Радиальды кесу станогы және оның мүмкіндіктері

Кіріспе

Кесу машинасы

Радиалды қол арасы – жылғалы көлденең қолға орнатылған дөңгелек арадан тұратын кесу машинасы. 1922 жылы Реймонд ДеВолт ойлап тапқан радиалды қол арасы, 1970-ші жылдары электрлік митерлік арасы енгізілгенге дейін ұзын материалды қажетті ұзындықта кесу үшін негізгі құрал болды. Ұзындығы бойынша кесуден басқа, радиалды қол арасы dado, rabbet немесе жартылай жамбас қосылыстары үшін кесу жасау үшін dado пышағымен жабдықталуы мүмкін. Сонымен қатар, кейбір радиалды қол аралары ара пышағын артқы тіреуге параллель бұруға мүмкіндік береді, соның арқасында тік кесуді орындауға болады.

Шығу тегі

Ағаш өңдеу машиналарының көпшілігінен айырмашылығы, радиалды қол араның нақты бастауы бар: оны Пенсильвания штатының Леола қаласынан Реймонд ДеВолт ойлап тапты. ДеВолт 1923 жылы патенттерге өтініш берді, олар 1925 жылы тіркелді (АҚШ патенты 1,528,536). Кейіннен ДеВолт және басқалар бастапқы нұсқаның көптеген вариацияларын патенттеді, бірақ ДеВолттың бастапқы дизайны (Wonder Worker деген атпен сатылатын) ең сәтті болып қалды: электрмотормен тікелей жететін дөңгелек ара пышағы, ол көлденең қолдың бойымен сығатын құбыршада орналасқан, ал қол көлденең үстел бетінен біршама биіктеп тұрады. Сығатын және күрделі мүмкіндіктерді біріктіретін ара радиалды-көлденең митерлік ара (SCMS) деп аталады. Радиалды қол ара пайда болғанға дейін, ағаштарды көлденең кесу үшін көбінесе үстел аралары мен қол аралары қолданылатын. Үстел араларымен астықтың ені бойынша оңай кесуге болады, бірақ ұзын астықты үстел ара пышағы арқылы ені бойынша итеру қиын. Ал радиалды қол арамен көлденең кесу кезінде астық араның үстелінде қозғалмай тұрады, ал пышақ оның арқылы тартылады. 1970-ші жылдардың соңында радиалды қол араны құрама митерлік ара ығыстыра бастады, бірақ тек көлденең және митерлік кесулер үшін, себебі митерлік аралар астықтың ені бойынша кесуге қабілетсіз. Радиалды қол ара тәжірибесіз немесе оқымаған операторлар үшін қауіпті болуы мүмкін, бірақ дұрыс қолданғанда қауіпсіз. Тәжірибелі оператордың қолында радиалды қол ара суреттер мен есіктердің қаңқаларына қажетті күрделі митерлік бұрыштарды қауіпсіз кесіп, ағаштарды дәл еніне дейін кесіп, тілдер мен ойыстарды жасап, өзгермелі ойықтарды (dadoes) ойып шығаруға болады. Құрама митерлік ара сияқты радиалды қол ара да осы кесулерді абсолютті дәлдікпен жасай алады, бірақ одан да әртүрлі кесулерді, соның ішінде күрделірек кесулерді жасауға қабілетті. Үйдегі шеберханада радиалды қол ара үстел араның баламасы болып табылады. Екі машина да көлденең және митерлік кесулерді, ойықтарды (dado), қалыптауды немесе пішіндендіруді, тенонды, ашық ойықтарды (mortises), конус тәрізді кесуді және жиекті кесуді (rabbet) жасай алады. Радиалды қол араға ұзын материалдарды өңдеу үшін шеберханада аз орын керек, себебі ол тек қана бүйірлерде орынды қажет етеді, ал үстел араға бүйірлерде, алдыңғы және артқы жағында орын керек. Радиалды араны қабырғаға жақын орнатуға болады, ал үстел араны шеберхананың ортасына орнату керек, бұл оның айналасында еркін қозғалуға мүмкіндік береді. Кейбір қосымша құралдармен оны пішіндендіру станогы, диск немесе барабандық тегістеу машинасы, ұсақтағыш, беттік тегістеу машинасы, маршрутизатор, көлденең бұрғылау станогы және тіпті токарлық станокқа қуат беру блогы ретінде пайдалануға болады; ал үстел араның қосымша қолданылуы пішіндендіру станогы мен диск тегістеу машинасымен шектеледі. Үйге арналған қазіргі радиалды қол аралардың басты кемшілігі – 1960 жылдардың басынан кейін жасалған көптеген радиалды қол аралардың бөлшектері штампталған металлдан жасалған және төмен дәлдікпен өңделген, сондықтан оларды «реттеусіз» дәл жұмыс жасау үшін қолдану қиын. Жоғары сапалы радиалды қол арада мұқият өңделген жолдар мен құлыптау механизмдері және өте тегіс жұмыс істейтін мотор болады; «бос жүріс» күйінде дыбыс пен дірілдің көп бөлігі ара пышағының арбаға қатысты тепе-теңдігінен және сыбыс/үскірік сияқты дыбыстардан туындайды. Ара тік бұрылыстан басқа барлық осьтерде бұрылады (суретті қараңыз, суреттегі барлық айналу нүктелері анық емес). Тереңдік бойынша кесу кезінде радиалды қол араның ілгерілеуін көруге болады. (Ағаш) бекітілген және қолды пайдаланбастан (бұл да мүмкін), кесулер жақсы өңделеді және бұранданы орнатуды қажет етпейді; бірақ бұл артықшылық көбінесе қажет болмайды. Толық тереңдікті кесу ыңғайлы емес, себебі ара үстелге төмендейді, үстелді кесіп алады (сондықтан көбінесе ағаш үстел қолданылады). Әртүрлі осьтік дизайны бар «жоғарғы кесу» машинамен өңделген үстелдер әлі де жасалып, сатылады.

Unlike most types of woodworking machinery, the radial arm saw has a clear genesis: it was invented by Raymond DeWalt of Leola, Pennsylvania. DeWalt applied for patents in 1923, which were issued in 1925 (US Patent 1,528,536). DeWalt and others subsequently patented many variations on the original, but DeWalt's original design (sold under the moniker Wonder Worker) remained the most successful: a circular saw blade directly driven by an electric motor held in a yoke sliding along a horizontal arm that is some distance above a horizontal table surface. A saw which combines the sliding and compound features is known as a sliding compound miter saw or SCMS. Before the advent of the radial arm saw, table saws and hand saws were most commonly used for crosscutting lumber. Table saws can easily rip stock, but it is awkward to push a long piece of stock widthwise through a table saw blade. In contrast, when a radial arm saw is used for crosscutting, the stock remains stationary on the saw's table, and the blade is pulled through it. During the late 1970s, the compound miter saw began to replace the radial arm saw, but only for crosscuts and miter cuts since miter saws are unable to perform rip cuts. The radial arm saw can be less safe when used by an inexperienced or untrained operator, but is not as dangerous when used properly. In the hands of an experienced operator, the radial arm saw can safely cut compound miters necessary for picture and door frames, rip lumber precisely to width, cut tongues and grooves, and make variable dadoes. Like the compound miter saw, the radial arm saw can make these cuts with absolute precision, but is capable of making a wider variety of cuts, including more complex ones. In the home shop the radial arm saw is an alternative to the table saw. Both machines can rip, crosscut, do simple and compound miters, dado, mold or shape, make tenons, make open mortises, taper cut, and rabbet. The radial arm saw requires less clearance or space in the shop to handle long stock, since it only requires clearance on the sides, whereas a table saw needs clearance to the sides, in front and at the back. The radial saw is perfectly effective backed up against a wall, whereas the table saw needs to be placed in the center of the shop to give all around clearance. With some accessories the former can be used as a shaper, a disk or drum sander, a grinder, a surface planer, a router, a horizontal boring machine and even as a power unit for a lathe; whereas a table saw's secondary uses are limited to shaper and disk sander. The major shortcoming of most current radial arm saws for home use is that, most radial arm saws that have been built after the early 1960s are manufactured with stamped sheet metal parts and are machined to loose tolerances, hence they are not precise for doing accurate work without 'tuning'. A high quality radial arm saw has carefully machined track arm ways and locking mechanisms, and a motor that runs very smoothly; under 'no load' conditions most of the sound and vibration will originate from the whisper/whistling and the imbalance of the saw blade upon the arbor. The saw tilts on all axes except vertical slope – see photo (all points of rotation are not clear in photo). If machining depth cuts, the radial arm saw allows one to see the progress. With the (wood) clamped and using the arm (not hand feeding, which is also possible), the cuts are better machined and require no jig setup; the advantage is not widely needed however. Cutting full depth is less convenient, as the saw lowers into the table, cutting the table (often a wood table for that reason). "Top cutting" machined saw table with differing axis designs are still made and sold.

Қауіпсіздік

Электрлік аралар саусақтарды оңай кесіп жіберуі мүмкін. Сонымен қатар, өтпес пышақ ағашты соншалық күшпен ұстап алады ki, оны қабырға арқылы лақтырып жіберуі мүмкін. Жаңа пышақ ұстап алуға аз бейім, бірақ оны дұрыс бағыттау қажет. Радиалды аралар өте төмен немесе теріс бұрышпен сабы бар пышақпен қауіпсіз, ол тым жылдам жылдамдықпен бағыттауды, ілініп қалуды және пышақтың материалға "көтерілуге" тырысуын болдырмайды. Сондай-ақ, 10 градус оң бұрышты және "үштік тістік профилі" бар пышақ радиалды арада жақсы жұмыс істейді және оны әмбебап пышақ деп санауға болады. Егер ара осы пышақпен көтерілсе, тіреу дөңгелектерін реттеу және бекіту қажет.

АҚШ-тағы Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қауымдастығының (OSHA) талаптары

OSHA 1910.213 ережесіне сәйкес: Жоғарғы қаптама пышақтың жоғарғы бөлігін, ара шпинделінің соңына дейін толығымен жабуға тиіс. Жоғарғы қаптама операторды ұшып шығатын сынықтардан, сынған ара тістерінен және т.б. қорғайтын, сондай-ақ ара ұнтағын оператордан алыс бұратын материалдан және конструкциядан жасалуы керек. Араның төменгі ашық бөлігінің бүйірлері, араның толық диаметрі бойынша, кесілетін материалдың қалыңдығына автоматты түрде бейімделіп, онымен жанасып тұратын және аталған операция үшін максималды қорғауды қамтамасыз ететін құрылғымен қоршалуға тиіс.