқасы жақсырақ деп ойлағанын айтты. Хайнлайн қысқа нұсқаға жаңа материалдар да қосты. Кітаптың бір бөлігі ғылыми фантастика авторы Филип Хосе Фармерге арналды, ол «Махаббатшылар» (1952) сияқты туындыларында сексуалдық тақырыптарды зерттеді. Оған Джеймс Бранч Кэбеллдің сатиралық фантазиялары да әсер етті.
Originally titled The Heretic, the book was written in part as a deliberate attempt to challenge social norms. In the course of the story, Heinlein uses Smith's open mindedness to re evaluate such institutions as religion, money, monogamy, and the fear of death. Heinlein completed writing it 10 years after he had plotted it out in detail. He later wrote, "I had been in no hurry to finish it, as that story could not be published commercially until the public mores changed. I could see them changing and it turned out that I had timed it right." Heinlein got the idea for the novel when he and his wife Virginia were brainstorming one evening in 1948. She suggested a new version of Rudyard Kipling's The Jungle Book (1894), but with a child raised by Martians instead of wolves. He decided to go further with the idea and worked on the story on and off for more than a decade, believing that contemporary society was not yet ready for it. Heinlein was surprised that some readers thought the book described how he believed society should be organized, explaining: "I was not giving answers. I was trying to shake the reader loose from some preconceptions and induce him to think for himself, along new and fresh lines. In consequence, each reader gets something different out of that book because he himself supplies the answers It is an invitation to think – not to believe." His editors at Putnam required him to cut its 220,000 word length down to 160,000 words before publication. Heinlein himself remarked in a letter he wrote to Oberon Zell Ravenheart in 1972 that he thought his shorter, edited version was better. Heinlein also added some new material to the shorter version. The book was dedicated in part to science fiction author Philip José Farmer, who had explored sexual themes in works such as The Lovers (1952). It was also influenced by the satiric fantasies of James Branch Cabell.
Қабылдау
Генлейннің қасады түрде polemika тудыратын кітабы қатты дау-жанжалға себеп болды. Galaxy журналының сыншысы Флойд Гейл романды бестен 3,5 жұлдызбен бағалап, "кітаптың кемшіліктері оның азаттығында емес, Генлейннің тым көп нәрсені бірден көтере алмауында" деді. Мұндай сын-есімдерге қарамастан, "Жұртқа жат ел" 1962 жылы "Хьюго" сыйлығының "Үздік роман" аталымын жеңіп алды және "Нью-Йорк Таймс" кітап шолуларының бестселлер тізіміне енген тұңғыш ғылыми-фантастикалық роман болды. Сыншылар Джубал Харшоудың мансап таңдауы мен мінез-құлқы жағынан Роберт Хайнлайнның өзінің бейнесі екенін де айтады, бірақ Харшоу кітап жазылған кезде Хайнлайннан әлдеқайда ересектеу болған. Әдеби сыншы Дэн Шнайдер Харшоудың өз еркіне сенуін "Майк, Джилл және Фостерлер пандеистік құштарлық деп қате түсінеді: "Сен – Құдайсың!" – дегенге ұқсайды".
Heinlein's deliberately provocative book generated considerable controversy. Galaxy reviewer Floyd C. Gale rated the novel 3.5 stars out of five, saying "the book's shortcomings lie not so much in its emancipation as in the fact that Heinlein has bitten off too large a chewing portion". Despite such reviews, Stranger in a Strange Land won the 1962 Hugo Award for Best Novel and became the first science fiction novel to enter The New York Times Book Reviews best seller list. Critics have also suggested that Jubal Harshaw is actually a stand in for Robert Heinlein himself, based on similarities in career choice and general disposition, though Harshaw is much older than Heinlein was at the time of writing. Literary critic Dan Schneider wrote that Harshaw's belief in his own free will, was one "which Mike, Jill, and the Fosterites misinterpret as a pandeistic urge, 'Thou art God!
Ықпал
Кітап қазіргі мәдениетке түрлі жағынан айтарлықтай ықпал етті.
The book significantly influenced modern culture in a variety of ways.
Бүкіл әлемдер шіркеуі
Романның екінші жартысындағы маңызды элемент – Смит құрған діни қозғалыс, «Барлық әлемдер шіркеуі». Бұл пұтқа табынушылық пен қайта жаңғырушылық элементтерін біріктіретін, психикалық жаттығулар мен марсиан тілін үйретуді қамтитын құпия дін. 1968 жылы Оберон Зелл Рейвенхарт (бұрын Тим Зелл) романдағы ойдан шығарылған ұйым үлгісінде «Барлық әлемдер шіркеуін» құрды – бұл неопагандық діни ұйым. Рухани жолға кітаптан алынған бірнеше идея енді, олардың ішінде полиамория, дәстүрлі емес отбасылық құрылымдар, әлеуметтік либертариандық, суды бөлісу рәсімдері, барлық діни сенімдерді біртұтас дәстүрде қабылдау, сондай-ақ «грок», «Сен Құдайсың» және «Ешқашан шөлдеме» сияқты терминдердің қолданылуы. Хайнлайн Зеллдің өзін Айн Рэнд және Роберт Риммер сияқты авторлармен қатар қойғанына наразы болды. Хайнлайн олардың өнерін үгіт-насихат үшін пайдаланғанын, ал өзі оқырманға сұрақтар қойып, әркімнің өзіндік жауабын күткенін айтты. Зеллге жазған хатында: «Әр оқырман кітаптан өзгеше нәрсе алады, себебі жауапты өзі іздейді. Егер мен оны қандай да бір көңілдегі шектеуден, алдын ала пікірден немесе тексерілмеген болжамнан құтылта алсам, менің мақсатым осы болған», – деді. Хайнлайн шіркеудің мүшесі немесе жақтаушысы болмаса да, шіркеу Зелл мен Хайнлайн арасындағы хат алмасу арқылы құрылды, ал Хайнлайн шіркеудің «Жасыл жұмыртқа» журналына жазылған. Бүгінгі күні бұл шіркеу Калифорнияда тіркелген, 501(c)(3) статусына ие, бүкіл әлемде мүшелері бар және неопагандық қауымдастықтың белсенді бөлігі болып табылады.
A central element of the second half of the novel is the religious movement founded by Smith, the "Church of All Worlds", an initiatory mystery religion blending elements of paganism and revivalism, with psychic training and instruction in the Martian language. In 1968, Oberon Zell Ravenheart (then Tim Zell) founded the Church of All Worlds, a Neopagan religious organization modeled in many ways after the fictional organization in the novel. The spiritual path included several ideas from the book, including polyamory, non mainstream family structures, social libertarianism, water sharing rituals, an acceptance of all religious paths by a single tradition, and the use of several terms such as "grok", "Thou art God", and "Never Thirst". Heinlein objected to Zell's lumping him with other writers such as Ayn Rand and Robert Rimmer; Heinlein felt that those writers used their art for propaganda purposes, while he simply asked questions of the reader, expecting each reader to answer for him or herself. He wrote to Zell in a letter: " each reader gets something different out of the book because he himself supplies the answers. If I managed to shake him loose from some prejudice, preconception or unexamined assumption, that was all I intended to do." Though Heinlein was neither a member nor a promoter of the Church, it was formed including frequent correspondence between Zell and Heinlein, and Heinlein was a paid subscriber to the Church's magazine Green Egg. This Church still exists as a 501(c)(3) recognized religious organization incorporated in California, with membership worldwide, and it remains an active part of the neopagan community.
Грок
Романда пайда болған "grok" сөзі ағылшын тіліне енді. Хайнлайнның ойлап тапқан марсиан тілінде "grok" сөзбе-сөз "ішу" мағынасын білдіреді, ал тұрмыстық тілде "түсіну", "жақсы көру" және "бірігу" сияқты мағыналарды береді. Бұл сөз ғылыми фантастика әуеқойлары, хиппилер, содан кейін компьютер бағдарламашылары мен хакерлер арасында жылдам таралып, қазір Оксфорд ағылшын сөздігіне енген.
The word "grok", coined in the novel, made its way into the English language. In Heinlein's invented Martian language, "grok" literally means "to drink" and figuratively means "to comprehend", "to love", and "to be one with". The word rapidly became common parlance among science fiction fans, hippies, and later computer programmers and hackers, and has since entered the Oxford English Dictionary.
Әділ куәлік
Роман үшін ойлап табылған әділ куәгер мамандығы экология, психология, технология, цифрлық қолтаңбалар және ғылым сияқты алуан түрлі салаларда, сондай-ақ көшбасшылық және суфизм туралы кітаптарда еске алынған. Әділ куәгер – бұл оқиғаларды бақылап, көргені мен естігенін нақты баяндауға, ешқандай қорытынды шығаруға немесе болжам жасауға дайындықтан өткен адам. Ақ халатты әділ куәгердің киімін кигенде, олар өз кәсіби міндеттерін орындап, байқап тұр деп есептеледі. Әділ куәгер туралы айтылатын еңбектер осы мамандықтың бейтараптығын, адалдығын, объективтілігін және сенімділігін баса көрсетеді. Мысалы, кітаптан үйдің түсі қандай деп сұрағанда, Энн әділ куәгердің қызметін көрсетеді. Ол: "Бұл жағы ақ", – деп жауап береді. Сосын Джубал: "Көрдіңіз бе? Энннің екінші жағы да ақ деп ойлауына келмейді. Патшаның барлық аттары оны мұндай тұжырымға келтіре алмас еді, егер ол барып көзбегенше, тіпті ол кеткеннен кейін де ақ бола береді деп ойламас еді."
The profession of Fair Witness, invented for the novel, has been cited in such varied contexts as environmentalism, psychology, technology, digital signatures, and science, as well as in books on leadership and Sufism. A Fair Witness is an individual trained to observe events and report exactly what is seen and heard, making no extrapolations or assumptions. While wearing the Fair Witness uniform of a white robe, they are presumed to be observing and opining in their professional capacity. Works that refer to the Fair Witness emphasize the profession's impartiality, integrity, objectivity, and reliability. An example from the book illustrates the role of Fair Witness when Anne is asked what color a house is. She answers, "It's white on this side." The character Jubal then explains, "You see? It doesn't occur to Anne to infer that the other side is white, too. All the King's horses couldn't force her to commit herself unless she went there and looked – and even then she wouldn't assume that it stayed white after she left."
Танымал мәдениетте
Хайнлайнның "Жоғалған мұра" (1941) повесі өзінің тақырыбын, және мүмкін кейіпкерлерін "Жоғал елдегі бейтаныс" романына ұсынады. Әңгіменің маңызды бөлігінде Джоан Фримен өзін "жат жұрттағы жат адам" секілді сезінетіні айтылады. The Police тобы "Достар" атты Энди Саммерс жазған әнді, "Don't Stand So Close to Me" (1980) хитінің B жағы ретінде шығарды, ол романға сілтеме жасады. Саммерс бұл ән "достарыңды жеу, немесе [Жоғал елдегі бейтаныс] айтқандай, оларды 'гроктинг' ету туралы" екенін мәлімдеді. 2016 жылдың қараша айында Syfy Paramount Television және Universal Cable Productions бірлесіп роман негізінде телесериал жасау жоспарларын жариялады. "Жоғал елдегі бейтаныс" Билли Джоэлдің "We Didn't Start the Fire" әнінде де кездеседі, ол 20 ғасырдың ортасы мен соңының маңызды оқиғаларына негізделген.
Heinlein's novella Lost Legacy (1941) lends its theme, and possibly some characters, to Stranger in a Strange Land. In a relevant part of the story, Joan Freeman is described as feeling like "a stranger in a strange land". The Police released an Andy Summers penned song titled "Friends", as the B side to their hit "Don't Stand So Close to Me" (1980), that referenced the novel. Summers claimed that it "was about eating your friends, or 'grocking' them as [Stranger in a Strange Land] put it". In November 2016, Syfy announced plans to develop a TV series based on the novel with Paramount Television and Universal Cable Productions co producing the series. Stranger in a Strange Land is included in Billy Joel's song "We Didn't Start the Fire", which is based on significant events of the mid to late 20th century.