Кіріспе

Бышақ түрі
бір түрі бышақ

Ауыстырғыш пышақ (сондай-ақ бұрандалы пышақ, автоматты пышақ, түймелі пышақ, шығарып тастаушы пышақ, серпімді пышақ, гравитациялық пышақ, серпімді жапырақ немесе пружиналы пышақ деп те аталады) – тұтқасының ішінде жылға немесе айнала жылжитын пышағы бар қалта пышағы. Тұтқадағы немесе иінтіректегі түйме, рычаг немесе қосқыш іске қосылғанда, ол пружинаның күшімен автоматты түрде созылады. Көбінесе ауыстырғыш пышақтарда құлыптама болады, ол пышақ ашық күйде болғанда кездейсоқ жабылуына жол бермейді. Ол пышақты жабық күйінде бүгіп, құлыптауға мүмкіндік беретін механизм арқылы ашылады. 1950 жылдары АҚШ газеттері мен таблоидтық баспасөз жас қылмыскерлердің ауыстырғыш пышақ немесе серпімді пышақпен жасаған жаңа зорлық-зомбылық толқыны туралы хабарлады, бұл көбінесе әңгімелерге негізделген. 1954 жылы Нью-Йорк штатынан шыққан Демократ партиясының өкілі Джеймс Д. Делани АҚШ Конгресіне ауыстырғыш пышақтың өндірісі мен сатуын тыйым салатын алғашқы заң жобасын ұсынды, бұл бүкіл әлемде заңдық шектеулер толқынын бастады және олардың танымалдылығының төмендеуіне әкелді.

Бүйірлік ашылу

Беттегі пышақтың ең көп таралған түрі – бүйірден ашылатын немесе бүйірден шығатын (OTS) пышақ. Бұл дәстүрлі қолмен ашылатын бүгілетін пышақтарға ұқсас, бірақ белсендіру батырмасын басқанда шығатын пышақты қуаттандыратын спираль немесе жапырақ серіппесі болады. Бүйірден ашылатын пышақтарда пышақтың кездейсоқ ашылуын болдырмайтын қауіпсіздік механизмі болуы мүмкін. Ал тұтқаны, сырғытпа батырманы, иінтіректі немесе құлыпты басқару арқылы пышақ жабылады.

Қос әрекет ететін OTF пышақтары

Қос әрекетті алдыңғы пышақ деп аталатынының себебі, пышақ жүзінің тұтқаның алдыңғы жағынан шығуы және бас бармақтың мойынтұмсығын алға немесе артқа жылжыту арқылы пышақты созуға немесе кері тартуға болады. Пышақ жүзі (қою сұр түс) 1-ші нүктедегі ойыққа орналасқан серіппелі (сары және қызыл) тіреуіш штифт арқылы бекітіледі. Екі серіппелі тасымалдағыш (жасыл) сырғының (көк) бос кеңістіктеріне орналасады және бұл құрастырма пышақ жүзінің жанында орналасқан. Оң серіппелі тасымалдағыш 2-ші нүктедегі тілік арқылы ұсталады, ол пышақ жүзінің ұшымен сәйкес келеді. Бас серіппенің кернеуі (қызыл зигзаг) басқа серіппелі тасымалдағышты, сырғыны және бас бармақты (ақ сұр) оң жаққа ұстайды. Бас бармақты алға итергенде, сырғы және сол серіппелі тасымалдағыш еркін қозғалады. Бұл пышақ жүзі мен оң серіппелі тасымалдағыш бекітілгенде бас серіппенің кернеуін арттырады. Сырғыдағы тік беткей төменгі штифтке соқтығысады. Штифт ойықтан шыққанда, пышақ жүзі мен оң серіппелі тасымалдағыш еркін қозғалады. Оң серіппелі тасымалдағыш сырғыда тоқтағанға дейін аз ғана қашықтыққа қозғалады. Инерция пышақ жүзін одан әрі итереді, ал фланецтер (көрсетілмеген) оның қозғалысын баяулатады. 3-ші нүктедегі тағы бір тіреуіш штифт ойыққа кіріп, пышақ жүзін созылған күйде бекітеді. Сол серіппелі тасымалдағыштағы тілік 4-ші нүктеде пышақ жүзіндегі тесікке кіріп, сол серіппелі тасымалдағышты ұстап тұрады. Бұл бас бармақтың кері күшін бас серіппедегі кернеуді арттыруға мүмкіндік береді, ал жоғарғы тіреуіш штифт босатылғаннан кейін пышақ жүзі мен тасымалдағыш жабық күйге оралады. 3-ші нүктедегі кішкентай тіреуіш штифт – пышақты ашық ұстап тұратын жалғыз нәрсе және оны дұрыс пайдаланбаған жағдайда бұзылуы мүмкін. Барлық сырғы құрастырмасы тек аз ғана қашықтыққа қозғалады, дәл бас бармақтың қозғалған қашықтығындай. Пышақ жүзін созуға немесе кері тартуға себеп болатын күш, бас серіппені босату алдында оны созу үшін пайдаланушының бас бармағымен салған күшке тең. Осы себепті, пышақ жүзінің ұшы тілді жарып алуы екіталай және босатылған кезде елеулі зақым келтіре алмайды, бірақ кез келген пышақ сияқты қозғалғанда пышақ жүзінің жиегі әлі де кесуі мүмкін. Созылған пышақ жүзінің жолында кез келген нысан оның орнына бекітілмей тұрып тоқтауына себеп болуы мүмкін. Бұл мәселені пышақ жүзін сыртқа тартып, бекітуге немесе кері итеріп, бекітіп, содан кейін қайтадан созу арқылы оңай шешуге болады. Қос әрекетті пышақтардың артықшылығы – олар пышақ жүзін автоматты түрде кері тарта алады, сонымен қатар бас серіппесі пышақ толық ашылған немесе жабық болған кезде "тыныштықта" болуға мүмкіндік береді. Алайда, олардың механизмдері күрделі болғандықтан, қос әрекетті алдыңғы пышақтар салыстырмалы бір әрекетті алдыңғы пышақтарға қарағанда қымбатқа түседі, олардың іске қосылуы нашар және бекітілуі нашар болады.

Бір әрекетке арналған OTF пышақтары

Алдыңғы пышақты бір рет соғу ұқсас принциптер бойынша жұмыс істейді, бірақ тек қана қақпақты автоматты түрде созады, содан кейін оны қолмен қайтару қажет. Бір серіппелік тірек (жасыл, сол жақта) тұтқаға (қызғылт сары) берік бекітілген, ал екінші серіппелік тірек (жасыл, оң жақта) қақпақтың негізіне бекітілген. Негізгі серіппе (қызыл) керілген күйде, бірақ қақпақ шыға алмайды, себебі серіппеге орнатылған түйме (ақшыл сұр, оның серіппесі көрсетілмеген) қақпақтағы ойыққа тығырылған. Қозғалтқыш (көк) тұтқаның түбінен шығады, тұтқамен үйкелісу оны орнында ұстап тұрады. Түймеге басқанда (жанына немесе суретте көрсетілгендей, бетке қарай) оның ойығы қақпақпен сәйкес келіп, қақпақтың алға жылжуына мүмкіндік береді. Қақпақ толық созылғанда, оның бүйірлері қозғалтқыштағы тіреулерге ілігіп, қақпақтың қозғалысын тежейді. Қақпақтың артқы ойығы түймені тыныш күйіне қайтаруға мүмкіндік бергенде, ол орнына бекітіледі. Түйме басылғанның өзінде серіппелік күш пышақты ашық ұстайды. Қақпақты қайтару үшін түйме тағы да басылып, оның ойығы қақпақпен сәйкес келеді. Қозғалтқыш артқа тартылады, ол өз кезегінде қақпақты да артқа тартады. Қақпақ толық қайтарылғанда, серіппеге орнатылған түйме алдыңғы ойыққа орналасып, қайтадан шығып, қақпақты бекітілген күйде ұстайды. Содан кейін қозғалтқыш қолмен алға итеріледі, осылайша ол тұтқамен тегіс болады. Негізгі серіппе үнемі қақпаққа әсер етеді, одан әлдеқайда көп созылады және бас бармақпен емес, бүкіл қол мен иықпен керіледі, сондықтан ол екі рет соққы беретін пышаққа қарағанда қақпаққа күштірек әсер ете алады. Бұл қақпақтың ұшын ашқанда теріге оңай енуіне, тіпті бірнеше миллиметрге дейін теріге сіңіп кіруіне немесе жеңіл киімді тесіп өтуіне мүмкіндік береді. Бұл әлі де аса мықты конструкция болмаса да, жақсы сапалы бір рет соққы беретін алдыңғы пышақ, салыстырмалы сапалы екі рет соққы беретін пышаққа қарағанда аз қозғалысқа және тербеліске ие.

Жазықпен қамтамасыз етілетін пышақ пен бұрандалы пышақ

"Желкенді көмек" немесе "жарды көмек" пышағы операциялық тұрғыдан бірдей болғанымен (бір қолмен ашу мүмкіндігі бойынша), ол автоматты пышақ немесе қамқоршақ пышақ емес. Қамқоршақ пышақ өз пышағын тұтқасынан автоматты түрде толық құлыпталған және ашық күйге бір түйме, рычаг немесе тұтқада немесе саптықта қашықтан орналасқан ауыстырғыштың бір рет басқанда ашады. Керісінше, желкенді көмек дизайны 1) пышақтың өзіндегі дөңгелекке қолмен басу арқылы немесе 2) пышақтың жартылай ашылуын бастау үшін тікелей пышаққа байланысты рычагтың немесе ауыстырғыштың қозғалысын пайдаланады, содан кейін ішкі желкен пышақты толық ашық, құлыпталған күйге итереді. Осы анықтама бойынша, кейбір алдыңғы автоматты пышақтарды қамқоршақ емес, желкенді көмекпен ашылатын пышақтар деп санауға болады, және АҚШ-тағы кейбір саудагерлер оларды қамқоршақ пышақтарға тыйым салынған кезде осылай сатқан. Функциядағы осы айырмашылыққа қарамастан, көптеген елдердің қылмыстық кодекстері желкенді көмекпен ашылатын пышақты қамқоршақ пышақ сияқты тыйым салынған қару ретінде қарастырады. АҚШ-та адамдар кейде заңсыз пышақ ретінде анықталған желкенді көмекпен ашылатын пышақтарды алып жүргені үшін штаттық құқық қорғау органдарымен ұсталған немесе қудаланған. Федералдық құқық қорғау органдары желкенді көмекпен ашылатын пышақтарды сатуды қылмыстық қылмыс деп тануға тырысқан әрекеті АҚШ-тың 2009 жылғы түзетуімен (1447 түзету) 15 U.S.C. §1244-ке тосқауыл қойылды. Бұл түзетуде "Қамқоршақ пышақ туралы" заң желкенді көмекпен немесе жарды көмекпен ашылатын пышақтарға қолданылмайды (яғни, пышақты ашуға көмектесу үшін пышаққа физикалық күш қолдануды қажет ететін жабылуға бейім серіппелері бар пышақтарға).

Австрия

1996 жылғы Австрия қару-жарақ заңынан бастап, қамшылы пышақтар, барлық басқа пышақтар сияқты, жалпы алғанда, пышақтың ұзындығына немесе ашылу немесе құлыптау механизміне қарамастан, сатып алуға, импорттауға, иеленуге немесе алып жүруге рұқсат етіледі. Бірден-бір ерекшелік – кәмелетке толмағандар (18 жасқа толмаған адамдар деп есептеледі) және кез келген қаруды иеленуі мен алып жүруіне тыйым салынған адамдар (Waffenverbot). Бұл екі топ та қару-жарақ заңы бойынша "қару" деп есептелмейтін пышақтарға ғана ие болуға құқылы, яғни "өздерінің табиғаты бойынша тікелей соққы арқылы адамның қорғану қабілетін азайтуға немесе жоюға арналған заттар".

Австралия

Австралияда алмастырушы пышақтар Кедендік (Тыйым салынған импорт) ережелеріне сәйкес тыйым салынған импорт ретінде қарастырылады. Австралия кедені автоматты пышақты немесе алмастырушы пышақты "флик-пышақ" деп атайды. Австралия заңнамасында флик-пышақ – гравитация күшімен, центробегтік күшпен немесе пышақтың тұтқасына немесе оған бекітілген түймеге, серіппеге немесе құрылғыға қолданылатын қысым арқылы автоматты түрде ашылатын пышақ деп анықталады. Бұл анықтама алмастырушы пышақтар мен автоматты түрде ашылатын пышақтарды ғана емес, сонымен қатар гравитациялық пышақтар мен балисонгтарды да қамтиды. Көптеген штаттар мен жергілікті билік органдары өздерінің заңдарында, кодекстерінде және ережелерінде флик-пышақтарды тыйым салынған қару деп жариялайды. Алмастырушы пышақтарды қамтитын арнайы қару заңнамасы жоқ штаттарда (мысалы, Тасмания) тұратын адамдар Федералдық кеден заңнамасына бағынады, бірақ егер штат мұндай заттарға қарсы заңнамаға ие болмаса, онда полиция қызметінің бас қадағалаушысы мақұлдаған жағдайда, босату туралы өтініш беруге және алуға болады. Кейбір штаттарда алмастырушы пышақтарға қатысты арнайы заңнама бар, онда заңды себептер болған жағдайда жеке тұлғалар осы заңнан босату туралы өтініш бере алады. Мысалы, Виктория штатында адал пышақ коллекционерлер қауымдастығының мүшесі, егер ол "Атыс қарулары туралы" 1996 жылғы заңға сәйкес тыйым салынған тұлға болмаса және басқа да талаптар мен шарттарды орындаса, мұндай пышақты иелену, алып жүру немесе басқаша иелену үшін тыйым салынған қарудан босату үшін Полицияның Бас комиссарына өтініш бере алады. Бұл босату, өз кезегінде, Австралия кеден қызметіне импорт рұқсаты алу үшін өтініш беруге пайдаланылуы мүмкін.

Бельгия

Бельгияда полиция мен жергілікті билік органдары заңмен тікелей тыйым салынбаған көптеген түрлі пышақтарды алып жүруге немесе иеленуге тыйым сала алады, егер иесі осы пышақтың қажеттілігін, әсіресе қалалық аймақтарда немесе қоғамдық шараларда нақты дәлелдей алмаса (motif légitime).

Канада

Қылмыстық кодекстің ІІІ бөлігіне сәйкес, гравитация күшімен, центробегтік күшпен немесе пышақтың тұтқасына орнатылған немесе оған бекітілген батырмаға, серіппеге немесе басқа да құрылғыға қолмен қысым жасау арқылы автоматты түрде ашылатын пышақты иелену, импорттау, сату, сатып алу, айырбастау немесе жеке өзімен алып жүру заңсыз. Бұл – тыйым салынған қару (armes défendues). Белгілі бір кәсіпорындарға кино өндірісінде реквизит ретінде пайдалану үшін, мысалы, ашылмалы пышақтар сияқты тыйым салынған қаруды сатып алуға және иеленуге лицензия берілуі мүмкін, бірақ бұл жеңілдіктер жеке тұлғаларға қолданбалы емес.

Чехия

Чехияда қамшылы пышақтарды немесе автоматты пышақтарды алып жүру және иелену заңмен рұқсат етілген.

Дания

Кез келген автоматты ашылатын пышақ немесе бір қолмен ашылатын жарақ (оның ішінде ашылу механизмі алынып тасталған бір қолды пышақ) иеленуге немесе ұстауға тыйым салынған. Бір қолмен ашылатын пышақтарды қамтитын көп функциялы құралдарды иелену немесе ұстау да заңсыз. Қолмен ашылатын бір қолды пышақтар заңды. Заң бойынша, пышағы OTF пышақтары сияқты толығымен жасырылған кез келген автоматты пышақты әкелуге тыйым салынған. Бұл шектеу тарихи маңызы бар немесе көркемдік құндылығы жоғары пышақтарды импорттауға қолданылмайды. Заң талап етеді, тасымалдау кезінде шынарларды қаптау және қауіпсіз ету керек. (немесе Springer). Германия заңдарына сәйкес, жағынан ашылатын үлкен шынарлар (жапырағынан ұзын), OTF шынарлар, балисонгтар немесе көбелек пышақтар (жапырағынан ұзын), және гравитациялық пышақтарды иелену, импорттау немесе экспорттау заңсыз. Бір қырлы, ұзындығы ұзын емес және үздісіз тіреуі бар жағынан ашылатын шынарларды иелену заңды. Заңды шынарларды ашық немесе жасырын түрде жеке басында алып жүруге болады, егер мұның негізді қажеттілігі болса ("berechtigtes Bedürfnis") немесе қаруға 3 әрекеттен кемірекпен қол жеткізу мүмкін болмаса ("Transport in verschlossenem Behältnis"). Басқа заңдар мен ережелер автоматты немесе шынарларды алып жүруге тыйым салуы мүмкін, әсіресе белгілі бір жағдайларда немесе орындарда (қоғамдық жерлердегі жиналыстар, әуежайлардағы тексеру).

Венгрия

175/2003 декретіне сәйкес (Х. 28.) Венгрия үкіметінің a közbiztonságra különösen veszélyes eszközökről (қоғамдық қауіпсіздікке ерекше қауіпті құралдар туралы) қаулысы бойынша, кино түсіру және театрлық қойылымдардан басқа, қоғамдық орындарда немесе жұртшылыққа ашық жеке орындарда – соның ішінде ондағы көлік құралдарының ішінде – және қоғамдық көлік құралдарында қаймалы пышақтарды (switchblade) ұстауға тыйым салынады. Венгрия армиясының, құқық қорғау органдарының, ұлттық қауіпсіздік органдарының және Венгрияда дислокацияланған қарулы күштердің қызметкерлері, сондай-ақ заңнама бойынша мұндай құралдарды тасымалдауға уәкілеттік алған адамдар осы шектеуден босатылады. Қаймалы пышақтарды сатуға тек жоғарыда аталған тұлғалар мен ұйымдарға ғана рұқсат етіледі. Туристтер сияқты жеке тұлғаларға қаймалы пышақтарды кедендік рәсімдеуден өткізуге болмайды.

Гонконг

Қару-жарақ туралы заңға (Cap. 217) сәйкес, кез келген адам тыйым салынған заттарды (соның ішінде гравитациялық пышақ және жабылатын пышақ) иеленсе, қылмыс жасайды.

Ирландия

1990 жылғы "Оқ жарақ және шабуылға қатысты қару-жарақ туралы" Заңның 9-бабында, заңмен бекітілген немесе ақылға қонымды себепсіз кез келген қоғамдық жерде "серіпке оралған пышақты" алып жүру құқық бұзушылық деп есептеледі. Қаржылық жаза ретінде 1000 евро айыппұл салынады, он екі айға дейін бас бостандығынан айырылады немесе екеуі де қолданылады, бірақ қылмыстық іс бойынша жаза бес жылға дейін түрмеге жабылу болуы мүмкін. Аталған Заңда бұл пышақтар шабуылға қатысты қару ретінде қарастырылады, сонымен қатар оларды жасауға, импорттауға, сатуға, жалға беруге немесе пайдалануға тыйым салынады. Осы құқық бұзушылықтардың кез келгені үшін кінәлі деп табылған адам жеті жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін.

Италия

Италияда автоматты түрде ашылатын пышақ (coltello a scatto) көбінесе құрал емес, арма бьянка (шабуыл қаруы) ретінде қарастырылады. Ересектерге сатып алуға рұқсат болғанымен, мұндай пышақтарды жеке меншіктен тыс жерге тасымалдауға, сондай-ақ оны ашық немесе жасырын түрде адаммен бірге алып жүруге, немесе жүргізуші мен жолаушылардың қолжеткізе алатын автокөлікте сақтауға болмайды. Италияның Ішкі істер министрлігі мұндай пышақтардың өзі шабуыл қаруы саналатынын ескертті.

Жапония

Жапонияда пышақ ұзындығы 6 см-ден асатын қамшылы пышақтың болуына үй шаруасында рұқсат алу үшін префектуралық қоғамдық қауіпсіздік комиссиясының қабылдауы қажет. Дегенмен, қамшылы пышақтарды және жартылай автоматты пышақтарды кез келген жағдайда тасымалдауға тыйым салынған.

Литва

Литва заңдарына сәйкес, егер пышақ келесі шарттардың біреуіне жауап берсе, оны алып жүру немесе иелену заңсыз болып табылады: пышақтың ұзындығы белгілі бір шектен асатын болса; пышақтың ортасының ені оның жалпы ұзындығының 14% -ынан кем болса; пышақ екі жақты болса.

Мексика

Мексикада қамшылы пышақтарды алып жүруге және иеленуге заңмен рұқсат беріледі.

Нидерланды

2012 жылдан бастап, үйде сақталсын немесе сақталмасын, кез келген штилеттерді, автомат ашылатын пышақтарды, бірден көп қыры бар жиналмалы пышақтарды және лақтыруға арналған пышақтарды иеленуге тыйым салынады. 1981 жылғы Жеңіл қылмыстар туралы заң және 1961 жылғы Қылмыстар туралы заңтың 202А бөлімінің (4)(a) тармағы, нақты себебі болмаса, кез келген қаруды қоғамдық жерде ұстауды қылмыс деп есептейді.

Норвегия

Норвегияда қамтамасыз етілген мақсатсыз және зорлық-зомбылық құралы ретінде көрінетін қаймалы пышақтар немесе автоматты пышақтар (спрингнивер) сатып алуға, иеленуге немесе тасымалдауға рұқсат етілмейді.

Польша

Польша заңына сәйкес, пышақтар, оның ішінде қамшылы пышақтар, қауіпті құралдар саналса да, қару болып танылмайды, тек парасолкалардың, таяқшалардың және т.б. ішінде жасырылған пышақтар қару ретінде қарастырылады. Қамшылы пышақты сатып алу, сату, айырбастау және иелену заңды, сондай-ақ Польша заңы қоғамдық жерде пышақ тасуға тыйым салмайды. Дегенмен, көпшілік шаралар кезінде белгілі бір шектеулер қолданылуы мүмкін.

Ресей

Ресейде, автоматты пышақ (рус. Автоматический нож, выкидной нож, пружинный нож) тек қана егер оның пышағының ұзындығы белгілі бір шектен артық болса ғана заңсыз болып табылады. Бұл заңсыз қару саналады және оны алып жүргені үшін 500–2000 ресейлік рубль (шамамен $8–30) айыппұл салынады және пышақ тәркіленеді (Ресей Федерациясының Әкімшілік құқық бұзушылық кодексінің 20.8-бабы), бірақ оны заңсыз сатып алу және иелену (үйde немесе басқа жерде сақтау) үшін жаза қарастырылмаған. Ресейде тек өздігінен суық қару (рус. холодное оружие) жасау және сату қылмыс болып есептеледі (осы екі қылмыс Ресей Федерациясының Қылмыстық кодексінің 222-бабының 4-тармағы және 223-бабының 4-тармағы бойынша жазаланады). Егер пышақтың ұзындығы 9 сантиметрден кем болса, кез келген адам (тіпті 18 жасқа толмаған, қылмыстық тарихы бар немесе психикалық ауруы бар адамдар да) осындай пышақты лицензиясыз сатып ала, иелене және жасырын алып жүре алады (адамдар қоныстарында кез келген қаруды немесе қаруға ұқсайтын заттарды ашық алып жүруге тыйым салынған; полиция қызметкерлерінен басқа). Бірақ тіпті осы жағдайда да, адамдарға өздерімен бірге ресми сертификат (типтік мақұлдама) (әдетте сатып алынған пышақтың қорабында болады) алып жүру ұсынылады, ол бұл пышақтың суық қару емес екенін және оны алып жүруге тыйым салынбағанын көрсетеді, сонда тіпті 9 см-ден ұзын пышақтар да кейде мақұлданады.

Сингапур

Сингапурда қамшылы пышақтарды импорттау және иелену заңсыз. Оларды Сингапурдағы аукциондарда тізімдеуге немесе сатуға да рұқсат етілмейді.

Словения

Словения заңына сәйкес, қамшылы пышақтарға тыйым салынған.

Оңтүстік Африка

Оңтүстік Африкада, атыс қаруынан басқа, қару-жарақтарды иелену, сату, өндіру және тасымалдауға қатысты заңдар көбінесе жоқ немесе мүлдем жоқ. Ашылатын пышақтарды иелену, сату, өндіру және тасымалдау заңмен рұқсат етілген.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Кореяда, бір батырманы басу арқылы 45 градустан кеңірек автоматты түрде ашылатын және жапырағы белгілі бір ұзындықтан асатын кез келген пышақ тіркеуге жатады. Пышақты тіркеу және заңды түрде меншікке алу үшін, адамның жасы 20-дан асқан болуы, бұрын қылмыстық құқық бұзушылықтары болмауы және физикалық және психикалық денсаулығы жақсы болуы керек. Тіркеу процесі жақын жердегі полиция бөлімшелерінде жүзеге асырылады. Дегенмен, пышақтың иесінде аңшылық лицензиясы болмаса, оны қоғамдық жерлерде тасымалдау әдетте тыйым салынған.

Испания

Испанияда қайырма пышақтарды өндіру, импорттау, саудалау, қолдану және иеленуге тыйым салынған.

Швеция

Швецияда кез келген орталық жерде, мектепте немесе қоғамдық жолдарда пышақ ұстауға тыйым салынған.

Швейцария

Швейцариядағы қару туралы федералды заңға сәйкес, бір қолмен ашылатын автоматты механизмі бар пышақтарды (арнайы рұқсатсыз) алуға тыйым салынған. Желбезек пышақтар, лақтыратын пышақтар және симметриялық жүзі бар қысқыштар да тыйым салынған. Бұл заңға бағынбау үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға немесе сол заңның 33-бабында қарастырылған айыппұл салуға әкеп соғады.

Түркия

Түркияда 6136 (4) заңына сәйкес, бір жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын көздейтін, ашылатын пышақтарды сатып алу, сату және тасымалдауға тыйым салынған. Дегенмен, елде ашылатын пышақтар мен бабочка пышақтарының кең таралғандығына байланысты, түрмеге қамау өте сирек кездеседі және жаза көбінесе, егер бұл жалғыз құқық бұзушылық болса, айыппұлға ауыстырылады.

Украина

Қылмыстық кодекстің 263-бабына сәйкес, қайып пышақтарға тікелей тыйым салынбаған; алайда, "қанжар" деп сипатталатын кез келген пышақты жасауға, сатуға, сатуға дайындауға немесе жарамды рұқсатсыз жеке басында алып жүруге болмайды.

Ұлыбритания

1958 жылдың 12 мамырында Парламент 1959 жылғы Шабуылдық қаруды шектеу туралы заңды қабылдады, ол автоматты түрде ашылатын немесе шынайы пышақтарды өндіруге, сатуға, сатуға ұсынуға немесе жалға беруге тыйым салды. Бұл заң жас құқық бұзушылар мен топтар тарапынан оларды қолдануы және бұқаралық ақпарат құралдарындағы осыған байланысты жарияланымдар, сондай-ақ АҚШ-та 1958 жылы қабылданған Шынайы пышақтар туралы заңға жауап ретінде қабылданды. Шындығында, 1959 жылғы Шабуылдық қаруды шектеу туралы заңның көптеген қағидалары тікелей американдық заңнан алынған сияқты. 2019 жылы парламенттік түзетулер 1959 жылғы Шабуылдық қаруды шектеу туралы заңның 43, 44 және 46-баптарына сәйкес, Ұлыбритания аумағында, оның ішінде үйде болуын қоса алғанда, шынайы пышақтарды немесе жапсырулы пышақтарды иелену, сату немесе беру заңсыз деп жариялады.

Соғыстан кейінгі қолданыс және итальяндық шкилер

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бастап 1958 жылға дейін АҚШ-та жасалған көптеген switchblade пышақтары Schrade (қазір Schrade Walden, Inc., Imperial Knife Co. бөлімшесі) және Colonial Knife Co. компанияларында өндірілді.

Schrade Walden Inc. компаниясы Schrade Walden тауарлық белгісімен пышақтар жасады, ал Colonial 1950-ші жылдары Shur Snap тауарлық белгісімен көптеген сериялық switchblade үлгілерін жасады. Shur Snap пышақтары бағасына қарай жасалған, оларда металл қаптамалы және пластик қабықшалары бар. 1956 жылы АҚШ Әуе күштері бір қолмен ашылатын мүмкіндігі сияқты бірнеше талаптармен жаңа әуе экипажының пышағын жасауды сұрады. Соңғы нәтиже – MC 1 әуе экипажының аман қалу пышағы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің M2 парашютшісінің Snap Blade пышағының жетілдірілген нұсқасы MC 1 екі пышақпен жабдықталған. Басты пышақ парашют сымдарын кесуге арналған қорғалған ұшы бар, ал қосымша пышақ экипаж мүшесі бір қолын ғана пайдалана алатын жағдайда түймемен автоматты түрде ашылады. 1958 жылы шығарылған MC 1 тек АҚШ әскери сатылымына ғана шектелді және Camillus Cutlery Co., Флорида штатының Венеция қаласындағы Logan/Smyth және Schrade Walden Inc. компанияларымен өндірілді. MC 1 үшін соңғы өндіріс келісімі 1993 жылы тоқтатылды. 1945 жылдан кейін Еуропадан отанына оралған американдық әскерлер Маниаго және басқа да пышақ жасау қалаларында жасалған итальяндық стильдегі штильцо үлгісіндегі switchblade пышақтарын жеке сатып алды. Практикалық тұрғыдан пайдасы шектеулі болғанымен, оның стилі мен сұлулығы АҚШ сатып алушыларына, әсіресе Schrade Presto сияқты АҚШ-та жасалған автоматты пышақтардың қарапайымдылығына үйренгендерге жаңалық болды. Демократ сенаторы Харли М. Килгордың бұрынғы көмекшісі және сол кездегі сенатор Гарри С. Трумэннің сөздерін жазушысы болған Поллак әлеуметтік проблемаларды шешуге арналған жаңа заңдарды талап ететін бірнеше драматикалық журналдық мақалалардың авторы болды. "Өлтіретін ойыншық" атты мақаласында Поллак switchblade пышақтың "зорлық-зомбылық үшін жасалған, револьвердей қауіпті... бүкіл елдегі жастардың модасына айналған 'ойыншық' деп сипаттады. Осы кесу пышағының түймесін басыңыз, оның жапырағы жылан тілі сияқты сыртқа шығады. Осы кісі өлтірушіге қарсы шаралар қазір қабылдалуы керек" деді. Штильцо switchblade пышағының болуы, жас топтар мен басқа да қылмыстық элементтердің қалалық аймақтарда пышақпен ұрысуы, қарақорлық және пышақтауы туралы хабарлармен байланысты, газет редакциялары мен жұртшылықтан switchblade пышақтарын заңды түрде иеленуді және/немесе пайдалануды шектеуге бағытталған жаңа заңдарды талап етуге әкелді, әсіресе афроамерикандық және испандық жасөспірімдерге ерекше назар аударылды. 1954 жылы Нью-Йорк штаты жас топтардың зорлық-зомбылығын азайту мақсатында switchblade пышақтарын сату мен таратуды тыйым салатын алғашқы заңды қабылдады. Сол жылы Нью-Йорк штатының демократ өкілі Джеймс Д. Делани АҚШ Конгресіне switchblade пышақтарын жасау мен сатуды тыйым салатын алғашқы заң жобасын ұсынды. Кейбір АҚШ конгрессмендері switchblade пышағына және оның зорлық-зомбылық пен жастар тобына байланысына қатысты үнемі жағымсыз хабарларды пайдаланып, саяси мүмкіндіктерді көруге тырысты. Бұл хабарламалар журналдық мақалаларды ғана емес, сонымен қатар 1950-ші жылдардың аяғындағы өте танымал фильмдерді де қамтыды, олардың ішінде "Бөліскен себепсіз" (1955), "Қара тақтайлы джунгли" (1955), "Көшедегі қылмыс" (1956), "12 ашулы адам" (1957), "Қылмыскерлер" (1957), "Жоғары мектеп құпиясы" (1958) және 1957 жылғы Бродвей мюзиклі "Батыс жағындағы әңгіме" бар. Голливудтың жастардың зорлық-зомбылығының, сексуалдық және тәртіпсіздіктің символы ретінде switchblade пышағына қызығушылығы жұртшылық пен Конгресс тарапынан мұндай пышақтардың сатылуын және иеленуін бақылауға қосымша талаптарға әкелді. Штат заң шығарушыларының саны артып, switchblade пышақтарын иеленуді және пайдалануды шектеу немесе қылмыстық деп тану туралы заңдар қабылданды. 1957 жылы Теннесси штатының сенаторы Эстес Кефаувер (D) switchblade пышақтарын импорттауды және иеленуді шектеу туралы заң қабылдауға тырысты. АҚШ-тың пышақ жасау индустриясының заң жобасына қарсылығы, Colonial Knife Co. және Schrade Walden Inc. компанияларын қоспағанда, америкалық нарыққа кішкентай мөлшерде қалталық пышақтарды шығаратын. Канадада Парламент 1959 жылы Қылмыстық кодекске өзгерістер енгізді, барлық жаңа өндіріс автоматты пышақтарды тыйым салынған қару ретінде енгізді, бұл елде әкелуге, сатуға немесе иеленуге тыйым салынды. Жаңа заңдар барлық автоматты түрде ашылатын пышақтарды тыйым салынған сынып ретінде қарастырды, тіпті қылмыскерлер әдетте қолданбайтын пайдалы немесе жалпы мақсаттағы пышақтарды да. Бір қызығы, тік немесе тұйық пышақпен шпалда�...

1970-2000 жылдар

1960 жылдардың соңына қарай АҚШ-та қайшама пышақтардың жаңа өндірісі көбінесе MC 1 сияқты әскери тапсырыс бойынша жасалған автоматты пышақтармен шектелді.

Қазіргі күн

Еуропаның көп бөлігінде, кейбір маңызды ерекшеліктермен, қайшамалы пышақтарды немесе автоматты пышақтарды сатып алу немесе тасымалдау мүмкіндігі қатаң шектеледі немесе толығымен тыйым салынған. Ұлыбританияда бұрамалы пышақтарды көбінесе «флик-пышақ» деп атайды. Ұлыбританияда автоматты ашылу механизмі бар пышақтарды заңды түрде сатып алу немесе тасымалдау өте қиын; оларды заңды түрде меншікке ие болуға болады, бірақ мұндай пышақтарды өндіру, сату, жалға беру, сыйлау, қарызға беру немесе импорттау заңсыз. Бұл анықтама бойынша заңды меншік құқығы 1959 жылы тиісті заң күшіне енгенге дейін иесінің қолында болған «ескі» автоматты пышақтармен ғана шектеледі. Мұндай пышақ заңды түрде меншікке ие болған жағдайда да, оны жұрт алдында заңды себепсіз немесе заңды құқықсыз тасымалдау қазіргі Ұлыбритания заңдарына сәйкес қылмыстық құқық бұзу болып табылады. АҚШ-тың федералды заңдарына сәйкес, 1958 жылдан бері Қайшамалы пышақтарды Switchblade пышақтар туралы заңға (15 U.S.C. §§1241–1245) сәйкес шетелден импорттау немесе штаттағы сауда арқылы сатып алу заңсыз. Соңғы жылдары АҚШ-тың көптеген штаттары автоматты немесе қайшамалы пышақтарды сатып алуға немесе иеленуге тыйым салатын заңдарды толығымен жойды.

Қазіргі заманғы Switchblade дамуы

Федералды заңға қарамастан, АҚШ-та әлі де бірнеше пышақ өндіруші компаниялар мен автоматты пышақтарды, негізінен әскерилер мен шұғыл жағдайларда жұмыс істейтін персонал үшін шығаратын жеке өндірушілер бар. Қазіргі таңдағы автоматты пышақ өндірушілердің қатарында Buck Knives, Colonial Knife Co., Microtech Knives, Benchmade, Severtech, Gerber Legendary Blades, Mikov, Pro Tech Knives, Dalton, Böker, Spyderco, Kershaw Knives және Piranha компаниялары бар. Colonial қазіргі уақытта АҚШ әскери ұшақтарының барлық катапульдік креслоларына арналған апаттық жиынтықтарында қолданылатын M724 автоматты құтқару пышағын шығарады. Классикалық итальяндық стильдегі қысқа пышақтар Италия, Тайвань және Қытайда өндіріледі. Италияда автоматты пышақ өндірісі көбінесе отбасылық кәсіпорындардың қолөнер саласы болып табылады. Олардың ішінде жарты ғасырдан астам уақыттан бері қолмен құрастыру әдістерін қолданып автоматты пышақтар жасап келе жатқан Фрэнк Белтрам және АГА Камполин компаниялары бар. 1990 жылдардың соңынан бері Тайвань мен Қытай автоматты пышақтардың ірі өндірушілеріне айналды. Автоматты немесе қысқа пышақтар келесі елдерде өндірілген: Аргентина, Қытай, Чехия, Англия, Франция, Германия, Гонконг, Үндістан, Италия, Жапония, Мексика, Корея, Пәкістан, Польша, Ресей, Испания, Швейцария, Тайвань және АҚШ.