Кіріспе

Чикагода тұратын ирланд иммигранты (1827–1895)

Кэтрин О'Лири (туған тегі Донеган; 1827 жылдың наурызы – 1895 жылдың 3 шілдесі) – Иллинойс штатының Чикаго қаласында тұратын ирланд иммигранты. Оның сиырының қатысы салдарынан 1871 жылғы Ұлы Чикаго өртінің басталуына себеп болды деген күдік туғанда танымал болды. Кэтрин Донеган есімді, ол күйеуі Патрик О'Лиримен үш балаға ие болды, олардың бірі, Джеймс Патрик О'Лири, Чикагодағы белгілі салон мен құмар ойындары клубын басқарды.

Үлкен Чикаго өрттері

1871 жылы 8 қазанда түні өрт 137 Дековен көшесіндегі О'Лири отбасының қорасын толық жалмап кетті. Күшті жел мен құрғақ ауа райына байланысты, ол қаланың үлкен бөлігін өртеп жіберді, бұл оқиға Ұлы Чикаго өрті ретінде танылды. Ұлы өрттен кейін «Чикаго Республикашысы» (қазір жабылды) газетінің тілшісі Майкл Аерн сиырдың сүті сауылатын кезде шамды теуіп құлатқаннан өрт басталды деген мәлімдеме жасады. Ол шаруаның атын атамады, бірақ Кэтрин О'Лири тез арада анықталды, өйткені өрт оның отбасының қорасында болған. О'Лири ханым мен оның сиыры бейнеленген суреттер мен карикатуралар пайда болды. Бұл идея көпшіліктің назарына ілігіп, бүгінге дейін кеңінен таралды. Алайда 1893 жылы Аерн бұл оқиғаны өзі ойлап тапқанын мойындады. Ресми есепте: «Бұл өрт сол желді түні қыштан ұшқан ұсқыннан басталған ба, әлде адамның іс-әрекетінен туған ба, біз анықтай алмаймыз» делінген. Кэтрин О'Лиридің соңғы тікелей туысы 1936 жылы қайтыс болды. Әуесқой тарихшы Ричард Бейлс 1997 жылы Чикаго қалалық кеңесін О'Лири ханымды кез келген кінәдан ақтап беруге жеткілікті дәлелдер жинады.

Халық әндері

The Beach Boys тобының "Mrs. O'Leary's Cow" атты аспаптық шығармасы Ұлы Чикаго өртінің аңызға айналған себебінен шабыттанды және тоқтатылған Smile жобасында оттың классикалық стихиясының бейнесі болды.

Көркем әдебиет

Илона Эндрюстің "Мен үшін күйдіріңіз" кітабындағы сюжеттің орталық бөлігі О'Лири сиырының тарихына арналған көркемдік түсіндірме болып табылады.