Кіріспе

1992 жылғы америкалық фильм, Гари Синизе түсірген

«Егеуқырлар мен адамдар» – Джон Стейнбектің 1937 жылғы сол аттас повесі негізінде түсірілген 1992 жылғы америкалық тарихи драмалық фильм. Фильмді Гари Синизе режиссерлікке алып, продюсерлік еткен. Басты рөлдерде – Гари Синизе (Джордж Милтон), Джон Малкович (Ленни Смолл), сондай-ақ Кейси Симашко (Керли), Джон Терри (Слим), Рей Уолстон (Кенди), Джо Мортон (Крукс) және Шериллин Фенн (Керлидің әйелі) сомдаған. Хортон Фут повесті фильмге бейімдеді. Фильмнің сюжеті Джордж бен зиякерлік қабілеттері шектеулі Леннидің тағдырына арналған. Олар екеуі бірге саяхаттап, өздеріне жер ие болуды армандайды. Фильмде дискриминация, жалғыздық, «Американдық арман» және өз үйіңізді іздеу тақырыптары көтеріледі. «Егеуқырлар мен адамдар» 1992 жылғы Канн кинофестиваліне қатысып, Гари Синизе «Алтын пальма» сыйлығына ұсынылды, бұл сыйлық фестивальдегі ең жақсы фильмнің режиссеріне беріледі. Фильм 1992 жылдың 2 қазанында АҚШ-та көрсетілімге шығып, сыншылардың жоғары бағасын алды.

Сюжет

Фильм Джордж Милтонның белгісіз жерге бара жатқан жүк вагонында естеліктерге берілуімен басталады. Ұлы депрессия кезінде ақылды, бірақ білімсіз Джордж Милтон және дене күші зор, бірақ ақыл-ойы жетілмеген Ленни Смолл бұрынғы жұмысынан қашып кетеді. Ленни жас әйелге тиісіп қойғаннан кейін зорлауға талпынды деген айып тағылды, себебі ол жұмсақ заттарды ұнатуға бейім болған. Олар Тайлердің Соледад маңындағы ранчосына жұмыс істеуге барады. Джордж Ленниге арманы туралы қайтадан айтуға келіседі, бір күні өздеріне жер алатынын және Ленни қояндарды бағатынын сипаттайды. Джордж Ленни қиындыққа тап болса, бұталардың арасына жасырынып, оны күтіп отыруын айтады. Тайлер ранчосындағы басшы Леннидің психикалық жағдайына күдікпен қарайды. Джордж басшыға жалған айтады, Леннидің оның туысы екенін және бала кезінде жылқының тепкенін айтады. Олар бір қолы жоқ ескі Кендимен дос болады, бірақ Босс ұлы Керлиді ұнатпайды, ол өзінен үлкен адамдарды жек көреді. Керлидің әдемі әйелі Ленни мен Джорджға көңіл білдіреді, ал Джордж Ленниге одан аулақ болуға ескертеді. Джордж олардың жұмыс тобымен, құрметті басшы Слиммен және Карлсонмен танысады, ол Кендидің аурулы ескі итін өлтіріп, оның орнына Слимнің күшігін беруді ұсынады. Ленни Джорджтан күшік сұрайды. Жұмыс күнінен кейін Джордж Леннидің еңбегіне риза болып, оған күшік сыйлайды. Кенди Ленни мен Джорджқа ферма сатып алуға қаржылай көмектесуді ұсынады. Олардың арманына жақындағандай болғанда, Керли Слимді әйелімен бірге болды деп айыптайды. Керли Леннидің күлгеніне ашуланып, оған қарсы төбелес жасауға бұйырады. Джорджтың ысқасымен Ленни Керлидің қолын сындырады. Джордж жұмыстарын жоғалтудан қорқады, бірақ Слим Керлиге талап қояды: егер Керли Джордж пен Ленниді жұмыстан шығаруға тырысса, Слим Керлидің қолы қалай сынғанын әйелдерге айтып, оны ұятқа қалдырады. Өзінің беделін ойлап, Керли қолының машинаға ілінгенін айтуға келіседі. Ленни жалғыздық туралы айтады, ал Керлидің әйелі онымен сөйлесуге тырысады. Керлидің әйелі ашуланып, үйге жылап қашады, ферманы мәңгілікке тастап кетуге уәде береді. Кешке, амбарда Ленни қателікпен күшігін өлтіріп, қатты қайғыға батады. Керлидің әйелі кіріп, жалғыздығын мойындайды және киножұлдыз болу арманының қирағанын айтады. Леннидің жұмсақ заттарды ұнатуын білген соң, ол оған шашын сипауға рұқсат береді. Бірақ ол шашын тым қатты тартып жатқанын айқайлайды. Оны тыныштандыруға тырысқан Ленни оның мойнын сындырады. Джордж айтқандай, ол бұталардың арасына жасырынып қашады. Кенди Керлидің әйелінің денесін тауып, Джорджға хабарлайды. Керли линч жасауға ниеттенген топты жетектейді, бірақ Джордж Ленниді бірінші болып тауып, оған арманы туралы қайтадан айтып, тыныштандырады. Джордж Леннидің қояндарды бағу туралы айтқан сөзіне жеткенде, Леннидің басын атып, оған күлімсіреп өлуге мүмкіндік береді, осылайша оны бұқаралық топтың қолынан қатал өлімнен сақтайды. Фильм Джорджқа оңтүстікке қарай бара жатқан жүк вагонында оралады, ол Леннимен бірге жұмыс істеген уақыттарын сағынышпен еске алады.

Өндіріс

Синистің Штайнбектің шығармаларымен алғашқы танысуы Синис Хайленд Парк орта мектебінде оқыған кезде болды. Оның драма класы Гатри театрына барып, екі күн ішінде үш пьесаны, оның бірі – «Егеуқырлар мен адамдар» пьесасын тамашалады. Пьесаны көргеннен кейін ол «останып, қол шапалақтады» және «сезімдерімді білдіру үшін айқайлауға тырыстым, бірақ қатты қиналдым, көз жасымнан басқа ештеңе шықпады». Ол бұл пьесаның өзін «әдебиетпен таныстырғанын» айтады.

Фильм мен кітап арасындағы айырмашылықтар

Фильм мен кітап бір оқиғаны баяндаса да, фильмде кейбір шығармашылық еркіндіктер қолданылады. Леннидің қасақана итшұнақты өлтірген көрінісінде кітапта Ленни өз ісіне өкінетіндей бейнеленген. Ал фильмде ол ашулы және шатасқан күйде көрінеді. Джордж Ленниді атып өлтіргенде, фильмде Джордж еш ойланбастан атып өлтіргені көрсетілсе, кітапта Джордж ойланады. Фильмде Джордж Colt Revolver қолданған, кітапта Luger қолданған. Керлидің әйелі кітапта қызығушылық танытып, қатыгез мінезді көрсетеді, ол өлгенде құрбандық ретінде емес, басқаша бейнеленген. Фильмде ол көбінесе жалғыздық пен көңілсіздікке бейімделгендей көрсетіледі, сондықтан оған көбірек құрметпен қаралады.

Премьера

1992 жылы 16 сәуірде Канн кинофестивалінің директоры Жиль Якоб "Ресми конкурс" санатында жарысатын 27 фильмнің ішінде "Егеуқырлар мен адамдар" фильмін де жариялады. Фильмнің премьерасы келесі айда өтті және бұл Синистің 1988 жылғы "Үйден алыс" фильмінен кейін Канн фестивалінде жарысқа түскен екінші фильмі болды. "Егеуқырлар мен адамдар" фильмін көргеннен кейін сыншы Дон Маршалл көрермендердің актерлерге тұрып қол шапалақтағанын атап өтті. Маршалл фильмнің жүлде алмағанына "таң қалғанын" айтты, бірақ Синизе ең жақсы фильмнің режиссеріне берілетін "Алтын пальма" сыйлығына үміткер болды.

Кассалық жинақ

Фильмнің американдық тұңғыш көрсетілімі 1992 жылдың 2 қазанында болды және ол 398 кинотеатрда $5,471,088 табыс әкелді. Лос-Анджелес Daily News газеті фильмнің кассалық көрсеткіштерін нашар деп бағалады.

Сыни қабылдау

Of Mice and Men сыншылар тарапынан жоғары баға алды. Сыншы Роджер Эберт актерлердің егжей-тегжейлілікке назар аударуын жоғары бағалады. The New York Times газетінен Винсент Канби фильмнің түсірілімін және қосалқы актерлерді мақтады, бірақ фильмнің "өте қызықты емес" екенін, мүмкін, "Ленни мен Джорджға уақыт өте келе қарағанда олардың шұғылдығы жоғалады" деген себеппен қосты. Austin Chronicle-дан Стив Дэвис Of Mice and Men фильмін "көзге түспейтін, бірақ сапалы түсірілген" деп сипаттады.

Үй медиасы

MGM компаниясы «Егеуқырлар мен адамдар» фильмін 1993 жылы VHS форматында, ал 1995 жылы Video CD форматында шығарды. Кейіннен фильм 2003 жылдың 4 наурызында MGM Home Entertainment компаниясы арқылы DVD форматында жарық көрді. DVD кең экранды форматта ағылшын, француз және испан тілдеріндегі субтитрлермен, сондай-ақ француз тілінде дубляж жасау мүмкіндігімен бірге шығарылды. Фильм 2016 жылдың 19 қаңтарында Olive Films компаниясы Blu-ray форматында да шығарылды.