Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сардар Саровар бөгеті – Үндістанның Гуджарат штатындағы Нармада ауданындағы Кевадия қаласының жанында орналасқан Нармада өзенінде салынған бетонды гравитациялық бөгет. Бөгет Гуджарат, Мадхья-Прадеш, Махараштра және Раджастан штаттарына су және электр энергиясын жеткізу үшін салынды. Жобаның негізі 1961 жылдың 5 сәуірінде Үндістанның тұңғыш премьер-министрі Джавахарлал Неру салған. Жоба 1979 жылы Дүниежүзілік банк арқылы қаржыландырылған даму жоспарының бөлігі ретінде, суармалауды арттыру және гидроэлектр энергиясын өндіру мақсатымен 200 миллион АҚШ доллары көлемінде несие алды. Бөгет құрылысы 1987 жылы басталды, бірақ 1995 жылы халықты қоныстандыру мәселесіне байланысты «Нармада Бачао Аңдолан» қозғалысының арқасында Үндістаннің Жоғарғы Соты жобаны тоқтатты. 2000-01 жылдары жоба қайта жандандырылды, бірақ Жоғарғы Соттың нұсқауымен бастапқы биіктігі 111 метр болды, кейіннен 2006 жылы 123 метрге, ал 2017 жылы 139 метрге дейін арттырылды. Сардар Саровар бөгетінің ұзындығы 1210 метрді құрайды. Бөгетті 2017 жылы Премьер-министр Нарендра Моди ашты. Сардар Саровар бөгетіндегі су деңгейі 2019 жылдың 15 қыркүйегінде 138,7 метрге жетті. Нармада өзенінде жоспарланған 25 бөгеттің ішінде Сардар Саровар бөгеті ең ірісі болып табылады. Құрылысында қолданылған бетон көлемі бойынша әлемдегі екінші ірі бетонды бөгет, АҚШ-тың Колумбия өзеніндегі Гранд Кули бөгетінен кейін. Бұл бөгет Нармада өзенінде суармалау және гидроэлектр энергиясын өндіруге арналған көп мақсатты гидротехникалық жобаның бір бөлігі болып табылады. Үндістанның Жоғарғы Сотында өткен бірқатар сот отырыстарынан (1999, 2000, 2003) кейін 2014 жылға қарай Нармаданы бақылау органы суқоймасының көлемінің артуына байланысты қоныс аудару және соңғы биіктіктегі өзгерістерді бекітті. Жоба 1,9 миллион гектар жерді суаруға мүмкіндік береді, оның көп бөлігі Қуч және Саураштраның құрғақ аймақтарында орналасқан. Бөгеттің негізгі электр стансасында электр энергиясын өндіру үшін алты 200 мегаватттық (МВт) Франсис сорғылы турбинасы орнатылған, сонымен қатар энергияны жинақтау мүмкіндігі де бар. Бұған қоса, негізгі каналға кіретін электр стансасында бес 50 МВт Kaplan турбиналық генераторлары бар. Электр стансаларының жалпы қуаты 1450 МВт құрайды. Әлемдегі ең биік мүсіні – «Бірлік мүсіні» осы бөгетке қарап тұр. Бұл мүсін Валлабхай Пателге құрмет көрсету мақсатымен жасалды.
The Sardar Sarovar Dam is a concrete gravity dam built on the Narmada River near the town of Kevadiya, in Narmada District, in the Indian state of Gujarat. The dam was constructed to provide water and electricity to the Indian states of Gujarat, Madhya Pradesh, Maharashtra and Rajasthan. India's first Prime Minister Jawaharlal Nehru laid the foundation of the project on 5 April 1961. The project took form in 1979 as part of a development scheme funded by the World Bank through their International Bank for Reconstruction and Development, to increase irrigation and produce hydroelectricity, using a loan of US$200 million. The construction for dam begun in 1987, but the project was stalled by the Supreme Court of India in 1995 in the backdrop of Narmada Bachao Andolan over concerns of displacement of people. In 2000–01 the project was revived but with a lower height of 111 meters under directions from SC, which was later increased in 2006 to 123 meters and 139 meters in 2017. The Sardar Sarovar Dam is 1210 meters long. The dam was inaugurated in 2017 by Prime Minister Narendra Modi. The water level in the Sardar Sarovar Dam eventually reached its highest capacity at 138.7 metres on 15 September 2019. As one of the 25 dams planned on river Narmada, the Sardar Sarovar Dam is the largest structure to be built. It is the second largest concrete dam in the world in terms of the volume of concrete used in its construction, after the Grand Coulee Dam across the Columbia River, US. It is a part of the Narmada Valley Project, a large hydraulic engineering project involving the construction of a series of large irrigation and hydroelectricity multi purpose dams on the Narmada River. After a number of cases before the Supreme Court of India (1999, 2000, 2003), by 2014 the Narmada Control Authority had approved a series of changes in the final height and the associated displacement caused by the increased reservoir, from the original to a final from foundation. The project will irrigate 1.9 million hectare area, most of it in drought prone areas of Kutch and Saurashtra. The dam's main power plant houses six 200 megawatts (MW) Francis pump turbines to generate electricity and include a pumped storage capability. Additionally, a power plant on the intake for the main canal contains five 50MW Kaplan turbine generators. The total installed capacity of the power facilities is 1,450 MW. The tallest statue in the world, the Statue of Unity, faces the dam. This statue has been created as a symbol of tribute to Vallabhbhai Patel.
География
Плотина Гуджарат штатының Нармада ауданында және Кевадия ауылында, Гуджарат пен Махараштра штаттарының шекарасында орналасқан. Плотинаның батысында Мадхья-Прадеш штатының Малва үстірті жатыр, онда Нармада өзені төбелерді кесіп өтеді және Матваар төбелерінде аяқталады. Плотинаның ұзындығы 1210 метр, ал биіктігі 163 метрді құрайды. Сардар Саровар суқоймасының жалпы сыйымдылығы 0,95 миллион гектар-метр, ал пайдалы көлемі 0,586 миллион гектар-метрді құрайды. Оның ауданы 37 000 гектар, орташа ұзындығы 214 км және ені 1,7 км. Плотина орналасқан жерден жоғарыдағы өзеннің су жиналатын алабы 88 000 шаршы километрді құрайды. Оның секундына 87 000 текше метр суды төгіп тастау мүмкіндігі бар. Бұл плотина – интеграцияланған өзен алабын жоспарлау, дамыту және басқаруды зерттеуге арналған оқу үлгісінің бір мысалы.
The dam is located in Gujarat's Narmada district and Kevadia village, on the border of Gujarat and Maharashtra. To the west of the dam, is Madhya Pradesh's Malwa plateau, where the Narmada river dissects the hills tracts and culminates in the Mathwar hills. The dam is 1,210 meters long and stands 163 meters tall. The Sardar Sarovar reservoir has a gross capacity of 0.95 million hectares meter and live storage capacity of 0.586 million hectares meter. It occupies an area of 37,000ha with an average length of 214 km and width of 1.7 km. The river catchment area above the dam site is 88,000 square kilometers. It has a spillway discharging capacity of 87,000 cubic meters a second. This dam is one case study to learn about Integrated River Basin Planning, Development and Management.
Суды басқару
Су жиналатын аймақтағы су қоймаларының жұмысы жазғы жаңбыр маусымында (шілдеден қазанға дейін) жауын-шашын болжамымен үйлесімді жүзеге асырылады. Өзен төсегіндегі электр станциясы (RPBH) жылдық су үлесін стратегиялық тұрғыда барынша арттыруға жауапты. Ол өзен арнасы бойынша ең төменгі деңгейде су ағымын қамтамасыз етеді және бөгет су тасқыны кезінде (әдетте жазғы жаңбыр маусымында) судың максималды пайдаланылуын қамтамасыз етеді. Жазғы жаңбыр маусымынан тыс айларда RPBH су сақтаудан аулақ болып, суды көп қажет ететін көп жылдық егістерді шектеу, жер асты құбырларын пайдалану, каналдарды және олармен байланысты құрылыстарды дұрыс күтіп-ұстау, сондай-ақ каналдарды кезеңдік түрде пайдалану арқылы дәстүрлі және пайдалану шығындарын азайту шараларын қабылдайды.
The reservoir operation in the catchment area during the monsoons (from July to October) is well synchronized with the rain forecast. The River Bed Power House (RPBH) is responsible for strategically maximizing the annual allocation of water share. It ensures that minimum water flows downstream, and maximum water is used in the dam overflow period (generally in Monsoons). In non monsoon months, RPBH takes measures to minimize the conventional and operational losses, avoiding water storage, restricting water intensive perennial crops, adoption of underground pipelines, proper maintenance of canals, related structures and operation of canals on a rotational basis.
Тарих
Бұл жобаны Үндістанның тұңғыш Ішкі істер министрі Сардар Валлабхай Патель көздеген болатын. 1961 жылы Жавахарлал Неру осы жобаның негізін қалады. Оның үкіметі Мадхья-Прадеш және Гуджарат штаттары арқылы Араб теңізіне құятын Нармада өзенін пайдалануды зерттеу үшін жан-жақты сараптама жүргізді. Өзен үш штат (Гуджарат, Махараштра және Мадхья-Прадеш) арасында бөліскендіктен, суды және басқа да маңызды ресурстарды бөлу мәселелері бойынша даулар туды. Келіссөздер нәтиже бермегендіктен есеп дайындалды және 1969 жылы Нармада су дауы трибуналы (NWDT) құрылды. 1979 жылы NWDT барлық есептерді қарастырғаннан кейін шешімін шығарды.
This project was envisioned by the first Home Minister of India, Sardar Vallabhbhai Patel. Jawaharlal Nehru laid the foundation stone of this project in 1961. A thorough survey was carried out by his government to study the usage of the Narmada River which flows through states of Madhya Pradesh and Gujarat to the Arabian Sea. As the river was shared between the three states (Gujarat, Maharashtra and Madhya Pradesh) there were disputes regarding sharing of water and other important resources. As the negotiations were not successful a report was created, and the Narmada Water Dispute Tribunal (NWDT) was established in 1969. In 1979 the NWDT gave its verdict after assessing all the reports.
Гуджараттағы маңызы
Бұл бөгет "Гуджараттың өмірлік арнасы" деп аталады. Гуджараттың суармалы жерлерінің 75 пайызы құрғақшылыққа бейімді аймақтар саналады, бұл бөгет Кютч және Саураштра аймақтарына тұрмыстық сумен қамтамасыз етеді. 2021 жылы Сардар Саровар бөгетінен алғаш рет жазда суару үшін су берілді.
This dam is called 'the lifeline of Gujarat'. Seventy five percent of Gujarat's command area is considered a drought prone area, this dam will cater for domestic water supply to the regions of Kutch and Saurashatra. In 2021, for the first time Sardar Sarovar Dam provided waters for irrigation in summers.
Нармада каналы
Бұл бөгет Гуджарат штатындағы 12 аудан, 62 талука және 3393 ауылдың (оның 75% құрғақшылыққа бейім аймақтар) жерін суарады, сондай-ақ Раджастан штатындағы Бамер және Джалор аудандарының шөлейт жерлерін суландырады. Бөгет Гуджараттағы 9490 ауыл мен 173 қалалық елді мекенді, ал Раджастандағы 1336 ауыл мен 3 қаланы ауыз сумен қамтамасыз етеді. Бөгет сонымен қатар Гуджараттағы 210 ауыл мен Баруч қаласын қамтитын өзен бойындағы жерлерді су тасқынынан қорғайды, бұл 400 000 адамды құрайды. Саураштра Нармада Аватаран суару жүйесі – бұл каналдың суын пайдаланып көптеген аймақтарды суаруға көмектесетін маңызды бағдарлама.
The dam irrigates of land spread over 12 districts, 62 talukas, and 3,393 villages (75% of which is drought prone areas) in Gujarat and in the arid areas of Barmer and Jalore districts of Rajasthan. The dam provides drinking water to 9490 villages and 173 urban centers in Gujarat; and 1336 villages & 3 towns in Rajasthan. The dam also provides flood protection to riverine reaches measuring covering 210 villages and Bharuch city and a population of 400,000 in Gujarat. Saurashtra Narmada Avtaran Irrigation is a major program to help irrigate a lot of regions using the canal's water.
Күн энергиясын өндіру
2011 жылы Гуджарат үкіметі арналардың үстіне күн панельдерін орнату арқылы күн энергиясын өндіру жоспарларын жариялады, бұл жақын маңдағы ауылдарға қуат беруге және судың булануын азайтуға мүмкіндік береді. Жобаның бірінші кезеңінде 25 шақырымдық канал бойына 25 МВт дейін қуатты панельдер орналастырылады.
In 2011, the government of Gujarat announced plans to generate solar power by placing solar panels over the canal, making it beneficial for the surrounding Villages to get power and also helping to reduce the evaporation of water. The first phase consists of placing panels along a 25 km length of the canal, with a capacity for up to, 25 MW of power.
Біртұтас мүсін
Гуджарат үкіметі Сардар Валлабхай Пателге құрмет көрсету үшін ескерткіш салды. Ескерткіш бөгеттің алдында орналасқан және маңызды туристік орындардың бірі саналады.
The Government of Gujarat constructed a statue of Sardar Vallabhbhai Patel as a symbol of tribute. The statue stands in front of the dam and is considered as one of the major tourist attraction.
Қайта орналастыру саясаты мен стратегиясы
Үнді үкіметі құрған "Нармада су дауы трибуналы" әсер еткен адамдарды оңалту ісін жүзеге асыру үшін саяси аяны жасады. Бұл саясаттың басшылық қағидалары:
The Narmada Water Dispute Tribunal, setup by Indian government has provided a policy framework under which rehabilitation of affected people has been implemented. The guiding principles of this policy are:
Жобадан зардап шеккен адамдардың бұрынғыдан кем болмаса, тіршілік деңгейін жақсарту немесе қалпына келтіру. Оларды олардың тілегіне сәйкес ауылдық бірліктерге немесе бөлімдерге көшіру. Қоныс аударған жердегі жергілікті қауымдастыққа бейімделу. Инфрақұрылым мен қоғамдық қызметтерді қоса алғанда, әлеуметтік және материалдық оңалту үшін лайықты өтемақы төлеу. Зардап шеккен адамдардың оңалту жоспарлауға белсенді қатысуы. Суаминатан С. Анклесария Айяр және Нирадж Каушал жасаған зерттеу жұмысы мен сауалнама бойынша: "Сардар Саровар бөгеті жобасынан қоныс аударғандардың бүгінгі күні бұрынғыдан жақсырақ. Осы жобаны іске асыруда кейбір қиындықтар болғанына қарамастан, қоныс аударғандар бұрынғы орман көршілерінен теледидар, ұялы телефон, көлік, мектептерге және ауруханаларға, сондай-ақ ауыл шаруашылығы нарықтарына қол жеткізу сияқты көптеген активтерге иелік ету жағынан әлдеқайда жақсы жағдайда болды. Үй шаруашылығының басшылары сауатты болған жағдайда, олардың арасындағы активтерге иелік ету және басқа да нәтижелер арасындағы айырмашылық, сауатсыз басшыларына қарағанда статистикалық тұрғыдан көбінесе үлкен болды. Бұл оңалту шаралары көбінесе осал топтарға осал емес топтарға қарағанда көбірек көмек көрсеткенін және қоныс аудару тайпалардың өмірін және тұрмыс салтын жояды деген қауелет тым асыра сілтенгенін көрсетеді."
Improve or at least regain the living standard of the project affected people prior to displacement. Should be relocated to villages units or section according to their preference. Integration with host community where they have settled. Appropriately compensated for adequate social and physical rehabilitation including infrastructure and community services. Active participation of affected people in planning of their rehabilitation. According to a research paper and survey done by Swaminathan S. Anklesaria Aiyar and Neeraj Kaushal: "Are Resettled Out sees from the Sardar Sarovar Dam Project Better off Today than their Former despite implementation glitches, those displaced were far better off than their former forest neighbors in ownership of a range of assets including TVs, cellphones, vehicles, access to schools and hospitals, and agricultural markets. The gap in asset ownership and other outcomes between the treatment and comparison groups was often statistically larger if the heads of the household were illiterate compared to the gap if they were literate. This finding suggests that resettlement helped vulnerable groups more than the less vulnerable and that fears that resettlement will destroy the lives and lifestyles of tribal have been grossly exaggerated."
Белсенділік
Бұл бөгет Үндістанның ең даулы бөгеттерінің бірі болып табылады, оның экологиялық әсері және жалпы шығындары мен пайдасы кеңінен талқыланады. Әлемдік банк бастапқыда қаржыландыруды жоспарлаған, бірақ 1994 жылы Үндістан үкіметінің өтініші бойынша, штат үкіметтері несиенің экологиялық және басқа да талаптарын орындай алмағандықтан, қаржылаудан бас тартты. Нармада бөгеті 1980-ші жылдардың соңынан бері дау-дамай мен наразылықтардың орталығы болып келеді. Мұндай наразылықтардың бірі Spanner Films компаниясының "Drowned Out" (2002) деректі фильмінде басты орынға ие, ол Нармада бөгетіне жол берудің орнына үйде қалып, суға батып кетуді шешкен бір тайпалық отбасының тағдырын көрсетеді. Бұрынғы деректі фильм – Ананд Патвардан мен Симантини Дхурудың "Нармада күнделігі" (1995) фильмі. "Нармаданы сақтайық қозғалысы" ("Narmada Bachao Andolan") Сардар Саровар бөгеті құрылысынан ең көп зардап шеккендер үшін "әлеуметтік және экологиялық әділдік" іздеуге жасаған күш-жігері осы фильмде жақсы көрсетілген. Фильм (1996 жылғы Filmfare сыйлығы – Ең үздік деректі фильм) жүлдесін алды. Наразылықтың көп бөлігіндегі басшысы – НБА-ның жетекшісі Медха Паткар. Паткардың ақша жылыстыруда айыпталуы оның наразылықтағы рөлін күмәнді етеді. Наразылыққа қатысқан тағы бір белгілі тұлғалар – Баба Амте, Арундати Рой және Амир Хан.
The dam is one of India's most controversial, and its environmental impact and net costs and benefits are widely debated. The World Bank was initially funding, but withdrew in 1994 at the request of the Government of India when the state governments were unable to comply with the loan's environmental and other requirements. The Narmada Dam has been the center of controversy and protests since the late 1980s. One such protest takes center stage in the Spanner Films documentary Drowned Out (2002), which follows one tribal family who decide to stay at home and drown rather than make way for the Narmada Dam. An earlier documentary film is called A Narmada Diary (1995) by Anand Patwardhan and Simantini Dhuru. The efforts of Narmada Bachao Andolan ("Save Narmada Movement") to seek "social and environmental justice" for those most directly affected by the Sardar Sarovar Dam construction feature prominently in this film. It received the (Filmfare Award for Best Documentary 1996). The figurehead for most part of the protest is Medha Patkar, the leader of the NBA. Patkar's role is questioned in the protest as she is accused of money laundering. Other notable figures who participated in the protest were Baba Amte, Arundhati Roy and Aamir Khan.
Биіктік өсуі
1999 жылдың ақпан айында Үндістанның Жоғарғы Соты бөгеттің биіктігін бастапқыдан көтеруге рұқсат берді. 2000 жылдың қазан айында, Жоғарғы Соттың 2-ге 1 дауыспен қабылданған шешімімен үкіметке бөгетті салуға рұқсат берілді. 2002 жылдың мамыр айында Нармаданы бақылау органы бөгеттің биіктігін көтеруге келісім берді. 2004 жылдың наурызында биіктігін арттыруға рұқсат берілді. 2006 жылдың наурызында Нармаданы бақылау органы бөгеттің биіктігін көтеруге рұқсат берді. Бұл 2003 жылдан кейін болды, ол кезде Үндістанның Жоғарғы Соты бөгеттің биіктігін тағы көтеруге рұқсат беруден бас тартқан еді. 2013 жылдың тамызында ауыр жаңбырлар су қоймасының деңгейін көтеріп, Нармада өзені бойындағы 7000 ауыл тұрғынын көшуге мәжбүр етті. 2014 жылдың маусым айында Нармаданы бақылау органы биіктікті метрден метрге дейін көтеруге соңғы рұқсат берді. 2017 жылдың 17 маусымында Нармаданы бақылау органы 30 қақпаны жабуға бұйрық беріп, Сардар Саровар бөгетінің биіктігін 163 метрге дейін көтеру туралы шешім қабылдады. 2019 жылдың 15 қыркүйегінде Нармада ауданындағы Кевадиядағы Сардар Саровар бөгетінің су деңгейі 138,7 метрге жетті.
In February 1999, the Supreme Court of India gave the go ahead for the dam's height to be raised to from the initial In October 2000 again, in a 2 to 1 majority judgment in the Supreme Court, the government was allowed to construct the dam up to In May 2002, the Narmada Control Authority approved increasing the height of the dam to In March 2004, the Authority allowed a height increase to In March 2006, the Narmada Control Authority gave clearance for the height of the dam to be increased from to This came after 2003 when the Supreme Court of India refused to allow the height of the dam to increase again. In August 2013, heavy rains raised the reservoir level to , which forced 7,000 villagers upstream along the Narmada River to relocate. In June 2014, Narmada Control Authority gave the final clearance to raise the height from metres to The Narmada Control Authority decided on 17 June 2017 to raise the height of the Sardar Sarovar Dam to its fullest height 163 metre by ordering the closure of 30 gates. The water level in the Sardar Sarovar Dam at Kevadia in Narmada district reached its highest capacity at 138.7 metres on 15 September 2019.