Кіріспе

Американдық ғарышкер және инженер (1958 жылы туған)

Эллен Очоа (1958 жылдың 10 мамырында туған) – американдық инженер, бұрынғы ғарышкер және Джонсон ғарыш орталығының бұрынғы директоры. Очоа 2012 жылдың 31 желтоқсанында бұрынғы директор Майкл Коутстың зейнетке шығуына байланысты орталық директоры болды. Ол Джонсон ғарыш орталығының алғашқы латиноамерикандық және екінші әйел директоры атанды.

Ерте өмір және білім

Эллен Лаури Очоа 1958 жылғы 10 мамырда Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында Джозеф пен Розанна (құрметіне Дирдорф) Очоа отбасында дүниеге келген. Оның әкесінің әкесі мен анасы Мексиканың Сонора штатынан Аризонаға, содан кейін әкесі туған Калифорнияға көшіп келген. Ол Калифорнияның Ла-Меса қаласында өсті. Очоа 1975 жылы Эль-Кахон қаласындағы Гроссмонт орта мектебін бітірді. Ол орта мектепте оқып жүргенде ата-анасы ажырасып, анасы мен бауырларымен бірге тұрды. Очоа Сан-Диего мемлекеттік университетінен физика ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды және 1980 жылы Фи Бета Каппадан үздік бітіруші ретінде аталды, ал 1981 және 1985 жылдары Стэнфордтың Электр инженериясы факультетінен ғылым магистрі және доктор ғылымдары дәрежелерін алды. Сан-Диего мемлекеттік университетінде оқыған кезінде физика, математика және инженерия саласын ұнатқанын анықтады, соңында Стэнфордта физика және электр инженериясы мамандықтарын таңдады. Очоа оптикалық жүйелерге қызығып, ақпаратты өңдеу үшін олардың қолданылуын жақсартуға бел буды. Ол компьютерлерге "көруге" көмектескісі келді. Кейіннен НАСА оның оптикалық әдістерін ақауларды тексеру сияқты өндірісте пайдалануға немесе Ровер сияқты ғарыш аппаратында қолдануға болатынын мойындады. Эймстегі Интеллектуалды жүйелер технологиясы бөлімінің басшысы ретінде ол 35 инженер мен ғалымның аэроғарыш миссиялары үшін есептеу жүйелерін зерттеу және әзірлеу жұмыстарын бақылады. Очоа техникалық конференцияларда және ғылыми журналдарда көптеген мақалалар жариялады.

NASA-ның

1985 жылы доктор Очоа 1987 жылы іріктеу кезінде қарастырылған НАСА-ның ғарышкерлер бағдарламасына өтініш жіберді. Ол сұхбатқа қатысты, бірақ таңдалмады. Өтінішін жаңартып отырып, сонымен қатар жедел тәжірибе алу үшін ұшқыш куәлігін алды. Келесі іріктеу кезінде ол тағы да сұхбатқа шақырылды және 1990 жылғы ғарышкерлер тобының құрамына енді. 1993 жылы ол "Дискавери" ғарыш кемесімен тоғыз күндік миссияға қатысты. Миссияның мақсаты – Жердің озон қабатын зерттеу болды. Төрт ғарыш сапарының қатысушысы Очоа ғарышта 1000 сағатқа жуық уақыт өткізді. Ол STS-56 (1993) миссиясында миссия маманы, STS-66 миссиясында жүк командирі, ал 2002 жылы STS-96 және STS-110 миссияларында миссия маманы және ұшу инженері болды. Оның үшінші сапары STS-96 миссиясы болды, бұл маңызды сапар еді, себебі ол ғарыш шаттлының Халықаралық ғарыш станциясымен алғашқы байланысын жасады. Бұл миссияда экипаж ЖКС-ке жабдықтар мен материалдар жеткізіп, бірнеше тәжірибелер жүргізді. Доктор Очоаның соңғы сапары STS-110 миссиясы болды, ол ХҒС құрастыруға бағытталған. Очоа "Колумбия" ғарыш кемесінің апат кезінде Миссияны басқару орталығында болды және Колумбияның қирауын көрсеткен телеарна хабарламасы туралы бірінші болып хабарланғандардың бірі болды. 2007 жылдан бастап, ғарыш кемелерімен жұмыстан зейнетке шыққаннан кейін, Очоа НАСА-ның Джонсон ғарыш орталығының директорының орынбасары болып қызмет етті, ғарышкерлер кеңсесінің және ұшақтың жұмысын басқаруға көмектесті. 2013 жылдың 1 қаңтарында Очоа Джонсон ғарыш орталығының алғашқы испаниялық және екінші әйел директоры атанды.

Ұлттық қызмет

Очоа 2018–2020 жылдарға арналған Ұлттық ғылым кеңесінің вице-төрағасы болып тағайындалды. Қазіргі таңда ол Ұлттық технология және инновация медаліне үміткерлерді қарастыратын комитеттің төрағасы.

Жеке өмір

Очоаның күйеуі Ко Майлз, интеллектуалдық меншік заңгері. Очоа – классикалық флейташы, ол Стэнфорд симфониялық оркестрінде ойнаған және бір рет «Студент-солист» сыйлығын алған. Сан-Диего мемлекеттік университетінде оқып жүргенде ол екі жыл университет салтанатты оркестрінде, ал бес жыл университет тыныс аспаптар ансамблінде флейтада ойнады. Өзінің алғашқы ғарышқа сапарына ол флейтасын алып барды.