Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марко Поло – британдық ғылыми фантастикалық телесериал «Доктор Ху» сериясының төртінші бөлімі. Ол алғаш рет 1964 жылдың 22 ақпанынан 4 сәуіріне дейін BBC телеарнасында жеті апталық бөлімдермен көрсетілді. Сценарийін Джон Лукаротти жазды, режиссураны негізінен Уорис Хусейн жүзеге асырды, ал төртінші бөлімді Джон Крокетт түсірді. Оқиға 1289 жылы Юань дәуіріндегі Қытайда өтеді, онда Доктор (Уильям Хартнелл), оның немересі Сьюзан Форман (Кэрол Энн Форд) және оның оқытушылары Иан Честертон (Уильям Рассел) мен Барбара Райт (Жаклин Хилл) итальяндық саудагер-саяхатшы Марко Поломен (Марк Иден) және моңғол императоры Кублай Ханмен (Мартин Миллер) кездеседі. Бұрын Марко Полоның шытырман оқиғаларына негізделген туындылар жазған Лукароттиді «Доктор Ху» сериалының авторы Сидни Ньюман өндірушілерге ұсынды, сериал дамудың бастапқы кезеңінде. Тусіру барысында сценарий Полоның жеке басымен байланысты мазмұндау үшін қайта жазылды. Сериалдың суретшісі Барри Ньюбери, ескі үлгілерді зерттеу үшін бірнеше тарихи кітаптарды пайдаланды, сондай-ақ 1900 жылғы корей архитектурасынан шабыт алды. Сериалдың тұсаукесеріне тоғыз миллион көрермен куә болды және жеті апта бойы көрермендер саны сақталды. Ол сыншылардан жағымды пікірлер алды және шетелде кеңінен таралды, бірақ 1967 жылы BBC оны жойды, нәтижесінде бүкіл сериал жоғалып кетті. Кейіннен сериалдың баспаға түсірілген нұсқалары және сақталған дыбыс материалдарынан жасалған саундтректер жарық көрді.
Marco Polo is the fourth serial of the British science fiction television series Doctor Who. It was first broadcast on BBC TV in seven weekly parts from 22 February to 4 April 1964. It was written by John Lucarotti and directed largely by Waris Hussein; John Crockett directed the fourth episode. The story is set in Yuan era China in the year 1289, where the Doctor (William Hartnell), his granddaughter Susan Foreman (Carole Ann Ford), and her teachers Ian Chesterton (William Russell) and Barbara Wright (Jacqueline Hill) meet the Italian merchant explorer Marco Polo (Mark Eden) and Mongolian Emperor Kublai Khan (Martin Miller). Lucarotti—who had previously written works based on Marco Polo's adventures—was suggested to producers by Doctor Who creator Sydney Newman when the show was early in development. Throughout production, the script was rewritten to make the story more personal to Polo. Barry Newbery, the serial's designer, used several historical books for research of the old designs, taking inspiration from 1900 Korean architecture. The serial premiered with nine million viewers, and maintained audience figures throughout its seven week run. It received generally positive responses from critics and was sold widely overseas, but was erased by the BBC in 1967; the entire serial is missing as a result. The serial received later print adaptations, and soundtrack releases using the surviving audio.
Сюжет
1289 жылы ауыр зақымдалған ТАРДИС Гималайдың Памир тауларына қонады, ал экипажын Марко Полоның (Марк Иден) кербуаны Жібек жолымен император Кублай Ханды (Мартин Миллер) көруге бара жатқанда табады. Оқиға Бірінші дәрігер (Уильям Хартнелл), оның немересі Сьюзан Форман (Кэроль Энн Форд) және оның оқытушылары Иан Честертон (Уильям Рассел) мен Барбара Райт (Жаклин Хилл) туралы, сондай-ақ олардың Памир платосы мен қауіпті Гоби шөлі арқылы өтетін кербуанды саботаждауға тырысатын Тегананың (Дэррен Несбит) қастандықтарын тоқтатуға жасаған әрекеттері туралы баяндайды. Дәрігер мен оның серіктері сонымен қатар Марко Поло императордың құрметін қайтару үшін Кублай Ханға сыйлық ретінде берген ТАРДИС-ті қайтаруға тырысады. Сьюзан Пинг Чодан (Зиения Мертон) ТАРДИС кілтін алады, бірақ олар кетпес бұрын Тегана оны тұтқынға алады. Ақырында олар Тегананың жоспарын орындауына бөгет қояды, ол өлім жазасынан бұрын өзін-өзі өлтіреді, императордың Марко Полоға деген құрметін қайта жаңғыртады, және император оларға кетуге рұқсат береді.
The TARDIS, badly damaged, lands in the Pamir Mountains of the Himalayas in 1289, and the crew are picked up by Marco Polo's (Mark Eden) caravan on its way along the fabled Silk Road to see the Emperor Kublai Khan (Martin Miller). The story concerns the First Doctor (William Hartnell), his granddaughter Susan Foreman (Carole Ann Ford) and her teachers Ian Chesterton (William Russell) and Barbara Wright (Jacqueline Hill), and their attempts to thwart the machinations of Tegana (Derren Nesbitt), who attempts to sabotage the caravan along its travels through the Pamir Plateau and across the treacherous Gobi Desert, and ultimately to assassinate Kublai Khan in Peking, at the height of his imperial power. The Doctor and his companions also attempt to regain the TARDIS, which Marco Polo has taken to give to Kublai Khan in effort to regain the Emperor's good graces. Susan gets the TARDIS key from Ping Cho (Zienia Merton) but is captured by Tegana before they can depart. They are finally able to thwart Tegana, who kills himself before he can be executed, restoring the Emperor's respect for Marco Polo, and the Emperor allows them to depart.
Құрастыру және жазу
Шоудың авторы Сидни Ньюман шоудың дамуының алғашқы кезеңінде өндіріс тобына Канадалық телерадио корпорациясының бұрынғы әріптесі Джон Лукароттиді ұсынды. Сюжет редакторы Дэвид Уитакер Лукароттиге бағдарлама үшін жазу жөнінде хабарласты; жақында 18 бөлімдік радиосериал «Марко Полоның үш саяхаты» (1955) жұмысында болған Лукароттиге 1963 жылдың 9 шілдесінде итальяндық саудагер және саяхатшы Марко Поло туралы жеті бөлімдік сериал жазуға тапсырыс берілді, ол «Доктор Хұ және Cathay-ға саяхат» деп аталды. Сюжетті әзірлеу кезінде Лукаротти төртінші бөліммен күресіп, сюжетті толықтыру үшін Полоның «Марко Полоның саяхаттары» естеліктерінен эпизодтық материалдарды пайдаланды. Сериал бастапқыда 1964 жылдың 18 қаңтарында көрсетілуге тиіс сериалдың үшінші орынына қойылды, бірақ екі бөлімдік «толтыру» сериал «Қираудың шегі» үшін төртінші орынға ысырылды. Шоудың алғашқы сериалдық жұмысында болған Уэрис Хусейн «Марко Поло» сериалының режиссері ретінде таңдалды; Хусейннің болмауына байланысты төртінші бөлімді Джон Крокетт түсірді. Шоудың алғашқы тарихындағы көптеген сериалдар сияқты, «Марко Поло» сериалының костюмдерін Дафни Дейр жасады. Сериалдың суретшісі Барри Ньюбери 13 ғасырдың дизайнын зерттеу үшін Орель Стейннің «Шөл Cathay-ының қираған орындары» (1912) және Нельсон Икон Вудың «Қытай және Үнді сәулеті» (1963) еңбектерін пайдаланды. Ньюбери сондай-ақ 1900 жылғы корей сәулетінің 13 ғасырға ұқсас екенін анықтады. Сериалға қосымша музыканы бұрын «Далектерде» жұмыс істеген Тристрем Кэри жазды. Кэри партитура үшін флейта, арфа және соққы аспаптары сияқты дәстүрлі аспаптарды қолданды және екінші бөлімнің құмды дауыл көріністері үшін электронды дауыстарды жазды.
Show creator Sydney Newman suggested writer John Lucarotti, an old colleague from the Canadian Broadcasting Corporation, to the production team during the show's early development. Story editor David Whitaker contacted Lucarotti to write for the programme; Lucarotti, who had recently worked on the 18 part radio serial The Three Journeys of Marco Polo (1955), was commissioned on 9 July 1963 to write a seven part serial about Italian merchant and explorer Marco Polo, titled Dr Who and a Journey to Cathay. While developing the storyline Lucarotti struggled with the fourth episode, and used anecdotal material from Polo's memoirs, The Travels of Marco Polo, to pad out the plot. The serial was originally placed third in the show's running order, to begin broadcast on 18 January 1964, but was pushed back to fourth to accommodate the two part "filler" serial The Edge of Destruction. Waris Hussein, who worked on the show's first serial, was selected as the director for Marco Polo; John Crockett directed the fourth episode in Hussein's absence. Like most serials in the show's early history, the costumes for Marco Polo were designed by Daphne Dare. The serial's designer, Barry Newbery, used Aurel Stein's Ruins of Desert Cathay (1912) and Nelson Ikon Wu's Chinese and Indian Architecture (1963) for research of the 13th century designs. Newbery also found that Korean architecture from 1900 was similar to that of the 13th century. The incidental music for the serial was composed by Tristram Cary, who previously worked on The Daleks. Cary used conventional instruments for the score, including flute, harp and percussion, and he recorded electronic voices for the second episode's sandstorm scenes.
Орындаушылар мен кейіпкерлер
Марк Иден Марко Поло рөліне бекітілді; Хусейн 1962 жылы Корольдік Шекспир компаниясының «Песня за пенни» қойылымында Иденді көрген еді. Сериалдың баяндауы бастапқыда Доктор, Иан және Барбара үшін жазылған болатын, бірақ Хусейн оқиғаны Полоға жеке байланысты етуге шешім қабылдады, сондай-ақ баяндау Иден үшін қайта жазылды. Тегана рөлін 1950-ші жылдары бірнеше тарихи фильмдерде ойнаған Деррен Несбит сомдады. Пинг Чо рөліне Хусейн «шығыс» актрисасын іздеді, ол «Сюзи Вонг әлемі» сериалының Вест-Энд қойылымында немесе «Пекинде 55 күн» (1963) фильмінде түспеген болу керек еді, себебі бұл туындылардың танымалдығы өте жоғары еді. Актриса Зиения Мертон Хусейннің үйінде кастингтен өтті және рөл ұсынылды. Уильям Расселл өзінің кейіпкері Иан Честертонның рөлін күрт қысқартқан қайта жазуларға наразы болды, сондықтан оның агенті BBC сериалдар бөлімінің басшысы Дональд Уилсонға хат жолдады. Уилсон Расселлдің агентіне жауаптап, сценарийлер «Расселлдің дағдыларын барынша пайдалануын» қамтамасыз ету үшін «өте мұқият қадағалайтынын» мәлімдеді. Бесінші эпизодта тәлім-тәрбиесіз маймыл пайда болды, онымен жұмыс істеу актерлерге қиындық тудырды; Кэрол Энн Форд «ол әр жерге зәр шашырап, жақындағандарды шағып жатқан жағымсыз жаратылыс еді» деп еске алды.
Mark Eden was cast as Marco Polo; Hussein had seen Eden in the Royal Shakespeare Company's production of A Penny for a Song in 1962. While the serial's narration was originally scripted for the Doctor, Ian and Barbara, Hussein decided to make the story more personal to Polo, and the narration was rewritten for Eden. Derren Nesbitt, who had appeared in several historical film series in the 1950s, was cast as Tegana. For the role of Ping Cho, Hussein wanted an "oriental" actress who had not appeared in the West End production of The World of Suzie Wong or the film 55 Days at Peking (1963), due to the prominence of those productions. Actress Zienia Merton auditioned at Hussein's home, and was offered the role. William Russell was unhappy with sudden rewrites minimising the role of his character, Ian Chesterton, in the serial, and his agent wrote to BBC's head of serials Donald Wilson; Wilson replied to Russell's agent, assuring that he would "be watching very carefully" to ensure the scripts "use [Russell's] talents to the maximum". The fifth episode featured an untrained spider monkey, which the cast found difficult to work with; Carole Ann Ford recalled that "it was a nasty little thing peeing all over the place and biting anyone who came near it".
Түсірілім
1964 жылдың 13-17 қаңтарында Элинг студиясында бір апта түсірілімдер жүргізілді, оның басым бөлігі монтаж тізбектері үшін локациялар мен реквизиттерді түсіруден тұрды. Бірінші эпизодқа дайындық 27-30 қаңтар аралығында өтті, ал эпизодтар 31 қаңтардан 13 наурызға дейін Lime Grove Studio D студиясында әдеттегідей, апта сайын жазылды. Ақпан айының бірінші аптасында Уильям Хартнель ауырғандықтан, екінші эпизодта Докторды көптеген сахналардан шығарып тастау үшін жедел өзгерістер енгізілді; Хартнель сол эпизодта тек бір ғана реплика айтты.
A week of shooting took place at Ealing Studios from 13 to 17 January 1964, consisting mostly of inserts of locations and props for the montage sequences. Rehearsals for the first episode ran from 27 to 30 January, and the episodes were recorded weekly at Lime Grove Studio D from 31 January to 13 March. When William Hartnell became ill in the first week of February, quick rewrites were performed on the second episode to eliminate the Doctor from most scenes; Hartnell only had one line of dialogue in the episode.