Еуроодақтың негізгі құқықтық құжаты – Еуропалық Одақ туралы шарт (2007) мақсаттары, институттары, сыртқы саясаты жайлы ақпарат. Еуроодақ заң негіздері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропалық Одақ құқығының негізін қалайтын шарт
Treaty setting out the basis of European Union law
Еуропалық Одақ туралы шарт (2007) – Еуропалық Одақтың Еуропалық Одақтың жұмыс істеу шартымен бірге негізгі шарттарының бірі болып табылады. Бұл шарт Еуропалық Одақтың мақсатының жалпы принциптерін, оның орталық институттарының (мысалы, Комиссия, Парламент және Кеңес) басқаруын, сондай-ақ сыртқы саясат, қатынастар және қауіпсіздік саласындағы ережелерді белгілей отырып, ЕО құқығының негізін құрайды.
The Treaty on European Union (2007) is one of the primary Treaties of the European Union, alongside the Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU). The TEU forms the basis of EU law, by setting out general principles of the EU's purpose, the governance of its central institutions (such as the Commission, Parliament, and Council), as well as the rules on external, foreign and security policy.
Тарих
ЕО шартының қазіргі нұсқасы Лиссабон шартынан (2007 ж.) кейін 2009 жылы күшіне енгенімен, осы құжаттың бұрынғы нұсқасы Маастрихт шартымен (1992 ж.) іске асырылды.
While the current version of the TEU entered into force in 2009, following the Treaty of Lisbon (2007), the older form of the same document was implemented by the Maastricht Treaty (1992).
Қаулылар
Кіріспеден кейін біріктірілген шарт мәтіні алты бөлімге бөлінеді.
After the preamble the consolidated treaty text is divided into six parts.
I бөлім: Жалпы ережелер
Біріншісі жалпы ережелерге қатысты. 1-бапта Еуропалық Одақ құрылады, ол Еуропалық Қоғамдастықтың орнын алмастырады, «Еуропа халықтарының арасында ең жақын одақ құру процесін» жариялайды және келісімдердің құқықтық күшін анықтайды. 2-бапта ЕО «адамның қадір-қасиетіне, бостандыққа, демократияға, теңдікке, құқықтық мемлекетке және адам құқықтарына, соның ішінде азшылықтарға жататын адамдардың құқықтарына құрмет көрсету құндылықтарына негізделген» деп белгіленеді. Мүше мемлекеттер «көп түрлілік, кемсітушіліксіздік, төзімділік, әділдік, ынтымақтастық және әйелдер мен ерлердің теңдігі үстемдік құратын қоғамды» бөліседі. 3-бапта ЕО-ның мақсаттары алты пункт бойынша баяндалады. Біріншісі – бейбітшілікті, еуропалық құндылықтарды және азаматтардың әл-ауқатын ілгерілету. Екіншісі – сыртқы шекара бақылауымен еркін қозғалысқа қатысты. 3-пункт ішкі нарыққа арналған. 4-пункт евроны құруды белгілейді. 5-пункт ЕО өзінің құндылықтарын ілгерілетуге, кедейлікті жоюға үлес қосуға, адам құқықтарын сақтауға және Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасын құрметтеуге міндетті екенін көрсетеді. Алтыншы пунктте ЕО осы мақсаттарға «тиісті құралдармен» келісімдерде берілген өкілеттіктеріне сәйкес қол жеткізеді деп айтылған. 4-бап мүше мемлекеттердің егемендігі мен міндеттемелеріне қатысты. 5-бапта оның өкілеттіктерінің шегінде ықпалдастыру, субсидиарлық және пропорционалдық принциптері баяндалған. 6-бап ЕО-ны Еуропалық Одақтың Негізгі Құқықтары Хартиясына және Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенциясына байланыстырады. 7-бап мүше мемлекеттің тоқтатылуымен, ал 8-бап көршілес мемлекеттермен жақын қарым-қатынас орнатумен айналысады.
The first deals with common provisions. Article 1 establishes the European Union, formally replacing the European Community, declares a "process of creating an ever closer union among the peoples of Europe", and lays out the legal value of the treaties. Article 2 states that the EU is "founded on the values of respect for human dignity, freedom, democracy, equality, the rule of law and respect for human rights, including the rights of persons belonging to minorities". The member states share a "society in which pluralism, non discrimination, tolerance, justice, solidarity and equality between women and men prevail". Article 3 then states the aims of the EU in six points. The first is simply to promote peace, European values and its citizens' well being. The second relates to free movement with external border controls in place. Point 3 deals with the internal market. Point 4 establishes the euro. Point 5 states the EU shall promote its values, contribute to eradicating poverty, observe human rights and respect the charter of the United Nations. The final sixth point states that the EU shall pursue these objectives by "appropriate means" according with its competences given in the treaties. Article 4 relates to member states' sovereignty and obligations. Article 5 sets out the principles of conferral, subsidiarity and proportionality with respect to the limits of its powers. Article 6 binds the EU to the Charter of Fundamental Rights of the European Union and the European Convention on Human Rights. Article 7 deals with the suspension of a member state and article 8 deals with establishing close relations with neighbouring states.
II бөлім: Демократиялық қағидалар туралы ережелер
9-бапта ұлттық азаматтардың теңдігі және Еуропалық Одақ азаматтығы белгіленеді. 10-бапта Еуропалық Одақ өкілдік демократиясы негізінде құрылғандығы және шешімдер мүмкіндігінше азаматтарға жақын қабылдалуы тиіс екендігі жарияланады. Онда еуропалық саяси партиялар және азаматтардың қалай өкілдік ететіні туралы мәлімдеме бар: Парламентте тікелей, ал үкіметтері арқылы – Кеңесте және ұлттық парламенттерге есеп беретін Еуропалық Кеңесте. 11-бапта мемлекеттік басқарудың ашықтығы қағидасы орнатылады, кең ауқымды консультациялар жүргізілуі керек деп жарияланады және кем дегенде 1 миллион азамат Комиссияға белгілі бір мәселе бойынша заң қабылдауды талап етуге құқылы петиция институты енгізіледі. 12-бапта ұлттық парламенттерге заң шығару процесіне шектеулі қатысу мүмкіндігі беріледі.
Article 9 establishes the equality of national citizens and citizenship of the European Union. Article 10 declares that the EU is founded in representative democracy and that decisions must be taken as closely as possible to citizens. It makes reference to European political parties and how citizens are represented: directly in the Parliament and by their governments in the Council and European Council – accountable to national parliaments. Article 11 establishes government transparency, declares that broad consultations must be made and introduces provision for a petition where at least 1 million citizens may petition the Commission to legislate on a matter. Article 12 gives national parliaments limited involvement in the legislative process.
III бөлім: Мекемелер туралы ережелер
13-бапта келесідей тәртіппен және келесідей атаулармен институттар құрылады: Еуропалық Парламент, Еуропалық Кеңес, Кеңес, Еуропалық Комиссия, Еуропалық Одақтың Соты, Еуропалық Орталық Банк және Есептік палата. Ол осы институттардың бірлесіп жұмыс істеуін міндеттейді және олардың өкілеттерін келісімдерде белгіленген құзыреттерімен шектейді. 14-бап Парламенттің жұмысын және оның сайлану тәртібін, 15-бап Еуропалық Кеңесті және оның төрағасын, 16-бап Кеңесті және оның құрамын, 17-бап Комиссияны және оның тағайындалуын қарастырады. 18-бап Сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі жоғары өкілді, ал 19-бап Сотты құруды белгілейді.
Article 13 establishes the institutions in the following order and under the following names: the European Parliament, the European Council, the Council, the European Commission, the Court of Justice of the European Union, the European Central Bank and the Court of Auditors. It obliges co operation between these and limits their competencies to the powers within the treaties. Article 14 deals with the workings of Parliament and its election, article 15 with the European Council and its president, article 16 with the Council and its configurations and article 17 with the Commission and its appointment. Article 18 establishes the High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy and article 19 establishes the Court of Justice.
IV бөлім: Қатысқан ынтымақтастық туралы ережелер
4-тарауда бір ғана бап бар, ол белгілі бір шектеулі мүше мемлекеттерге, егер басқа мемлекеттер осы саладағы интеграцияны тоқтатып қойса, ЕО аясында ынтымақтастыққа мүмкіндік береді.
Title 4 has only one article which allows a limited number of member states to co operate within the EU if others are blocking integration in that field.
V бөлiм: Одақтың сыртқы iс-әрекетi туралы жалпы ережелер
Осы тақырыптың 1-тарауында 21 және 22-баптар қамтылған. 21-бап ЕО сыртқы саясатының негіздерін қарастырады, оның ішінде БҰҰ хартасына сәйкес болу, жаһандық сауданы қолдау, гуманитарлық көмек және жаһандық басқару. 22-бапқа сәйкес, Еуропалық Кеңес бірауыздан шешім қабылдау арқылы ЕО сыртқы саясатын анықтау құқығына ие. 2-тарау бөлімдерге бөлінген. Бірінші бөлім, жалпы ережелер, ЕО сыртқы саясатының басшылық қағидаларын және жұмыс істеуін, соның ішінде Еуропалық Сыртқы Әрекеттер Қызметін құруды және мүше мемлекеттердің міндеттерін егжей-тегжейлі сипаттайды. Екінші бөлімнің 42-46-баптары әскери ынтымақтастыққа (өзара қорғаныс қоса алғанда) арналған. 2015 жылғы 17 қарашада Франция 42-бапқа сәйкес, басқа мүше мемлекеттерден әскери көмек сұрады. Бұл бап алғаш рет қолданылды және барлық мүше мемлекеттердің келісім білдіргені хабарланды.
Chapter 1 of this title includes articles 21 and 22. Article 21 deals with the principles that outline EU foreign policy; including compliance with the UN charter, promoting global trade, humanitarian support and global governance. Article 22 gives the European Council, acting unanimously, control over defining the EU's foreign policy. Chapter 2 is further divided into sections. The first, common provisions, details the guidelines and functioning of the EU's foreign policy, including establishment of the European External Action Service and member state's responsibilities. Section 2, articles 42 to 46, deal with military co operation (including mutual defence). On 17 November 2015, France called other member states for military assistance, on the basis of the Article 42. This was the first time the article had ever been applied and all of the member states were reported to respond in agreement.
VI бөлiм: Соңғы ережелер
47-бапта ЕО-ның құқықтық тұлғасы белгіленеді. 48-бапта шартты өзгерту тәсілі, атап айтқанда, қалыпты және жеңілдетілген қайта қарау процедуралары қарастырылады. 49-бапта ЕО-ға қосылу өтініштері, ал 50-бапта ЕО-дан шығу туралы мәселелер қарастырылады. 2016 жылғы 23 маусымда Ұлыбританияда Brexit жөніндегі референдумнан кейін, Ұлыбритания 2017 жылғы наурыз айында 50-бапты ресми түрде қолданысқа енгізіп, екі жыл ішінде ЕО-дан шығатынын хабарлады. 51-бапта шарттарға қоса берілген протоколдар, ал 52-бапта шарттың географиялық қолданыс аймағы қарастырылады. 53-бапта шарт мерзімсіз күшіне енеді, 54-бапта ратификациялау, ал 55-бапта шарттардың түрлі тілдердегі нұсқалары туралы мәлімдейді.
Article 47 establishes a legal personality for the EU. Article 48 deals with the method of treaty amendment; specifically the ordinary and simplified revision procedures. Article 49 deals with applications to join the EU and Article 50 with withdrawal. In the aftermath of the Brexit vote in the UK on 23 June 2016, the United Kingdom formally invoked Article 50 in March 2017, giving notice that it would leave the EU within two years. Article 51 deals with the protocols attached to the treaties and article 52 with the geographic application of the treaty. Article 53 states the treaty is in force for an unlimited period, article 54 deals with ratification and 55 with the different language versions of the treaties.